Zelfredzaamheid

Dak- en thuislozen

Z+W TV: ‘Ik neem mijn hoed af voor alle hulpverleners’

Nul dak- en thuisloze jongeren in 2022. Dat is het doel van het Actieplan Dak- en Thuisloze Jongeren dat in maart 2019 werd gestart. Hoe staat het er nu voor met dit programma? En wat heeft de coronacrisis voor invloed op de plannen en de jongeren zelf? Demissionair staatssecretaris Paul Blokhuis: ‘De coronacrisis heeft ook een positief effect.’
Wmo

Sociaal werker wordt gehinderd door bureaucratie in wijkaanpak

Kwetsbare wijken zijn niet geholpen door alleen de problemen van bewoners op te lossen. Wijken worden veerkrachtig als je de bewoners zelf deel laat uitmaken van hun buurt en professionals de ruimte geeft om te doen wat daarvoor nodig is. Aldus adviseur Tom Keek.
Huiselijk geweld
Afstand houden coronavirus

SERIE Hoe houd jij afstand? ‘We balanceren tussen veiligheid en empathie’

Ook Sterk Huis wordt tijdens de coronacrisis geconfronteerd met talloze nieuwe uitdagingen. De zorgaanbieder schakelt daarbij bewust de hulp in van de wetenschappelijke wereld. Hoe gaat dat in zijn werk?
Jeugdhulp

Verbinding tijdens pandemie blijkt beschermend tegen suïcide

Het aantal zelfdodingen nam tijdens de pandemie niet toe. Terwijl men verwachtte dat de risicofactoren vanwege de lockdown het aantal suïcides zou omhoog zou brengen. Zijn er lessen te trekken uit de effecten van de coronacrisis op mensen met suïcidegedachten?
Huiselijk geweld
huiselijk geweld tijdens lockdown stijgt

Veilig Thuis: ‘Aantal crisismeldingen huiselijk geweld neemt fors toe’

Veilig Thuis ziet het aantal ernstige meldingen van huiselijk geweld hard stijgen tijdens de tweede lockdown. Debbie Maas, bestuurder van Veilig Thuis Rotterdam Rijnmond en voorzitter van het Landelijk Netwerk Veilig Thuis, licht de zorgwekkende trend toe.
Jeugdhulp
'Meer oog voor kindermishandeling nodig'

‘Meer aandacht voor kindermishandeling nodig tijdens lockdown’

Zo’n veertigduizend kinderen hebben in de eerste lockdown met kindermishandeling te maken gehad, aldus onderzoek van Universiteit Leiden. Het ging in de meeste gevallen om emotionele verwaarlozing, legt onderzoeker Sheila van Berkel uit.
Verward gedrag

Toch crisisopvang voor cliënten Wet Zorg en Dwang

Het leek er even op dat mensen met een verstandelijke beperking of dementie per 1 januari geen hulp meer zouden krijgen als zij in crisis waren. Op de valreep hebben betrokken partijen toch een oplossing gevonden. 'Specialisten ouderengeneeskunde en artsen verstandelijk gehandicapten kunnen er nu vanuit gaan dat hun werk in een crisissituatie betaald wordt.'
Verward gedrag

Eigen Kracht-conferenties vragen moed van professionals

Eigen Kracht-conferenties inzetten binnen de gedwongen psychiatrie is vaak complex maar zeker niet kansloos. Dat concludeert Ellen Meijer in haar promotieonderzoek. ‘Met name professionals moeten veel meer gefaciliteerd worden om een partnerschap met de cliënt en zijn netwerk aan te gaan en meer leren vertrouwen op de plannen die zíj maken.’
Wijkteam
Maatwerk bieden in de wijk

Maatwerk bieden in de wijk: essentieel, maar knap lastig

Maatwerk bieden is belangrijk in het sociaal domein. Tegelijkertijd is het knap lastig om daar invulling aan te geven, merkt Linda Rothman. Ze doet onderzoek naar dit onderwerp en signaleert allerlei externe belemmeringen. Maar het kán wel.
Informele zorg

‘Vrijwillige zorg kan een brug slaan tussen professional en cliënt’

Wat is de kracht van vrijwillige zorg voor jongeren en ouders? Marlou Pijnappel, projectadviseur bij het Oranje Fonds, vertelt waarom er meer aandacht moet komen voor de toegevoegde waarde van vrijwilligers. 'Vrijwilligers kunnen zichzelf zijn en hebben geen ander belang dan er zijn en te luisteren. Ze zijn de brug tussen de professional en de cliënt.’ 

Over zelfredzaamheid

Zelfredzaamheid zorgt voor dilemma's

‘Wanneer de overheid vasthoudt aan zelfredzaamheid als norm, worden drempels opgeworpen waardoor mensen worden uitgesloten van voorzieningen.' Dat zegt de Nationale ombudsman in zijn jaarverslag 2016. Ook onder professionals is er een levendige discussie over hoe ver zelfredzaamheid moet gaan en voor welke cliënt. Langer thuis wonen stelt ouderen en zorgverleners bijvoorbeeld dagelijks voor dilemma’s over zelfredzaamheid.

Lees meer

Wanneer is je cliënt zelfredzaam? Wanneer hij of zij het vermogen heeft om zichzelf te redden op alle levensterreinen, met zo min mogelijk professionele ondersteuning. Dat is de formulering in de zorg voor ouderen. Het idee is dat door behoud en/of versterking van zelfredzaamheid de – extra – zorg kan worden voorkomen of uitgesteld. Maar zelfredzaamheid gaat verder. Het gaat ook over het vermogen om jezelf te redden met behulp van vrienden, buren, familie en vrijwilligers.

Beperkingen

En niet alleen voor ouderen geldt dat professionals inzetten op zo groot mogelijke zelfredzaamheid. Ook in de schuldhulpverlening, zorg voor chronisch zieken en voor mensen met een beperking is zelfredzaamheid het devies. Het thema is een leidraad geworden in de hulpverlening, maar inmiddels lopen professionals ook tegen de beperkingen op. Want hoe ver kun je gaan met begeleiding van je cliënt met als uitgangspunt zo veel mogelijk zelfredzaam? Veel kwetsbare mensen kunnen niet zelfredzaam zijn, sommige mensen hebben altijd ondersteuning nodig.

De vraag werpt zich zo langzamerhand op of de – politieke – nadruk op zelfredzaamheid niet al te ver gaat. De nationale ombudsman uitte flinke kritiek in april 2017: ‘Wanneer de overheid vasthoudt aan zelfredzaamheid als norm, worden drempels opgeworpen waardoor mensen, burgers, worden uitgesloten van voorzieningen, overheidsdiensten en al het andere goede dat de samenleving heeft te bieden. Het stellen van eisen aan burgers waarvan vaststaat dat zij daar niet aan kunnen voldoen, is niet behoorlijk.’

Participeren

Maar de professionele nadruk of zelfredzaamheid heeft zeker ook geleid tot verbetering van de hulpverlening. Professionals zijn meer gaan denken en werken vanuit hun cliënt. Er zijn ook organisaties opgericht die zelfredzaamheid als basis hebben voor hun dienstverlening. Zoals de Stichting DeBroekriem, een organisatie die mensen helpt om in de maatschappij te participeren. De oprichters van de stichting geloven dat de zelfredzaamheid van burgers dankzij slimme verbindingen vergroot kan worden. En hun concept is succesvol, want volgens de oprichter heeft 61 procent van de vrijwilligers die zich aanmeldden bij DeBroekriem binnen een half jaar een baan, ook de mensen die daarvoor al langere tijd thuis zaten.

Schulden

Ook in de schuldhulpverlening is zelfredzaamheid niet alleen een doel, maar ook een middel om schulden kwijt te raken. De kans dat mensen terugvallen in schulden, nadat ze met succes een schuldentraject hebben doorlopen, is best groot. Vier jaar na afronding van het traject zijn er bovengemiddeld veel betalingsachterstanden. Om dit te voorkomen, zou er meer ingezet moeten worden op budgetbeheer. En mensen te leren zelf met hun budget om te gaan.

In dit dossier wordt het thema zelfredzaamheid in allerlei facetten belicht. Het blijft een leidraad in de hulpverlening, immers de beste motivatie is de eigen motivatie. De vraag is hoe ver je als professional kunt gaan in het niet helpen, om de zelfredzaamheid van de cliënt te bevorderen. Lees in dit dossier de artikelen over deze discussie en over de oplossingen die professionals vinden.

Uitgelicht congres

Congres Mensen met verward gedrag

ReeHorst

Congres Wijkteams 2021

ReeHorst

Congres Huiselijk Geweld

ReeHorst

Congres Zorgmijders

ReeHorst

Congres Omgaan met verslaving in het sociaal domein

ReeHorst

Congres Armoede en Schulden

ReeHorst