Zelfredzaamheid

moeilijk lezen

Sociaal werker moet oog hebben voor laaggeletterdheid

Stichting Lezen en Schrijven riep minister Koolmees op om extra in laaggeletterdheid te investeren. De coronacrisis heeft veel banen gekost, waardoor er wordt geïnvesteerd in omscholing. ‘De groep Nederlanders die moeite hebben met lezen en schrijven, moet daar ook aan mee kunnen doen.’
Dementie

Casemanager dementie: ‘Het ergste is dat je eigenwaarde wordt weggehaald’

Gerben Jansen is verpleegkundige en casemanager dementie. Hij begeleidt mensen met dementie en mantelzorgers. ‘Het belangrijkste is dat we veranderd gedrag van cliënten kunnen duiden. Dementie is niet alleen een ziekte, maar heeft ook invloed op je relaties en op je sociale leven. Er is nog heel veel mogelijk voor patiënten en mantelzorgers.’
Integraal werken

Integraal werken: ‘Voor gezinnen passen hun problemen niet in hokjes’

Integraal werken is belangrijk, maar hoe ga je er voortvarend mee aan de slag? Laura Nooteboom, senior onderzoeker aan het LUMC Curium, deed jarenlang onderzoek naar die vraag en deelt enkele waardevolle lessen in haar proefschrift.
Wijkteam

Van wijkteam tot gynaecoloog: doé iets met gezondheid jeugd

Of je arm bent of rijk, de sociaaleconomische status bepaalt je gezondheid, en zeker die van de kinderen. De gezondheidsverschillen worden steeds groter. Daar wordt in de wijk al van alles aan gedaan. Heeft dat effect? ‘Samenwerken’, zo luidt het devies in het rapport “Terugdringen van gezondheidsverschillen”.
Jeugdhulp
Effectieve jeugdhulp

Effectieve, betaalbare jeugdhulp: bij deze gemeenten gaat het wél goed

Veel gemeenten vinden het lastig om op een effectieve en betaalbare manier invulling te geven aan de jeugdhulp. Sommige gemeenten lukt het echter wél.
Jeugdhulp
Werkplezier

‘Te weinig aandacht voor werkplezier hulpverleners’

Onze hersenen hebben een voortdurende behoefte om nieuwe dingen te leren. Dát zorgt voor werkplezier, zegt wetenschapsjournalist Marc Mieras. En gelukkige hulpverleners kunnen cliënten veel beter helpen.
Jeugdhulp
toestemming jeugdzorg

Toestemming bij jeugdhulp, hoe zit dat precies?

Wat kun je als sociaal werker leren van uitspraken in het tuchtrecht? Dat lees je in deze serie van Vakblad Sociaal Werk. In deze zesde aflevering komt het ontbreken van toestemming voor jeudhulp aan de orde.

De verbindende kracht van kunst voor mensen met een lvb

Ontmoeting is belangrijk bij het verminderen van eenzaamheid. Dat geldt ook voor mensen met een licht verstandelijke beperking (lvb). Hoe zorg je ervoor dat zij ook mensen ontmoeten zonder beperking? Op een digitale leerbijeenkomst van Movisie werden hiervoor twee inspirerende voorbeelden gepresenteerd.

Nieuw wetsvoorstel inkoop jeugdzorg en wmo: en nu?

Een nieuwe wet moet een einde maken aan de ingewikkelde aanbestedingsprocedures voor jeugdzorg en wmo. Wat betekent dit voor professionals in de sector?
Eenzaamheid

Je bent jong en je helpt kwetsbare mensen

De Haagse Helpers helpen kwetsbare ouderen en eenzame mensen. Oprichter Alex Haas gelooft dat de inzet voor een ander jouzelf als jongere ook veel oplevert. In drie jaar tijd heeft hij ruim 1100 jongeren bij elkaar gekregen om kwetsbaren in de stad te helpen. ‘Wij verbinden verschillende groepen en laten zien dat dat leuk is.’

Over zelfredzaamheid

Zelfredzaamheid zorgt voor dilemma's

‘Wanneer de overheid vasthoudt aan zelfredzaamheid als norm, worden drempels opgeworpen waardoor mensen worden uitgesloten van voorzieningen.' Dat zegt de Nationale ombudsman in zijn jaarverslag 2016. Ook onder professionals is er een levendige discussie over hoe ver zelfredzaamheid moet gaan en voor welke cliënt. Langer thuis wonen stelt ouderen en zorgverleners bijvoorbeeld dagelijks voor dilemma’s over zelfredzaamheid.

Lees meer

Wanneer is je cliënt zelfredzaam? Wanneer hij of zij het vermogen heeft om zichzelf te redden op alle levensterreinen, met zo min mogelijk professionele ondersteuning. Dat is de formulering in de zorg voor ouderen. Het idee is dat door behoud en/of versterking van zelfredzaamheid de – extra – zorg kan worden voorkomen of uitgesteld. Maar zelfredzaamheid gaat verder. Het gaat ook over het vermogen om jezelf te redden met behulp van vrienden, buren, familie en vrijwilligers.

Beperkingen

En niet alleen voor ouderen geldt dat professionals inzetten op zo groot mogelijke zelfredzaamheid. Ook in de schuldhulpverlening, zorg voor chronisch zieken en voor mensen met een beperking is zelfredzaamheid het devies. Het thema is een leidraad geworden in de hulpverlening, maar inmiddels lopen professionals ook tegen de beperkingen op. Want hoe ver kun je gaan met begeleiding van je cliënt met als uitgangspunt zo veel mogelijk zelfredzaam? Veel kwetsbare mensen kunnen niet zelfredzaam zijn, sommige mensen hebben altijd ondersteuning nodig.

De vraag werpt zich zo langzamerhand op of de – politieke – nadruk op zelfredzaamheid niet al te ver gaat. De nationale ombudsman uitte flinke kritiek in april 2017: ‘Wanneer de overheid vasthoudt aan zelfredzaamheid als norm, worden drempels opgeworpen waardoor mensen, burgers, worden uitgesloten van voorzieningen, overheidsdiensten en al het andere goede dat de samenleving heeft te bieden. Het stellen van eisen aan burgers waarvan vaststaat dat zij daar niet aan kunnen voldoen, is niet behoorlijk.’

Participeren

Maar de professionele nadruk of zelfredzaamheid heeft zeker ook geleid tot verbetering van de hulpverlening. Professionals zijn meer gaan denken en werken vanuit hun cliënt. Er zijn ook organisaties opgericht die zelfredzaamheid als basis hebben voor hun dienstverlening. Zoals de Stichting DeBroekriem, een organisatie die mensen helpt om in de maatschappij te participeren. De oprichters van de stichting geloven dat de zelfredzaamheid van burgers dankzij slimme verbindingen vergroot kan worden. En hun concept is succesvol, want volgens de oprichter heeft 61 procent van de vrijwilligers die zich aanmeldden bij DeBroekriem binnen een half jaar een baan, ook de mensen die daarvoor al langere tijd thuis zaten.

Schulden

Ook in de schuldhulpverlening is zelfredzaamheid niet alleen een doel, maar ook een middel om schulden kwijt te raken. De kans dat mensen terugvallen in schulden, nadat ze met succes een schuldentraject hebben doorlopen, is best groot. Vier jaar na afronding van het traject zijn er bovengemiddeld veel betalingsachterstanden. Om dit te voorkomen, zou er meer ingezet moeten worden op budgetbeheer. En mensen te leren zelf met hun budget om te gaan.

In dit dossier wordt het thema zelfredzaamheid in allerlei facetten belicht. Het blijft een leidraad in de hulpverlening, immers de beste motivatie is de eigen motivatie. De vraag is hoe ver je als professional kunt gaan in het niet helpen, om de zelfredzaamheid van de cliënt te bevorderen. Lees in dit dossier de artikelen over deze discussie en over de oplossingen die professionals vinden.

Uitgelicht congres

Congres Wijkteams in het sociaal domein

Congres Armoede en Schulden

Topsprekers over schuldhulpverlening

ReeHorst

Jaarcongres Eenzaamheid

ReeHorst

Congres Mensen met verward gedrag

ReeHorst

Congres Wijkteams 2021

Congres Huiselijk Geweld

Congres Zorgmijders