Zelfredzaamheid

Wet- en regelgeving

‘Bijwerkingen’ van coronamaatregelen straks beter in beeld

Kwetsbare groepen krijgen de hardste klappen, zo is al een tijdje te horen in het debat over corona(maatregelen). Een consortium onder leiding van het Universitair Medisch Centrum Utrecht (UMC) gaat onderzoeken of dit klopt. En wat goede oplossingen en interventies zijn om gezondheidsschade van de klappen op de lange termijn te voorkomen.

Column: Het lijkt zo makkelijk om kinderen te betrekken

Bij vermoedens van kindermishandeling of -misbruik wil je ook de stem van het kind horen. Het klinkt logisch. Toch wordt vaak niet naar het kind  geluisterd. Edith Geurts van Augeo vertelt hoe je het kind betrekt.
Jeugdhulp
recht

Gemengde reacties op voorstel nieuwe Jeugdwet

De Jeugdwet moet worden aangepast, vindt Hugo de Jonge, minister van Volksgezondheid Welzijn en Sport. De wet die in 2015 ervoor zorgde dat gemeenten verantwoordelijk werden voor alle jeugdhulp heeft haar doelen de afgelopen vijf jaar niet gerealiseerd. De eerste online consultatie van marktpartijen over de nieuwe Jeugdwet is niet onverdeeld positief.
Professionalisering
kroon op toren

Sociaal werk krijgt uniform beroepsprofiel

De BPSW werkt aan een nieuw beroepsprofiel voor het sociaal werk. Hierin moet duidelijk staan wie zich sociaal werker mag noemen en wat dat betekent. ‘We willen de versnippering van het beroep tegengaan’, zegt BPSW-directeur Jan Willem Bruins. ‘Sociaal werkers moeten zich niet op elke straathoek een nieuwe functietitel laten aanmeten.’
Jeugdhulp

Z+W TV: Gaat het echt zo slecht met de Nederlandse jongeren?

Als je de verhalen in de media moet geloven, gaat het niet goed met Nederlandse jongeren. Door het coronavirus zijn ze eenzamer geworden, hebben het financieel zwaar, er komen zelfs steeds meer jongeren in de bijstand, in meerdere steden braken er rellen los onder jongeren en steeds meer jongeren dragen wapens. Jongerenwerker Aldwin Larmonie herkent dat beeld. ‘Vooral uit de beginfase van de coronacrisis. Ik heb me toen ook wel zorgen gemaakt.’
Participatie
Mark Homan

Column: Nederland hokjesland

SOCIAAL BESTEK – Nederland is zo slecht nog niet, vindt Mark Homan. Ook niet voor mensen met een beperking. Maar waarom toch die verschrikkelijke bureaucratie?
Jeugdhulp

‘Eindelijk kan ik leven in plaats van overleven’

De Stichting Zwerfjongeren Nederland heeft in samenwerking met social designer Manon van Hoeckel sinds ruim een half jaar een unieke proef. Tien dak- en thuisloze jongeren uit Den Haag, Rotterdam en Eindhoven krijgen een jaar lang een Bouwdepot van 1050 euro in de maand. Zonder voorwaarden. Het doel: hun leven weer op de rails krijgen en aan hun toekomst werken. En dat lukt boven verwachting.  
Mantelzorg

‘Als je je kind niet mag zien, verdien je uitleg’

Zorgen voor een meervoudig gehandicapt kind is intensief en vraagt veel organisatietalent. Verschillende kaartenhuizen donderden daarom in elkaar door corona. Waarbij ook belangrijke grondrechten sneuvelden, zag zorgethicus Alistair Niemeijer.

‘Als het leven stilstaat, komen trauma’s boven’

Het aantal hulpvragen via Chat met Fier over kindermishandeling en seksueel geweld verdubbelde tijdens de lockdown in maart en april. Dat blijkt uit een onderzoek van Fier, expertisecentrum op het gebied van geweld in afhankelijkheidsrelaties. Wat kunnen we leren hiervan? ‘We moeten meer erop af gaan, dat kan ook online.’
Verwarde personen

‘Ons systeem leidt tot meer escalatie en agressie’

‘We sluiten in Nederland veel meer mensen op met psychiatrische problemen dan elders in Europa’, zegt Philippe Delespaul, hoogleraar Innovatie in de Geestelijke Gezondheidszorg aan de Universiteit van Maastricht. ‘We hebben blijkbaar veel eerder het gevoel met de rug tegen de muur te staan dan onze buitenlandse collega’s.’

Over zelfredzaamheid

Zelfredzaamheid zorgt voor dilemma's

‘Wanneer de overheid vasthoudt aan zelfredzaamheid als norm, worden drempels opgeworpen waardoor mensen worden uitgesloten van voorzieningen.' Dat zegt de Nationale ombudsman in zijn jaarverslag 2016. Ook onder professionals is er een levendige discussie over hoe ver zelfredzaamheid moet gaan en voor welke cliënt. Langer thuis wonen stelt ouderen en zorgverleners bijvoorbeeld dagelijks voor dilemma’s over zelfredzaamheid.

Lees meer

Wanneer is je cliënt zelfredzaam? Wanneer hij of zij het vermogen heeft om zichzelf te redden op alle levensterreinen, met zo min mogelijk professionele ondersteuning. Dat is de formulering in de zorg voor ouderen. Het idee is dat door behoud en/of versterking van zelfredzaamheid de – extra – zorg kan worden voorkomen of uitgesteld. Maar zelfredzaamheid gaat verder. Het gaat ook over het vermogen om jezelf te redden met behulp van vrienden, buren, familie en vrijwilligers.

Beperkingen

En niet alleen voor ouderen geldt dat professionals inzetten op zo groot mogelijke zelfredzaamheid. Ook in de schuldhulpverlening, zorg voor chronisch zieken en voor mensen met een beperking is zelfredzaamheid het devies. Het thema is een leidraad geworden in de hulpverlening, maar inmiddels lopen professionals ook tegen de beperkingen op. Want hoe ver kun je gaan met begeleiding van je cliënt met als uitgangspunt zo veel mogelijk zelfredzaam? Veel kwetsbare mensen kunnen niet zelfredzaam zijn, sommige mensen hebben altijd ondersteuning nodig.

De vraag werpt zich zo langzamerhand op of de – politieke – nadruk op zelfredzaamheid niet al te ver gaat. De nationale ombudsman uitte flinke kritiek in april 2017: ‘Wanneer de overheid vasthoudt aan zelfredzaamheid als norm, worden drempels opgeworpen waardoor mensen, burgers, worden uitgesloten van voorzieningen, overheidsdiensten en al het andere goede dat de samenleving heeft te bieden. Het stellen van eisen aan burgers waarvan vaststaat dat zij daar niet aan kunnen voldoen, is niet behoorlijk.’

Participeren

Maar de professionele nadruk of zelfredzaamheid heeft zeker ook geleid tot verbetering van de hulpverlening. Professionals zijn meer gaan denken en werken vanuit hun cliënt. Er zijn ook organisaties opgericht die zelfredzaamheid als basis hebben voor hun dienstverlening. Zoals de Stichting DeBroekriem, een organisatie die mensen helpt om in de maatschappij te participeren. De oprichters van de stichting geloven dat de zelfredzaamheid van burgers dankzij slimme verbindingen vergroot kan worden. En hun concept is succesvol, want volgens de oprichter heeft 61 procent van de vrijwilligers die zich aanmeldden bij DeBroekriem binnen een half jaar een baan, ook de mensen die daarvoor al langere tijd thuis zaten.

Schulden

Ook in de schuldhulpverlening is zelfredzaamheid niet alleen een doel, maar ook een middel om schulden kwijt te raken. De kans dat mensen terugvallen in schulden, nadat ze met succes een schuldentraject hebben doorlopen, is best groot. Vier jaar na afronding van het traject zijn er bovengemiddeld veel betalingsachterstanden. Om dit te voorkomen, zou er meer ingezet moeten worden op budgetbeheer. En mensen te leren zelf met hun budget om te gaan.

In dit dossier wordt het thema zelfredzaamheid in allerlei facetten belicht. Het blijft een leidraad in de hulpverlening, immers de beste motivatie is de eigen motivatie. De vraag is hoe ver je als professional kunt gaan in het niet helpen, om de zelfredzaamheid van de cliënt te bevorderen. Lees in dit dossier de artikelen over deze discussie en over de oplossingen die professionals vinden.

Uitgelicht congres

Beveiligd: Congres Armoede en Schulden

ReeHorst

Congres Mensen met verward gedrag

ReeHorst

Jaarcongres Eenzaamheid

ReeHorst

Congres Huiselijk Geweld

ReeHorst

Congres Zorgmijders – Extra editie

ReeHorst

Congres Wijkteams – Extra editie

ReeHorst

Congres Omgaan met verslaving in het sociaal domein

ReeHorst

Congres Zorgmijders

ReeHorst

Congres Armoede en Schulden

ReeHorst