Zelfredzaamheid

In Oudtopia kan je ervaren hoe het is om oud te…

Hoe voelt het om oud, krakkemikkig en afhankelijk van (de zorg van) anderen te zijn? Zorg- en welzijnsprofessionals kunnen dat aan den lijve ondervinden in Oudtopia, een unieke vorm van ervaringsleren. ‘Mijn respect en geduld zijn er door verdubbeld’, zegt Ivona Šestan, ouderenconsulent in de Haagse Schilderswijk. Z+W journalist Eva Prins dompelde zich een ochtend onder in ‘later.’
Zelfredzaamheid

Column: Sluit aan bij de leefwereld van laaggeletterden

Veel laaggeletterden in Nederland hebben moeite met meedoen in de samenleving. De remedie lijkt zo klaar als een klontje: leer deze mensen lezen, schrijven en/of rekenen. Maar dat is ook wel wat kort door de bocht, vindt Michaëla Merkus.
Participatie

‘Mensen in de bijstand krijgen niet de hulp die ze nodig…

De huidige praktijk van ‘kansrijken’ zinloos achter de broek zitten en ‘kansarmen’ aan hun lot overlaten biedt volgens bijzonder hoogleraar actief burgerschap Monique Kremer geen antwoord op 'het drama van de bijstand'. ‘Het hoofddoel moet niet zijn betaald werk, maar volwaardig burgerschap.'
Wet- en regelgeving

Van beschermd wonen naar beschermd thuis: ‘keihard werken’

Ondanks dat de officiële overgang van beschermd wonen naar beschermd thuis (weer) is uitgesteld, tot januari 2022, zijn veel organisaties en gemeenten al druk bezig met de ambulantisering van het beschermd wonen. Het stelt sociaal professionals dan ook voor flinke uitdagingen, stelt onderzoeker Margit van der Meulen. ‘Ik denk niet dat het makkelijk zal gaan; het vraagt keihard werken.’
Zelfredzaamheid

‘Overheidssites toegankelijker maken vraagt nog veel werk’

De urgentie om overheidswebsites digitaal toegankelijker te maken voelen partijen wel. Tegelijk is er nog veel werk te verzetten. Toegankelijkheidsdeskundigen Ron Beenen en Jules Ernst leggen uit wat precies. En: waarom een pdf op een website heel vervelend is voor mensen met een visuele beperking.
Vrijwilligers

Vraag naar mentoren voor kwetsbare mensen groeit

Mentorschap Nederland voerde in de maand oktober campagne voor meer mentoren, want de vraag naar deze wettelijke vertegenwoordigers van kwetsbare mensen groeit. Bij zorg- en welzijnsprofessionals is deze vorm van ondersteuning echter nog lang niet altijd bekend, zegt Caroline Verkerk, directeur van Mentorschap Nederland.
Zelfredzaamheid

Evi Hanssen: ‘Je bent kwetsbaarder dan je denkt’

Personeel werven door vooral de diversiteit en de leuke kanten van zorg- en welzijnswerk te laten zien. Dat is het doel van het televisieprogramma Heel Holland Zorgt. Rode draad in elke uitzending is een bekende Nederlander die meehelpt in een zorg- en welzijnsorganisatie. De Vlaamse presentatrice Evi Hanssen ging een dag aan het werk bij de Utrechtse Tussenvoorziening die opvang biedt aan dak- en thuislozen.
Eenzaamheid

‘Hoe minder face-to-face contact, hoe meer eenzaamheid’

Het contact met mensen die iets verder van je af staan, zoals kennissen en collega’s, is belangrijker dan tot nu toe werd gedacht bij het verminderen van gevoelens van eenzaamheid. Dit concluderen onderzoekers van de Tilburg University in onderzoek naar eenzaamheid ten tijde van de eerste lockdown. Nu het land net opnieuw min of meer in lockdown is gegaan, is hun onderzoek des te relevanter.

‘Realiseer je dat je werk teamsport is’

Zorg en ondersteuning op maat, de klant centraal. Het lijkt vanzelfsprekend en iedereen wil het. Maar in de praktijk zitten systemen, protocollen, structuren nog steeds vaak in de weg, zegt Kitty Jurrius in haar letorale rede. Haar oplossingsrichting: ‘Realiseer je dat je werk teamsport is.’
Wijkteam
Langer zelfstandig thuis wonen is niet goedkoper

Jet Bussemaker (RVS): Preventie initiatieven vallen in dorre aarde

De gezondheidsverschillen tussen mensen met een hoge sociaal-economische status (SES) en een lage SES worden groter. De oorzaken hiervoor zijn complex en spelen op vele terreinen: armoede, huisvesting, flexibilisering van de arbeidsmarkt. ‘We hebben structureel beleid nodig dat de verschillen kleiner maakt,’ stelt RVS voorzitter Jet Bussemaker.

Over zelfredzaamheid

Zelfredzaamheid zorgt voor dilemma's

‘Wanneer de overheid vasthoudt aan zelfredzaamheid als norm, worden drempels opgeworpen waardoor mensen worden uitgesloten van voorzieningen.' Dat zegt de Nationale ombudsman in zijn jaarverslag 2016. Ook onder professionals is er een levendige discussie over hoe ver zelfredzaamheid moet gaan en voor welke cliënt. Langer thuis wonen stelt ouderen en zorgverleners bijvoorbeeld dagelijks voor dilemma’s over zelfredzaamheid.

Lees meer

Wanneer is je cliënt zelfredzaam? Wanneer hij of zij het vermogen heeft om zichzelf te redden op alle levensterreinen, met zo min mogelijk professionele ondersteuning. Dat is de formulering in de zorg voor ouderen. Het idee is dat door behoud en/of versterking van zelfredzaamheid de – extra – zorg kan worden voorkomen of uitgesteld. Maar zelfredzaamheid gaat verder. Het gaat ook over het vermogen om jezelf te redden met behulp van vrienden, buren, familie en vrijwilligers.

Beperkingen

En niet alleen voor ouderen geldt dat professionals inzetten op zo groot mogelijke zelfredzaamheid. Ook in de schuldhulpverlening, zorg voor chronisch zieken en voor mensen met een beperking is zelfredzaamheid het devies. Het thema is een leidraad geworden in de hulpverlening, maar inmiddels lopen professionals ook tegen de beperkingen op. Want hoe ver kun je gaan met begeleiding van je cliënt met als uitgangspunt zo veel mogelijk zelfredzaam? Veel kwetsbare mensen kunnen niet zelfredzaam zijn, sommige mensen hebben altijd ondersteuning nodig.

De vraag werpt zich zo langzamerhand op of de – politieke – nadruk op zelfredzaamheid niet al te ver gaat. De nationale ombudsman uitte flinke kritiek in april 2017: ‘Wanneer de overheid vasthoudt aan zelfredzaamheid als norm, worden drempels opgeworpen waardoor mensen, burgers, worden uitgesloten van voorzieningen, overheidsdiensten en al het andere goede dat de samenleving heeft te bieden. Het stellen van eisen aan burgers waarvan vaststaat dat zij daar niet aan kunnen voldoen, is niet behoorlijk.’

Participeren

Maar de professionele nadruk of zelfredzaamheid heeft zeker ook geleid tot verbetering van de hulpverlening. Professionals zijn meer gaan denken en werken vanuit hun cliënt. Er zijn ook organisaties opgericht die zelfredzaamheid als basis hebben voor hun dienstverlening. Zoals de Stichting DeBroekriem, een organisatie die mensen helpt om in de maatschappij te participeren. De oprichters van de stichting geloven dat de zelfredzaamheid van burgers dankzij slimme verbindingen vergroot kan worden. En hun concept is succesvol, want volgens de oprichter heeft 61 procent van de vrijwilligers die zich aanmeldden bij DeBroekriem binnen een half jaar een baan, ook de mensen die daarvoor al langere tijd thuis zaten.

Schulden

Ook in de schuldhulpverlening is zelfredzaamheid niet alleen een doel, maar ook een middel om schulden kwijt te raken. De kans dat mensen terugvallen in schulden, nadat ze met succes een schuldentraject hebben doorlopen, is best groot. Vier jaar na afronding van het traject zijn er bovengemiddeld veel betalingsachterstanden. Om dit te voorkomen, zou er meer ingezet moeten worden op budgetbeheer. En mensen te leren zelf met hun budget om te gaan.

In dit dossier wordt het thema zelfredzaamheid in allerlei facetten belicht. Het blijft een leidraad in de hulpverlening, immers de beste motivatie is de eigen motivatie. De vraag is hoe ver je als professional kunt gaan in het niet helpen, om de zelfredzaamheid van de cliënt te bevorderen. Lees in dit dossier de artikelen over deze discussie en over de oplossingen die professionals vinden.

Uitgelicht congres

Congres Wijkteams 2021

ReeHorst

Congres Huiselijk Geweld

ReeHorst

Congres Zorgmijders

ReeHorst

Congres Mensen met verward gedrag

ReeHorst

Jaarcongres Eenzaamheid

ReeHorst

Congres Omgaan met verslaving in het sociaal domein

ReeHorst

Congres Armoede en Schulden

ReeHorst