Zelfredzaamheid

Zelfredzaamheid

Wordt 2022 het jaar van de thuisbegeleider?

De thuisbegeleider verdient meer naamsbekendheid. En wat doen ze nou precies? Ilse de Vries werkt voor ActiZ aan een plan met als doel: de thuisbegeleider meer op de kaart zetten.
7 december 2021 Informele zorg

De bezoekers van inloophuis De Herberg in Westervoort vormen haast een familie, zegt coördinator Jacqueline Schilling. In onze podcastserie Kippenvel vertelt zij over een vaste bezoeker die ernstig ziek werd en over hoe iedereen zich vervolgens over hem ontfermde.

Zelfredzaamheid

‘Mentale gezondheid beschermen met meer aandacht voor leefomgeving’

Ruim veertig procent van alle Nederlanders ontwikkelen in de loop van hun leven mentale problemen die hun functioneren aantasten. Oplossingen worden vaak gezocht in de ggz en bij de huisarts, maar mentale gezondheid beschermen en bevorderen moet vooral gebeuren in de leefomgeving. Dat stellen onderzoekers van het Trimbos-instituut. Zij geven bouwstenen voor mentale gezondheidsbevordering en preventie.
9 november 2021 Zelfredzaamheid

Wat doe je als een cliënt uitspreekt niet langer te willen leven? Anne Elsinghorst, wijkverpleegkundige bij Buurtzorg, maakte het mee. Het zette van alles in gang en daar kijkt ze met een warm gevoel op terug, vertelt ze in onze podcastserie Kippenvel.

Jeugdhulp

VoorZorg: hulp voor baby en moeder kan mishandeling voorkomen

‘Als je niets doet, weet je vrijwel zeker dat het fout gaat’, zegt adviseur Elle Struijf over VoorZorg, een interventie voor jonge vrouwen die zwanger zijn in een zeer onstabiele situatie. Kindjes van nul tot twee jaar en hun moeders worden (ook al in de zwangerschap) ondersteund, wat kindermishandeling voorkomt. ‘Het alternatief kan uithuisplaatsing zijn en daar hebben ouders noch kind iets aan.’
Langer thuis wonen

Maatschappelijke woonvorm: van droom tot gedeelde ambitie

Wonen, zorg en onderwijs in één gebouw. Gert van Uffelen en Michiel Wijnen ontwikkelen woonvormen die bijdragen aan leefbaarheid in wijken en, sociale, wensen van bewoners. Dat kunnen mensen met een zorgvraag zijn of mensen/kinderen voor wie ontmoeting belangrijk is. ‘Wij zijn ervan overtuigd dat maatschappelijke woonvormen leiden tot minder problemen voor bewoners en minder druk op de zorg.’
Verward gedrag

Na periode van verward gedrag is structuur opbouwen moeilijk

Om na een periode van verwardheid je weg te vinden in de samenleving, dat is een hele uitdaging. Het onderzoek ‘Grip op herstel na verward gedrag’ wil bevorderen dat deze groep resultaatgerichte zorg en ondersteuning krijgt. 
10 augustus 2021 Zelfredzaamheid

Mindert is hulpverlener bij Stichting Reindert, waar hij samen met zijn compagnon mensen begeleidt op wie reguliere hulpverleners ‘vastlopen’, zoals ex-gedetineerden en geradicaliseerde mensen. Hij werd ingeschakeld door een gemeente die al 30.000 euro had uitgegeven om een inwoonster weer aan werk te helpen – maar zonder resultaat. Mindert bedacht een onconventionele oplossing.

Zelfredzaamheid
Podcast Kippenvel

Podcast Kippenvel: ‘Ze vloog mij om mijn nek’

Zo’n moment in je loopbaan dat je altijd bij zal blijven… In onze podcastserie Kippenvel interviewt journalist Maarten Dallinga zorg- en hulpverleners over een kippenvelmoment in hun carrière. Iedere twee weken verschijnt een nieuwe aflevering. Aflevering 6 (en tevens de laatste aflevering van deze serie): Mindert Rakhorst.
Autisme

‘Zelfstandig wonen is voor mensen met autisme extra belangrijk’

Voor jongvolwassenen met een autismespectrumstoornis (ASS) is het vaak moeilijk om zelfstandig te wonen. Ambulant begeleider Jolyne (*) helpt een tiental jongvolwassenen met hun dagelijkse reilen en zeilen. ‘Sommige cliënten zijn een soort eeuwige studenten die het liefst elke dag pizza of patat eten.’

Over zelfredzaamheid

Zelfredzaamheid zorgt voor dilemma's

‘Wanneer de overheid vasthoudt aan zelfredzaamheid als norm, worden drempels opgeworpen waardoor mensen worden uitgesloten van voorzieningen.' Dat zegt de Nationale ombudsman in zijn jaarverslag 2016. Ook onder professionals is er een levendige discussie over hoe ver zelfredzaamheid moet gaan en voor welke cliënt. Langer thuis wonen stelt ouderen en zorgverleners bijvoorbeeld dagelijks voor dilemma’s over zelfredzaamheid.

Lees meer

Wanneer is je cliënt zelfredzaam? Wanneer hij of zij het vermogen heeft om zichzelf te redden op alle levensterreinen, met zo min mogelijk professionele ondersteuning. Dat is de formulering in de zorg voor ouderen. Het idee is dat door behoud en/of versterking van zelfredzaamheid de – extra – zorg kan worden voorkomen of uitgesteld. Maar zelfredzaamheid gaat verder. Het gaat ook over het vermogen om jezelf te redden met behulp van vrienden, buren, familie en vrijwilligers.

Beperkingen

En niet alleen voor ouderen geldt dat professionals inzetten op zo groot mogelijke zelfredzaamheid. Ook in de schuldhulpverlening, zorg voor chronisch zieken en voor mensen met een beperking is zelfredzaamheid het devies. Het thema is een leidraad geworden in de hulpverlening, maar inmiddels lopen professionals ook tegen de beperkingen op. Want hoe ver kun je gaan met begeleiding van je cliënt met als uitgangspunt zo veel mogelijk zelfredzaam? Veel kwetsbare mensen kunnen niet zelfredzaam zijn, sommige mensen hebben altijd ondersteuning nodig.

De vraag werpt zich zo langzamerhand op of de – politieke – nadruk op zelfredzaamheid niet al te ver gaat. De nationale ombudsman uitte flinke kritiek in april 2017: ‘Wanneer de overheid vasthoudt aan zelfredzaamheid als norm, worden drempels opgeworpen waardoor mensen, burgers, worden uitgesloten van voorzieningen, overheidsdiensten en al het andere goede dat de samenleving heeft te bieden. Het stellen van eisen aan burgers waarvan vaststaat dat zij daar niet aan kunnen voldoen, is niet behoorlijk.’

Participeren

Maar de professionele nadruk of zelfredzaamheid heeft zeker ook geleid tot verbetering van de hulpverlening. Professionals zijn meer gaan denken en werken vanuit hun cliënt. Er zijn ook organisaties opgericht die zelfredzaamheid als basis hebben voor hun dienstverlening. Zoals de Stichting DeBroekriem, een organisatie die mensen helpt om in de maatschappij te participeren. De oprichters van de stichting geloven dat de zelfredzaamheid van burgers dankzij slimme verbindingen vergroot kan worden. En hun concept is succesvol, want volgens de oprichter heeft 61 procent van de vrijwilligers die zich aanmeldden bij DeBroekriem binnen een half jaar een baan, ook de mensen die daarvoor al langere tijd thuis zaten.

Schulden

Ook in de schuldhulpverlening is zelfredzaamheid niet alleen een doel, maar ook een middel om schulden kwijt te raken. De kans dat mensen terugvallen in schulden, nadat ze met succes een schuldentraject hebben doorlopen, is best groot. Vier jaar na afronding van het traject zijn er bovengemiddeld veel betalingsachterstanden. Om dit te voorkomen, zou er meer ingezet moeten worden op budgetbeheer. En mensen te leren zelf met hun budget om te gaan.

In dit dossier wordt het thema zelfredzaamheid in allerlei facetten belicht. Het blijft een leidraad in de hulpverlening, immers de beste motivatie is de eigen motivatie. De vraag is hoe ver je als professional kunt gaan in het niet helpen, om de zelfredzaamheid van de cliënt te bevorderen. Lees in dit dossier de artikelen over deze discussie en over de oplossingen die professionals vinden.

Uitgelicht congres

Jaarcongres Eenzaamheid

ReeHorst