Zelfredzaamheid

Autisme

‘Zelfstandig wonen is voor mensen met autisme extra belangrijk’

Voor jongvolwassenen met een autismespectrumstoornis (ASS) is het vaak moeilijk om zelfstandig te wonen. Ambulant begeleider Jolyne (*) helpt een tiental jongvolwassenen met hun dagelijkse reilen en zeilen. ‘Sommige cliënten zijn een soort eeuwige studenten die het liefst elke dag pizza of patat eten.’
moeilijk lezen

Sociaal werker moet oog hebben voor laaggeletterdheid

Stichting Lezen en Schrijven riep minister Koolmees op om extra in laaggeletterdheid te investeren. De coronacrisis heeft veel banen gekost, waardoor er wordt geïnvesteerd in omscholing. ‘De groep Nederlanders die moeite hebben met lezen en schrijven, moet daar ook aan mee kunnen doen.’

‘Mensen zien zichzelf vaak niet als mantelzorger’

Vijf miljoen mensen in Nederland zorgen voor een familielid of naaste. Enorme aantallen die de komende jaren door de vergrijzing alleen maar verder zullen toenemen. Het is voor gemeenten én sociaal professionals belangrijk om deze mantelzorgers goed in beeld te hebben, zegt organisatieadviseur Annemieke Feddema van Movisie. 'Hiervoor is goede afstemming en samenwerking nodig tussen alle betrokken partijen.'

Leer ouderen hoe ze online oplichting kunnen herkennen

Mediawijsheid is een belangrijk onderwerp voor ouderen. Het aantal gevallen van fraude en online oplichting nam afgelopen jaar verder toe. Een speciale Advieslijn Veiligheid van ouderenbond ANBO moet ouderen hulp bieden. 
Dagbesteding
eenzame oudere

‘Ouderen willen ook meedoen en ertoe doen’

Een visie op een zelfstandig leven voor ouderen moet zo langzamerhand concrete vormen krijgen om de druk op de ouderenzorg te managen. Zorg+Welzijn laat in een serie artikelen mensen met een visie aan het woord. Vandaag: Petra van Loon, programmaleider Samen Ouder Worden, een project van vrijwilligersvereniging NOV dat wordt uitgevoerd met elf lid-organisaties.

Meer aandacht voor kwetsbare ouderen is broodnodig

Een sterk vergrijzende maatschappij waar ouderen langer thuis blijven wonen, vraagt om meer kennis én aandacht voor ouderen met psychische problemen. Ouderenpsychiater Mirella Steenbeek ziet dagelijks hoe hoog de nood is onder ouderen is. Corona doet daar nog een schepje bovenop.
Jeugdhulp
Zorgverlening tijdens de lockdown

Wat leert de eerste lockdown ons over zorgvraag en -verlening?

De eerste lockdown zette zowel sociaal professionals als cliënten behoorlijk onder druk. Wat veranderde er voor hen tijdens deze onstuimige periode? Wat ging er goed en minder goed in de zorg- en hulpverlening? En wat kunnen we daarvan leren? Het Verwey-Jonker Instituut deed er onderzoek naar.
Dagbesteding
Werken bij Pantar

Pantar helpt kwetsbare Amsterdammers al dertig jaar aan werk

Sociaal leer- en werkbedrijf Pantar zet zich al dertig jaar in om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt van werk te voorzien. De volgende stap in die missie is een bijzondere. Het bedrijf won onlangs namelijk de Werkinnovatie Prijs. Met het prijzengeld wordt een circulaire hub opgezet.
Wet- en regelgeving
Beleid belemmert professional

Beleid belemmert sociaal professionals; wat moet er anders?

Regels, wetten, langdurige procedures… ze maken het sociaal professionals soms knap lastig. Dat is zonde, want het kan hen beletten om cliënten optimaal te helpen. Interventiespecialisten Mindert Rakhorst en Reinier van der Grijp kunnen erover meepraten.

Over zelfredzaamheid

Zelfredzaamheid zorgt voor dilemma's

‘Wanneer de overheid vasthoudt aan zelfredzaamheid als norm, worden drempels opgeworpen waardoor mensen worden uitgesloten van voorzieningen.' Dat zegt de Nationale ombudsman in zijn jaarverslag 2016. Ook onder professionals is er een levendige discussie over hoe ver zelfredzaamheid moet gaan en voor welke cliënt. Langer thuis wonen stelt ouderen en zorgverleners bijvoorbeeld dagelijks voor dilemma’s over zelfredzaamheid.

Lees meer

Wanneer is je cliënt zelfredzaam? Wanneer hij of zij het vermogen heeft om zichzelf te redden op alle levensterreinen, met zo min mogelijk professionele ondersteuning. Dat is de formulering in de zorg voor ouderen. Het idee is dat door behoud en/of versterking van zelfredzaamheid de – extra – zorg kan worden voorkomen of uitgesteld. Maar zelfredzaamheid gaat verder. Het gaat ook over het vermogen om jezelf te redden met behulp van vrienden, buren, familie en vrijwilligers.

Beperkingen

En niet alleen voor ouderen geldt dat professionals inzetten op zo groot mogelijke zelfredzaamheid. Ook in de schuldhulpverlening, zorg voor chronisch zieken en voor mensen met een beperking is zelfredzaamheid het devies. Het thema is een leidraad geworden in de hulpverlening, maar inmiddels lopen professionals ook tegen de beperkingen op. Want hoe ver kun je gaan met begeleiding van je cliënt met als uitgangspunt zo veel mogelijk zelfredzaam? Veel kwetsbare mensen kunnen niet zelfredzaam zijn, sommige mensen hebben altijd ondersteuning nodig.

De vraag werpt zich zo langzamerhand op of de – politieke – nadruk op zelfredzaamheid niet al te ver gaat. De nationale ombudsman uitte flinke kritiek in april 2017: ‘Wanneer de overheid vasthoudt aan zelfredzaamheid als norm, worden drempels opgeworpen waardoor mensen, burgers, worden uitgesloten van voorzieningen, overheidsdiensten en al het andere goede dat de samenleving heeft te bieden. Het stellen van eisen aan burgers waarvan vaststaat dat zij daar niet aan kunnen voldoen, is niet behoorlijk.’

Participeren

Maar de professionele nadruk of zelfredzaamheid heeft zeker ook geleid tot verbetering van de hulpverlening. Professionals zijn meer gaan denken en werken vanuit hun cliënt. Er zijn ook organisaties opgericht die zelfredzaamheid als basis hebben voor hun dienstverlening. Zoals de Stichting DeBroekriem, een organisatie die mensen helpt om in de maatschappij te participeren. De oprichters van de stichting geloven dat de zelfredzaamheid van burgers dankzij slimme verbindingen vergroot kan worden. En hun concept is succesvol, want volgens de oprichter heeft 61 procent van de vrijwilligers die zich aanmeldden bij DeBroekriem binnen een half jaar een baan, ook de mensen die daarvoor al langere tijd thuis zaten.

Schulden

Ook in de schuldhulpverlening is zelfredzaamheid niet alleen een doel, maar ook een middel om schulden kwijt te raken. De kans dat mensen terugvallen in schulden, nadat ze met succes een schuldentraject hebben doorlopen, is best groot. Vier jaar na afronding van het traject zijn er bovengemiddeld veel betalingsachterstanden. Om dit te voorkomen, zou er meer ingezet moeten worden op budgetbeheer. En mensen te leren zelf met hun budget om te gaan.

In dit dossier wordt het thema zelfredzaamheid in allerlei facetten belicht. Het blijft een leidraad in de hulpverlening, immers de beste motivatie is de eigen motivatie. De vraag is hoe ver je als professional kunt gaan in het niet helpen, om de zelfredzaamheid van de cliënt te bevorderen. Lees in dit dossier de artikelen over deze discussie en over de oplossingen die professionals vinden.

Uitgelicht congres

Congres Armoede en Schulden

ReeHorst

Congres Wijkteams in het sociaal domein

ReeHorst

Topsprekers over schuldhulpverlening

ReeHorst

Jaarcongres Eenzaamheid

ReeHorst

Congres Mensen met verward gedrag

ReeHorst