Zelfredzaamheid

Zelfredzaamheid

Onderzoek: Langer thuis kan niet zonder wijknetwerk

Wat hebben ouderen nodig om zo lang mogelijk gezond en gelukkig thuis te blijven wonen. Het antwoord: een sterker lokaal netwerk, gebouwd door goed opgeleide sociaal werkers. 
Zelfredzaamheid

‘Kijk wat een ander nodig heeft zodat jij je werk beter…

Het daklozenprobleem wordt steeds groter. Dat weet ook straatdokter Igor van Laere. ‘De samenstelling van de groep daklozen verandert ook. Voorheen was dakloosheid vooral een mannenprobleem. De laatste tijd komen daar steeds meer gezinnen, vrouwen en jongeren bij.’
Wijkteam
Huisarts in gesprek met patiënt

Handboek Welzijn op recept: denken in oplossingen

Geen pilletje van de huisarts, maar een wandeling naar het zwembad. Om patiënten met psychosociale contacten beter te helpen, zijn ruim tachtig gemeentes aan de slag gegaan met ‘Welzijn op recept’. Alle kennis en ervaring is nu gebundeld in het ‘Handboek Welzijn op recept’.
Zelfredzaamheid
Ton van Elst is adviseur, coach en trainer Sociale Zorg bij Movisie

Blog: #durftevragen

Ans vertelde dat ze veel aandacht kreeg toen haar man overleed. Na een half jaar stopte dat. Ze vertelde dat haar computer soms niet goed loopt en dat iedere dag voor jezelf koken ook geen pretje is. We begrepen allemaal wat ze bedoelde. Ze gaf aan dat het lastig is om steeds maar weer te vragen of iemand haar wil helpen. Maar dat ze wel af en toe hulp nodig heeft.
Zelfredzaamheid

Het daklozenprobleem: ‘Het is op allerlei fronten vijf óver twaalf’

Ruim veertigduizend mensen in Nederland hebben geen dak boven hun hoofd. Dit aantal blijft groeien wanneer er geen extra maatregelen worden genomen. De noodkreet van het Leger des Heils richting Den Haag klinkt luid en helder. In het veld wordt gepleit voor meer aandacht voor herstel. GroenLinks wil mensen die een dakloze in huis nemen een bonus geven.

Ambities van de moeders staan centraal bij Droommoeders

Met een pragmatisch aanpak helpt het project Droommoeders jonge, alleenstaande vrouwen met kinderen aan een betere toekomst. Centraal staat de ambitie van de vrouwen zélf. ‘Het doel van de moeders is leidend, niet hun problemen. We richten ons op wat de vrouwen wel kunnen’, aldus projectleider Mardoeka Christensen.
Zelfredzaamheid
foto van oudere moslim man

‘Turks spreken is nog niet cultuursensitief werken’

Dé Turkse, Surinaamse of Marokkaanse migrant bestaat niet. Het klinkt nogal wiedes, maar sociaal professionals denken vaak nog dat als ze de taal spreken en bepaalde tradities en gebruiken kennen, dat ze cultuursensitief werken. Kijk goed naar wie je voor je hebt en wat de levensloop van die persoon is, adviseert onderzoeker Nina Conkova.
Zelfredzaamheid
Foto van twee mannen in de keuken

THEMA Nijmeegse daklozen zorgen voor elkaar

Jack houdt van onafhankelijkheid en doet liever alles zelf. Daarom woont hij bij de NuNN (Nachtopvang uit Noodzaak Nijmegen) waar hij zichzelf kan zijn. Samen met andere dak- en thuislozen maakt hij schoon, wast, doet boodschappen en kookt. Maar bovenal zorgen ze voor elkaar. 'Hier is iedereen gelijk, want we zitten allemaal in hetzelfde schuitje.'
Zelfredzaamheid

Het heeft me veel gebracht

Dat soort verhalen geeft troost, het is mooi dat dingen goed kunnen aflopen en ook dat zware gebeurtenissen iets van wijsheid lijken te kunnen oproepen. Tegelijkertijd staat het me soms tegen dat alles maar ergens goed voor moet zijn.
Zelfredzaamheid
‘Langer thuis wonen heeft alleen zin als je betekenisvol thuis kunt blijven wonen.’

Langer thuis wonen: wat is nog acceptabel?

Met het programma ‘Langer thuis’ van minister Hugo de Jonge is nog veel mis, zo bleek onlangs tijdens een Kamerdebat. Hoogleraar ouderengeneeskunde Jos Schols beaamt dat. ‘Langer thuis wonen heeft alleen zin als je betekenisvol thuis kunt blijven wonen.’

Over zelfredzaamheid

Zelfredzaamheid zorgt voor dilemma's

‘Wanneer de overheid vasthoudt aan zelfredzaamheid als norm, worden drempels opgeworpen waardoor mensen worden uitgesloten van voorzieningen.' Dat zegt de Nationale ombudsman in zijn jaarverslag 2016. Ook onder professionals is er een levendige discussie over hoe ver zelfredzaamheid moet gaan en voor welke cliënt. Langer thuis wonen stelt ouderen en zorgverleners bijvoorbeeld dagelijks voor dilemma’s over zelfredzaamheid.

Lees meer

Wanneer is je cliënt zelfredzaam? Wanneer hij of zij het vermogen heeft om zichzelf te redden op alle levensterreinen, met zo min mogelijk professionele ondersteuning. Dat is de formulering in de zorg voor ouderen. Het idee is dat door behoud en/of versterking van zelfredzaamheid de – extra – zorg kan worden voorkomen of uitgesteld. Maar zelfredzaamheid gaat verder. Het gaat ook over het vermogen om jezelf te redden met behulp van vrienden, buren, familie en vrijwilligers.

Beperkingen

En niet alleen voor ouderen geldt dat professionals inzetten op zo groot mogelijke zelfredzaamheid. Ook in de schuldhulpverlening, zorg voor chronisch zieken en voor mensen met een beperking is zelfredzaamheid het devies. Het thema is een leidraad geworden in de hulpverlening, maar inmiddels lopen professionals ook tegen de beperkingen op. Want hoe ver kun je gaan met begeleiding van je cliënt met als uitgangspunt zo veel mogelijk zelfredzaam? Veel kwetsbare mensen kunnen niet zelfredzaam zijn, sommige mensen hebben altijd ondersteuning nodig.

De vraag werpt zich zo langzamerhand op of de – politieke – nadruk op zelfredzaamheid niet al te ver gaat. De nationale ombudsman uitte flinke kritiek in april 2017: ‘Wanneer de overheid vasthoudt aan zelfredzaamheid als norm, worden drempels opgeworpen waardoor mensen, burgers, worden uitgesloten van voorzieningen, overheidsdiensten en al het andere goede dat de samenleving heeft te bieden. Het stellen van eisen aan burgers waarvan vaststaat dat zij daar niet aan kunnen voldoen, is niet behoorlijk.’

Participeren

Maar de professionele nadruk of zelfredzaamheid heeft zeker ook geleid tot verbetering van de hulpverlening. Professionals zijn meer gaan denken en werken vanuit hun cliënt. Er zijn ook organisaties opgericht die zelfredzaamheid als basis hebben voor hun dienstverlening. Zoals de Stichting DeBroekriem, een organisatie die mensen helpt om in de maatschappij te participeren. De oprichters van de stichting geloven dat de zelfredzaamheid van burgers dankzij slimme verbindingen vergroot kan worden. En hun concept is succesvol, want volgens de oprichter heeft 61 procent van de vrijwilligers die zich aanmeldden bij DeBroekriem binnen een half jaar een baan, ook de mensen die daarvoor al langere tijd thuis zaten.

Schulden

Ook in de schuldhulpverlening is zelfredzaamheid niet alleen een doel, maar ook een middel om schulden kwijt te raken. De kans dat mensen terugvallen in schulden, nadat ze met succes een schuldentraject hebben doorlopen, is best groot. Vier jaar na afronding van het traject zijn er bovengemiddeld veel betalingsachterstanden. Om dit te voorkomen, zou er meer ingezet moeten worden op budgetbeheer. En mensen te leren zelf met hun budget om te gaan.

In dit dossier wordt het thema zelfredzaamheid in allerlei facetten belicht. Het blijft een leidraad in de hulpverlening, immers de beste motivatie is de eigen motivatie. De vraag is hoe ver je als professional kunt gaan in het niet helpen, om de zelfredzaamheid van de cliënt te bevorderen. Lees in dit dossier de artikelen over deze discussie en over de oplossingen die professionals vinden.

Uitgelicht congres

Congres Zorgmijders

Congres Wijkteams 2020

Congres Armoede en Schulden

Congres Mensen met verward gedrag in de wijk

Congres Mensen met verward gedrag in de wijk

Dag van de Sociaal Werker 2

Lustrum: Dag van de sociaal werker