Artikel bewaren

Je hebt een account nodig om artikelen in je profiel op te slaan

Login of Maak een account aan
Reacties0

Dossier: zorgmijders en onbegrepen gedrag beter leren begrijpen

Het is voor sociaal werkers vaak lastig om contact te maken met zorgmijders. Zij leiden vaak een teruggetrokken bestaan, dit geeft hen een gevoel van veiligheid wat lastig te doorbreken is. Hoe benader je mensen met onbegrepen gedrag? Hoe doorbreek je weerstand? Hoe verbeter je de samenwerking met andere professionals bij zorgmijding? In dit dossier delen we belangrijke inzichten en praktische tips.

Jeugdtrauma beter begrijpen: ‘Wat echt ontwricht, zien we vaak te laat’

Psychiater Christiaan Vinkers zag een grote kloof tussen wat we weten over jeugdtrauma en hoe erover wordt gesproken. In zijn nieuwste boek laat hij zien wat jeugdtrauma is, hoe complex jeugdtrauma kan zijn en wat het niet is. ‘Niet alles wat pijn doet is trauma, maar wat echt ontwricht, zien we vaak te laat.’

In dit artikel lees je meer over:

  • De 6 vormen van jeugdtrauma
  • Wat verwaarlozing precies inhoudt en waarom het vaak niet herkend wordt
Amsterdam UMC, Neuroscience; Christiaan Vinkers

Hoe je zorgmijders met succes benadert: ‘Zij willen best hulp, maar ándere hulp’

Bert Santema (63) werkt als ambulant trajectondersteuner met zorgmijders. ‘Een cliënt vertelde mij: “Ik wil geen hulpverlener, ik wil gewoon hulp.” Impliciet zei hij dat wij hulpverleners vaak iets fout doen. Dat heeft volgens mij te maken met onze houding.’

Wat je in dit artikel kunt leren: 

  • Bert Santema onderscheidt twee groepen zorgvragers: de groep die alle contact vermijdt en de groep die een gezellig praatje maakt, maar de aangeboden zorg afslaat. Daarom klopt de term zorgmijders in zijn ogen ook niet.
  • Waarom het zo belangrijk is om je grondhouding als sociaal werker onder de loep te nemen.
  • Wat angst, wantrouwen en regie met zorgvragers doen.

Lees Hoe je zorgmijders met succes benadert: ‘Zij willen best hulp, maar ándere hulp’


Het vertrouwen van zorgmijders terugwinnen: hen zelf om hulp vragen doet wonderen

Hoe win je het vertrouwen van zorgmijders en mensen met onbegrepen gedrag? Stichting Ervaring die Staat in Eindhoven is gepokt en gemazeld in het aansluiten op de leefwereld van mensen die afgehaakt zijn in het reguliere systeem. Directeur Els Keet: ‘Dit werk lukt alleen als je verbinding maakt met anderen en jezelf ter discussie durft te stellen.’

Wat je in dit artikel kunt leren:

  • Zorgmijders kunnen het zat zijn dat er steeds voor hen wordt besloten. ‘Geen mens vroeg mij ooit wat ík wilde, alsof ik een hond was.’
  • Waarom ‘systemen’ en procedures niet functioneren bij mensen met onbegrepen gedrag.
  • Hoe je als hulpverlener het vertrouwen wél terugwint.

Lees het vertrouwen van zorgmijders terugwinnen: hen zelf om hulp vragen doet wonderen

Congres Zorgmijders

Zorgmijding neemt toe en is urgenter dan ooit. Steeds meer mensen stellen zorg uit of vermijden hulp door financiële stress, wachttijden en wantrouwen in het systeem. Tegelijk staat de toegankelijkheid van zorg onder druk en worstelen professionals met de vraag: hoe bereik je mensen die zelf geen hulp zoeken?

Tijdens het congres Zorgmijders op 12 november 2026 krijg je inzicht in de dagelijkse praktijk van zorgmijding. Je hoort hoe professionals en ervaringsdeskundigen omgaan met contactverlies, morele dilemma’s, cultuursensitief werken en complexe problematiek.

Met praktijkverhalen, concrete interventies en direct toepasbare handvatten ontdek je wat werkt bij het bereiken en ondersteunen van mensen die moeilijk bereikbaar zijn, ook in complexe en spanningsvolle situaties. Bert Santema spreekt over contact maken met zorgmijders, Kaveh Bouteh over zorgmijding, cultuur en vertrouwen en Gerben Bergsma geeft een kennissessie over psychische problematiek. Ook zijn er sessies over hoarding, zorgmijding en lvb en jongeren met geldstress. Lees hier het volledige programma. 


Bauke Koekkoek: ‘Hulpverleners denken te snel dat gespecialiseerde zorg nodig is’

De hulp aan mensen met onbegrepen gedrag escaleert te vaak naar meer specialistische zorg, zegt Bauke Koekkoek, lector Onbegrepen gedrag en samenleving aan de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (HAN). Terwijl je meestal meer bereikt als je blijft focussen op hun gewone leven en leert begrijpen waar hun problemen vandaan komen.

In dit artikel kun je leren: 

  • Waarom het nuttig kan zijn om als hulpverlener het verdiepende gesprek aan te gaan. Te snel wordt in de ogen van Koekkoek doorverwezen naar specialistische hulp.
  • Waarom steun van professionals in de wijk, groepen gelijkgestemden en betrokken burgers waarschijnlijk meer kan betekenen voor mensen met verward gedrag.
  • Welke andere houding dat van hulpverleners vraagt. 

Lees Bauke Koekkoek: ‘Hulpverleners denken te snel dat gespecialiseerde zorg nodig is’

Blijf op de hoogte van de laatste praktische inzichten over zorgmijders en onbegrepen gedrag met de gratis online nieuwsbrieven van Zorg+Welzijn, het vakmedium voor professionals in het sociaal domein.>>

Hoe sociaal werkers en wijk-GGD’ers elkaar omhoog tillen

Hoe de samenwerking tussen sociaal werkers en wijk-GGD’ers succesvol wordt kun je leren van een team in Oisterwijk. Wijk-GGD’er Karlijn Poelmans en maatschappelijk werker Jacqueline van den Acker werken nauw samen om mensen met verward gedrag de juiste hulp te bieden. ‘Soms zijn casussen zo complex dat je het echt met z’n allen moet doen.’

Wat je in dit artikel kunt leren:

  • Hoe sociaal werkers en wijk-GGD’ers elkaars expertise kunnen verkennen.
  • Waarom het zo belangrijk is om als hulpverlener ook zelf om hulp te vragen.
  • Praktische tips over contact maken met zorgmijders aan de hand van diverse casussen.

Lees Hoe sociaal werkers en wijk-GGD’ers elkaar omhoog tillen


Floortje Scheepers: ‘Mensen met psychische problemen hebben geen afwijking’

Floortje Scheepers, onder meer hoogleraar Innovatie in de ggz, wil af van de gedachte dat mensen met psychische problemen een hersenstoornis of een afwijking hebben. Daarvoor is de menselijke psyche te complex en te ingewikkeld. ‘De psyche van mensen komt vooral tot stand in interactie met de omgeving. We moeten het simpele lineaire denken van oorzaak, gevolg en fixen, loslaten.’

Wat je in dit artikel kunt leren:

  • Waarom er geen ‘mal’ bestaat van gezonde en zieke hersenen. ‘Je kunt geen harde grens trekken tussen wat normaal en abnormaal is.’
  • Waarom het nuttig is dat in het sociaal domein integraal, holistisch en vanuit complexiteit gewerkt wordt.
  • Wat ‘drinkplekken’ kunnen zijn waar we elkaar kunnen ontmoeten zonder oordeel.

Lees Hoogleraar Floortje Scheepers: ‘Mensen met psychische problemen hebben geen afwijking’


‘Openstaan voor verandering, loslaten en durven experimenteren’

Hoge werkdruk, te weinig tijd voor cliënten en contact met ketenpartners, privacyregels, gescheiden financieringsmodellen. In Zaanstreek-Waterland loopt de hulpverlening aan mensen met psychische kwetsbaarheid vast. Veel mensen dreigen tussen wal en schip te vallen. Een betere samenwerking in de wijk moet dit voorkomen.

Wat je in dit artikel kunt leren:

  • Waarom professionals mensen met onbegrepen gedrag soms te snel doorsturen naar specialistische hulp.
  • Wat samenwerkingsverbanden tussen wijkteams, ggz, ervaringsdeskundigen en andere professionals op kan leveren op het gebied van preventief en outreachend werken.
  • Het belang van openstaan voor verandering en experimenteren: ‘Belangrijk is dat we op de eerste plaats doen wat een bewoner echt nodig heeft en dat we daarna pas kijken welke organisatie, indicatie of diagnose kan helpen. Terwijl nu de financiering vaak leidend is.’

Lees ‘Openstaan voor verandering, loslaten en durven experimenteren’

Blijf op de hoogte van de laatste praktische inzichten over zorgmijders en onbegrepen gedrag met de gratis online nieuwsbrieven van Zorg+Welzijn, het vakmedium voor professionals in het sociaal domein.>>

‘Sociaal werker, doe jezelf niet tekort, ook niet bij probleemgedrag’

Aan onbegrepen gedrag ligt altijd een tekort ten grondslag, stelt Gerben Bergsma, trainer en consulent bij het CCE. ‘Als je op zoek gaat naar dat tekort en het aanpakt, zal het gedrag langzaam verdwijnen. Dat is een hoopvol perspectief.’ 

Wat je in dit artikel kunt leren:

  • Waarom je niet te snel moet overgaan op zorg verlenen terwijl er nog onvoldoende contact is gemaakt.
  • Volgens Bergsma komt veel probleemgedrag voort uit een complexe wisselwerking van gedragingen tussen de cliënt, de omgeving en de zorgverleners. De balans tussen geven en nemen is vaak verstoord.
  • In veel situaties kost het weken, maanden soms, om probleemgedrag te veranderen. Maar mogelijk is het wel: Bergsma acht het noodzakelijk dat hulpverleners een scherpe analyse maken van de situatie en de juiste kaders plaatsen.

Lees ‘Sociaal werker, doe jezelf niet tekort, ook niet bij probleemgedrag’

Congres Zorgmijders

Zorgmijding neemt toe en is urgenter dan ooit. Steeds meer mensen stellen zorg uit of vermijden hulp door financiële stress, wachttijden en wantrouwen in het systeem. Tegelijk staat de toegankelijkheid van zorg onder druk en worstelen professionals met de vraag: hoe bereik je mensen die zelf geen hulp zoeken?

Tijdens het congres Zorgmijders op 12 november 2026 krijg je inzicht in de dagelijkse praktijk van zorgmijding. Je hoort hoe professionals en ervaringsdeskundigen omgaan met contactverlies, morele dilemma’s, cultuursensitief werken en complexe problematiek.

Met praktijkverhalen, concrete interventies en direct toepasbare handvatten ontdek je wat werkt bij het bereiken en ondersteunen van mensen die moeilijk bereikbaar zijn, ook in complexe en spanningsvolle situaties. Bert Santema spreekt over contact maken met zorgmijders, Kaveh Bouteh over zorgmijding, cultuur en vertrouwen en Gerben Bergsma geeft een kennissessie over psychische problematiek. Ook zijn er sessies over hoarding, zorgmijding en lvb en jongeren met geldstress. Lees hier het volledige programma. 


Anonieme melding? Durf te wachten. En nog 3 tips om tóch achter de voordeur te komen

Mensen met verzamelwoede, een buurman met een licht verstandelijke beperking waar stankoverlast uit het huis komt of die alleenstaande vrouw die na het overlijden van haar man nauwelijks meer uit bed komt. Hoe leg je het eerste contact als je bij zorgmijders op de stoep staat? Wijk-GGD’er Ton Derks geeft tips.

Wat je in dit artikel kunt leren:

  • Waarom het zo waardevol is om met je netwerk samen te werken. Met anonieme meldingen stuit je simpelweg op veel weerstand.
  • Hoe je creatief te werk kan gaan: via andere ingangen kun je ook zorgmijders benaderen.
  • Dat een neutrale plek als het gemeentehuis voor ontmoeting uitermate geschikt kan zijn.

Lees ‘Anonieme melding? Durf te wachten. En nog drie tips om achter de voordeur te komen

Geef je reactie

Om te kunnen reageren moet je ingelogd zijn. Heb je nog geen account, maak dan hieronder een account aan. Lees ook de spelregels.