Transformatie

Informele zorg

Het bewijs is er nu echt: steun van lotgenoten helpt bij herstel van psychische klachten 

Mensen met psychische problemen, zoals depressie, angst en psychose kunnen profiteren van elkaars steun. Lotgenotencontact werd al langer als waardevol gezien, maar wetenschappelijk bewijs hiervoor bleef tot nu toe uit. Een nieuwe analyse van een groot aantal studies levert belangrijke lessen op over het aanbod van lotgenotencontact.
Transformatie

Een harddrug als medicijn? ‘We moeten de potentie van psychedelica niet onbenut laten’

Vaak zien we vooral de risico's van MDMA, LSD en ayahuasca. Maar volgens psychofarmacoloog Kim Kuypers worden deze psychedelica vast onderdeel van therapie. Ook de Tweede Kamer is enthousiast. Wat is de potentie van psychedelica?
23 augustus 2022 Wijkteam

Jongerenwerker Nadine de Koning ging met een groep jongeren met extreemrechtse sympathieën naar Auschwitz. ‘Direct toen we bij het hek waren, zag ik al iets veranderen‘, vertelt ze in onze podcast Kippenvel.

Jeugdhulp
redouan el khayari

Column: Wees waakzaam voor een eenzijdige benadering van de hervormingen van de jeugdzorg

Sociaal werker van 2022, Redouan El Khayari, zet in een columnreeks dit jaar zijn visie op het vak uiteen. Dit keer: de hervormingen in de jeugdzorg. Want hoe maken we dit proces wél succesvol?
Jeugdhulp
Mensen demonstreren voor rechten transjongeren

‘Genderpraatjes’ is vraagbaak voor hulpverleners: ‘Groot gebrek aan kennis’

De anonieme hulplijn Genderpraatjes helpt jongeren en hulpverleners bij vragen over genderidentiteit. Zo'n veilige plek blijkt hard nodig. Wat zeg je als sociaal werker wel tegen transgenderjongeren én wat niet? Leer ook over de verschillen tussen transgender, transseksueel en crossdressers.
Transformatie

Hoogleraar Monique Kremer: ‘Sociaal werkers, kom in opstand’  

Hoogleraar Actief Burgerschap Monique Kremer schreef een column waarmee ze de sociaal werker wakker wil schudden. In dit interview gaat ze dieper in op haar boodschap. ‘Sociaal werkers moeten weten dat de mensen aan wie zij hulp moeten bieden soms hun intenties wantrouwen.’
Participatie
Kinderen zijn 'in de lead' in een pedagogische vrijplaats.

Tilburgse jeugd krijgt eerste pedagogische vrijplaats: ‘Radicale omslag is noodzakelijk’

Het prestatiegedreven opvoedklimaat zit de ontwikkeling van Nederlandse jongeren in de weg. Maike Kooijmans, lector ‘Opvoeden voor de Toekomst’, pleit voor een radicale omslag en staat aan het roer van de eerste ‘pedagogische vrijplaats’ in Tilburg. 'Het idee dat een jongere minder is dan een ander is namelijk funest voor hun ontwikkeling.'
Marloes Kleinjan

‘Niemand heeft de regie over het voorkomen van mentale problemen bij jongeren’

Als de mentale gezondheid van een miljoen volwassen met 5 procent verbetert, kan dit €144 miljoen besparen. Begin met investeren bij de kinderen en jongeren, want psychische problematiek begint heel vaak al op jonge leeftijd, zegt Marloes Kleinjan van het Trimbos-instituut. Investeringen daarin zijn om meerdere redenen nu niet effectief genoeg. Hoe benutten we geld slimmer?
Professionalisering
Eveline van Zeeland

Column: Waarom het sociaal domein Team Succes nodig heeft

De mensen die hulp nodig hebben vanuit het sociaal domein zien we niet als Team Succes; die benaderen we eerder als Team Loser. Niet omdat we hen zo zien, zeer zeker niet(!), maar omdat dat de boodschap is die we onbewust communiceren, schrijft Eveline. Hoe kan dat anders?
Transformatie

Hans Boutellier is bezorgd: ‘Ik zie niet zo snel een alternatief voor de crisis van het Westen’

Hij neemt afscheid van het Verwey-Jonker Instituut, maar nog niet van zijn deskundigheid op het gebied van veiligheid en samenleving. Professor dr. Hans Boutellier gaat verder met zijn analyse van de samenleving, die op dit moment volgens hem voor een grote verandering staat: ‘De rol van het sociaal werk in het behoud van de relatie tussen mens en organisatie blijft ongelofelijk belangrijk.’

Over transformatie

Van transitie naar transformatie

Gemeenten zijn vanaf 1 januari 2015 verantwoordelijk voor de uitvoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), de Jeugdwet en de Participatiewet. Het idee is dat gemeenten deze wetten met minder bureaucratie en goedkoper kunnen uitvoeren dan het rijk omdat ze dichter bij de inwoners zitten. De transitie van de taken is inmiddels achter de rug, maar hoe staat het met de transformatie?

Lees meer

Op 1 januari 2015 is de decentralisatie van start gegaan. Vanaf dat moment werden gemeenten verantwoordelijk voor jeugdzorg, werk en inkomen en zorg aan langdurig zieken en ouderen. Een deel van deze taken hebben de gemeenten overgenomen van de Rijksoverheid. De transitie is inmiddels achter de rug, de speciale Transitiecommissie Sociaal Domein is opgeheven en de echte transformatie is van start gegaan. Maar hoe gaat dit?

De Transitiecommissie Sociaal Domein concludeerde in haar eindrapport van september 2016 dat de eerste stappen naar de transformatie gezet zijn, maar dat het moeilijkste nog moet komen. ‘We zitten met z’n allen in een veranderingsproces, met verschuivingen in macht, zeggenschap en geld. Daar kunnen we van werkvloer tot bestuurskamer en van burger tot parlement (nog) niet goed mee om gaan. We zien dat het leidt tot afwachtend of vingerwijzend gedrag en dat houdt de beweging op. Binnen de eigen organisatie of in de keten, lokaal en centraal.’ De commissie concludeert dat het transformeren nog niet altijd effectief verloopt, dat gemeenten en rijk elkaar verwijten dat ze zich niet aan afspraken houden. ‘Er zijn tal van bijeenkomsten en overleggen, maar het lijkt of men elkaars taal niet spreekt, de verwijdering blijft.’ De commissie vindt dat duidelijker moet zijn wie het voortouw gaat nemen. Maar ook dat raadsleden hoe rol gaan oppakken. ‘Raadsleden bepalen het speelveld, stellen de randvoorwaarden en houden toezicht, maar zij zijn nog zoekende. Hebben doorgaans niet het gevoel regie te hebben. Terwijl ze toch echt aan het stuur (kunnen) zitten.’

Huishoudelijke hulp

Verder stelt de commissie het ‘onbegrijpelijk’ te vinden dat de kansen niet worden gepakt bij de transformatie van de markt voor huishoudelijke ondersteuning. ‘De sector beweegt nog onvoldoende toe richting dienstverlening aan huis. Er vindt ook geen begeleiding plaats vanuit de overheid. Dit terwijl hier geweldige kansen liggen voor meer werkgelegenheid aan de onderkant van de arbeidsmarkt.’ Ook nu, bijna een jaar na het eindrapport van de commissie, is het nog niet goed geregeld rondom de huishoudelijke ondersteuning. Renée de Vries, woordvoerder van ouderenbond ANBO: ‘Thuiswonende ouderen hebben wijkverpleging, huishoudelijke hulp en dagbesteding nodig. De groei van het aantal ouderen zet de komende jaren sterk door. Nu al wonen zes op de zeven ouderen thuis: tot op hoge leeftijd zelfstandig, vaak met enige ondersteuning van mantelzorg en in toenemende mate van technologische en digitale innovaties en voorzieningen. Wanneer dat niet meer volstaat, ondersteunt de thuiszorg, ontlast de dagbesteding en coördineert de wijkverpleging de noodzakelijke complexere en intensievere zorg. Deze ontwikkeling betekent een toegenomen druk op de voorzieningen thuis. Daarom stellen we: praat over verpleegzorg, of deze nu thuis of in een instelling gegeven wordt.’

Integraal werken

De grote belofte van de decentralisaties was het integraal werken. Zorg en ondersteuning dichterbij, minder versnipperd en minder duur. Is dat al realiteit? Hilde van Xanten, senior adviseur sociale zorg bij Movisie liet eerder aan Zorg+Welzijn weten: ‘Er zijn nog forse slagen te maken. Met name in de samenwerking tussen de domeinen.’ Van Xanten ziet dat er in het land steeds meer aandacht is voor hoe integraal te werken, er wordt geëxperimenteerd en er zijn ook al goede voorbeelden te vinden. Toch is er volgens haar nog volop ruimte voor verbetering. Niet alleen wat betreft de positie van cliënten bij het integraal werken, maar ook wat betreft de samenwerking tussen professionals en de randvoorwaarden daarvoor. ‘We zien heel vaak dat bijvoorbeeld zorg en ondersteuning én werk en inkomen nog niet natuurlijk samenwerken. Ze vallen in verschillende wettelijke kaders, met eigen regels en werkwijzen en dan wordt het voor professionals lastig om een samenhangend ondersteuningsplan op maat op te stellen. Maar op de plekken waar gemeente en aanbieders samen komen tot één visie, de werkwijzen echt op elkaar afstemmen en de bekostiging daarop laten aansluiten, blijkt het wel mogelijk.’

Jeugdzorg

En integraal werken is niet het enige punt waar nog verbetering mogelijk is wanneer je kijkt naar de transformatie van het sociaal domein. Jeugdzorg Nederland, GGZ Nederland, Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland (VGN) en de Vereniging Orthopedagogische Behandel Centra (VOBC) lieten eerder in 2017 aan de leden van de Tweede Kamer weten dat de decentralisatie nog niet gebracht heeft wat ze had moeten doen. Zij stellen: ‘We zijn nu ruim twee jaar na de decentralisatie die verbetering moest brengen voor de jeugdhulp. De hulp zou integraal worden, toegankelijk en dicht bij het kind. Meer preventie, slimmere samenwerking en een einde aan verkokering en perverse prikkels omdat alle jeugdhulpvormen nu onder één opdrachtgever vallen: de gemeente. Van dat ideaal zien we twee jaar na de decentralisatie helaas nog te weinig terug.’