Transformatie

Jeugdhulp
zeven kinderen

Eén op zeven kinderen in Leeuwarden krijgt jeugdhulp

Leeuwarden staat al jaren bekend als stad waar veel jeugdhulp wordt gegeven. Aan de Leeuwardse wethouder Hilde Tjeerdema de taak om dat terug te dringen. 'Dit is een taai proces, dat veel reuring geeft.' 
Transformatie
portret foto Jenny Bakker-Klein. Foto: Annemarijne Bax

COLUMN Wacht een sociale crisis?

Het is kortgeleden dat ik promoveerde op het thema responsiviteit in het sociaal domein: doen wat werkelijk voor de ander van betekenis is. In mijn proefschrift beschrijf ik de manier waarop professionals in het sociaal domein met mensen omgaan. Belangrijkste conclusie: het is niet de norm om vanuit individuele situaties van mensen te denken en te handelen.
Jeugdhulp

Podcast jeugdzorg: ‘Beter luisteren dan zelf steeds antwoord geven’

Als politicus wil je goed geïnformeerd zijn over jouw onderwerp. Maar hoe doe je dat voor zo’n ingewikkeld onderwerp als jeugdzorg? CDA Kamerlid René Peters helpt zichzelf en zijn collega’s met zijn ‘Peters Podcast: Jeugdzorg’.
Transformatie

Blog: Verhuurdersheffing? De koek moet groter

De koek moet groter worden en dat lukt niet door er voortijdig van te laten eten door anderen. Dat is de reactie van wethouder Andrew Harijgens op de steeds luider wordende roep om de afschaffing van de verhuurdersheffing voor woningcorporaties.
Jeugdhulp
twee puzzelstukjes

Transformatiegen ontdekt in Utrecht

Waar de meeste gemeenten worstelen met grote tekorten op jeugdhulp, ontdekte bestuurskunde onderzoeker Jan-Kees Helderman dat Utrecht de gouden formule gevonden heeft.
Wijkteam
animatie van rij poppetjes waar een rood poppetje uitvalt

Gezinsregisseur schrapt onnodige hulpverleners

Twee gezinsregisseurs zorgen ervoor dat nutteloze hulpverlening rondom alle multiprobleemgezinnen in zwakke wijken verdwijnt. 'Hulpverleners worden door hun managers afgerekend op productienormen, niet op waar zo'n gezin werkelijk behoefte aan heeft.'
Transformatie

Professional kent lijntjes en geldpotjes voor burgerinitiatieven

Ineens is het booming; burgers die samen met andere burgers het heft in eigen hand nemen in hun gemeente. Maar volgens onderzoeker Hiska Ubels gaan de initiatieven en de inzet van burgers niet over rozen. ‘Langdurige zelfredzaamheid op basis van vrijwilligheid is onrealistisch.’
Jeugdhulp

‘Jeugdzorgaanbieders gaan niet per se uit zichzelf samenwerken’

De stad Utrecht ging het afgelopen jaar van zeventig naar twee hoofdaanbieders voor specialistische jeugdzorg. En de dertien gemeenten in Zeeland hebben het aantal jeugdzorgaanbieders dit jaar gehalveerd: van tweehonderd naar honderd. Deskundigen spreken van een ‘voorzichtig trend’ en ‘een logische ontwikkeling’ die meer rust in het veld zal brengen.
Transformatie

‘Angst om regels te overtreden groter dan drive om passende ondersteuning…

De principes achter de decentralisatie van zorg en welzijn zijn nog steeds de juiste, stelt Jet Bussemaker. Maar het werkelijk anders werken stuit op andere, dieperliggende logica’s. ‘We vechten tegen een manier van kijken die inmiddels geïnternaliseerd is bij alle mensen die in dat systeem werken.’
Transformatie

Transformatie in de jeugdhulp: de noodzaak tot wonderwoordendialoog

Dit artikel behandelt de eerste vier transformatiedoelen van de Jeugdwet. Hoe ver zijn we met de realisatie van deze transformatiedoelen, en wat zijn de dilemma’s en knelpunten bij de realisatie ervan? Wat maakt dat het wonderwoorden zijn? Bij elk transformatiedoel schetst de auteur een aantal van zijn observaties, mede geïnspireerd door onderzoek dat hij samen met anderen de afgelopen jaren heeft gedaan. Afsluitend gaat hij in op de implicaties voor het wonderwoord ‘professionele ruimte’, het vijfde transformatiedoel.

Over transformatie

Van transitie naar transformatie

Gemeenten zijn vanaf 1 januari 2015 verantwoordelijk voor de uitvoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), de Jeugdwet en de Participatiewet. Het idee is dat gemeenten deze wetten met minder bureaucratie en goedkoper kunnen uitvoeren dan het rijk omdat ze dichter bij de inwoners zitten. De transitie van de taken is inmiddels achter de rug, maar hoe staat het met de transformatie?

Lees meer

Op 1 januari 2015 is de decentralisatie van start gegaan. Vanaf dat moment werden gemeenten verantwoordelijk voor jeugdzorg, werk en inkomen en zorg aan langdurig zieken en ouderen. Een deel van deze taken hebben de gemeenten overgenomen van de Rijksoverheid. De transitie is inmiddels achter de rug, de speciale Transitiecommissie Sociaal Domein is opgeheven en de echte transformatie is van start gegaan. Maar hoe gaat dit?

De Transitiecommissie Sociaal Domein concludeerde in haar eindrapport van september 2016 dat de eerste stappen naar de transformatie gezet zijn, maar dat het moeilijkste nog moet komen. ‘We zitten met z’n allen in een veranderingsproces, met verschuivingen in macht, zeggenschap en geld. Daar kunnen we van werkvloer tot bestuurskamer en van burger tot parlement (nog) niet goed mee om gaan. We zien dat het leidt tot afwachtend of vingerwijzend gedrag en dat houdt de beweging op. Binnen de eigen organisatie of in de keten, lokaal en centraal.’ De commissie concludeert dat het transformeren nog niet altijd effectief verloopt, dat gemeenten en rijk elkaar verwijten dat ze zich niet aan afspraken houden. ‘Er zijn tal van bijeenkomsten en overleggen, maar het lijkt of men elkaars taal niet spreekt, de verwijdering blijft.’ De commissie vindt dat duidelijker moet zijn wie het voortouw gaat nemen. Maar ook dat raadsleden hoe rol gaan oppakken. ‘Raadsleden bepalen het speelveld, stellen de randvoorwaarden en houden toezicht, maar zij zijn nog zoekende. Hebben doorgaans niet het gevoel regie te hebben. Terwijl ze toch echt aan het stuur (kunnen) zitten.’

Huishoudelijke hulp

Verder stelt de commissie het ‘onbegrijpelijk’ te vinden dat de kansen niet worden gepakt bij de transformatie van de markt voor huishoudelijke ondersteuning. ‘De sector beweegt nog onvoldoende toe richting dienstverlening aan huis. Er vindt ook geen begeleiding plaats vanuit de overheid. Dit terwijl hier geweldige kansen liggen voor meer werkgelegenheid aan de onderkant van de arbeidsmarkt.’ Ook nu, bijna een jaar na het eindrapport van de commissie, is het nog niet goed geregeld rondom de huishoudelijke ondersteuning. Renée de Vries, woordvoerder van ouderenbond ANBO: ‘Thuiswonende ouderen hebben wijkverpleging, huishoudelijke hulp en dagbesteding nodig. De groei van het aantal ouderen zet de komende jaren sterk door. Nu al wonen zes op de zeven ouderen thuis: tot op hoge leeftijd zelfstandig, vaak met enige ondersteuning van mantelzorg en in toenemende mate van technologische en digitale innovaties en voorzieningen. Wanneer dat niet meer volstaat, ondersteunt de thuiszorg, ontlast de dagbesteding en coördineert de wijkverpleging de noodzakelijke complexere en intensievere zorg. Deze ontwikkeling betekent een toegenomen druk op de voorzieningen thuis. Daarom stellen we: praat over verpleegzorg, of deze nu thuis of in een instelling gegeven wordt.’

Integraal werken

De grote belofte van de decentralisaties was het integraal werken. Zorg en ondersteuning dichterbij, minder versnipperd en minder duur. Is dat al realiteit? Hilde van Xanten, senior adviseur sociale zorg bij Movisie liet eerder aan Zorg+Welzijn weten: ‘Er zijn nog forse slagen te maken. Met name in de samenwerking tussen de domeinen.’ Van Xanten ziet dat er in het land steeds meer aandacht is voor hoe integraal te werken, er wordt geëxperimenteerd en er zijn ook al goede voorbeelden te vinden. Toch is er volgens haar nog volop ruimte voor verbetering. Niet alleen wat betreft de positie van cliënten bij het integraal werken, maar ook wat betreft de samenwerking tussen professionals en de randvoorwaarden daarvoor. ‘We zien heel vaak dat bijvoorbeeld zorg en ondersteuning én werk en inkomen nog niet natuurlijk samenwerken. Ze vallen in verschillende wettelijke kaders, met eigen regels en werkwijzen en dan wordt het voor professionals lastig om een samenhangend ondersteuningsplan op maat op te stellen. Maar op de plekken waar gemeente en aanbieders samen komen tot één visie, de werkwijzen echt op elkaar afstemmen en de bekostiging daarop laten aansluiten, blijkt het wel mogelijk.’

Jeugdzorg

En integraal werken is niet het enige punt waar nog verbetering mogelijk is wanneer je kijkt naar de transformatie van het sociaal domein. Jeugdzorg Nederland, GGZ Nederland, Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland (VGN) en de Vereniging Orthopedagogische Behandel Centra (VOBC) lieten eerder in 2017 aan de leden van de Tweede Kamer weten dat de decentralisatie nog niet gebracht heeft wat ze had moeten doen. Zij stellen: ‘We zijn nu ruim twee jaar na de decentralisatie die verbetering moest brengen voor de jeugdhulp. De hulp zou integraal worden, toegankelijk en dicht bij het kind. Meer preventie, slimmere samenwerking en een einde aan verkokering en perverse prikkels omdat alle jeugdhulpvormen nu onder één opdrachtgever vallen: de gemeente. Van dat ideaal zien we twee jaar na de decentralisatie helaas nog te weinig terug.’

Uitgelicht congres

Congres Samenwerken aan Sterke Jeugdhulp

Van der Valk Hotel

Congres Mensen met verward gedrag in de wijk

ReeHorst