'Burgers voelen zich vaak gekrenkt door de manier waarop de publieke dienstverlening functioneert,' zegt NIZW-socioloog en filosoof Gabriël van den Brink. Hij pleit voor meer vrijheid voor burgers en professionals zodat zij zich beter kunnen roeren in het publieke debat. Kortom: een nieuwe cultuur van toezicht.

Hoe actief zijn gemeenten in het jongerenwerk? De gemeente Apeldoorn heeft ruim vijftig projecten in het leven geroepen, terwijl ze met ruim twintig instellingen samenwerkt om jongerenproblemen op te lossen en te voorkomen. Er is enthousiasme over haar regievoering. Alleen de samenwerking met Bureau Jeugdzorg wil niet vlotten. 'Maar de jeugdhulpverlening is volledig ontschot.'

'Het is onzin dat kinderen zich minder dan vroeger aantrekken van normen en waarden,' stelt Olga Fles van de Nederlandse Gezinsraad. Daarmee staat ze lijnrecht tegenover hoogleraar gezinspedagogiek Jan Gerris. Hij vindt dat veel ouders te weinig tijd aan hun kinderen besteden. Terwijl het overbrengen van normen en waarden ontsporingen tegen zou kunnen gaan.

De preventieve rol van het welzijnswerk in het bestrijden van criminaliteit lijkt niet meer dan een voetnoot in het veiligheidsdebat. Repressie krijgt de volle aandacht. Sjef van Gennip, directeur van de Maatschappelijk Ondernemers Groep, stoort zich daaraan. Ook stelt de welzijnssector zelf zich niet actief en vernieuwend genoeg op. 'Philips is toch ook geen zwart-wit televisies blijven maken?'

Staatssecretaris Clémence Ross-Van Dorp is amper aan regeren toegekomen. Ze wilde werk maken van de modernisering van de AWBZ en deze maand had ze graag de nieuwe Welzijnsnota uitgebracht. Maar ze is alweer een paar maanden demissionair. Ross-Van Dorp blikt terug op haar beleidsterrein. Over vermaatschappelijking, de welzijnssector en de rol van het ministerie van VWS. ‘Ik ben allergisch voor mensen die roepen dat ze zonder extra geld niet kunnen samenwerken.’

Onderzoek wijst uit dat hulpverlening na seksueel misbruik in een gezin te wensen over laat. Er zijn teveel verschillende hulpverleners bij betrokken, terwijl er juist rust in de behandeling nodig is. Bij de CLAS-methode werken slechts twee hulpverleners met het gezin. Te weinig, vinden sommigen. 'Een kind moet een eigen hulpverlener hebben.'

Een wijk zonder midden- en kleinbedrijf is moeilijk leefbaar te houden. Terwijl overal pogingen worden gedaan om winkels weer terug de buurt in te krijgen, sluiten in oude volkswijken steeds meer voorzieningen de deuren. Zoals in de Rotterdamse achterstandsbuurt Crooswijk. Daar heeft de buurtsuper in de Crooswijkseweg er de brui aan gegeven vanwege criminaliteit, overvallen en bedreigingen door groepen tieners, veelal van buitenlandse afkomst. Ligt hier een taak voor het buurt- en opbouwwerk?

Heropvoedingskampen voor jongeren die op school niet willen deugen. Publieke vernedering van stoere jeugddelinquenten. De roep om probleemjongeren harder aan te pakken klinkt steeds luider. Maar leidt harder optreden ook tot minder jeugdcriminaliteit? ‘Met een groepsgerichte aanpak krijgen delinquente jongeren alle gelegenheid om elkaar negatief te beïnvloeden.’

De supportersbussen van de tegenpartij kunnen tegenwoordig rustig vertrekken uit Leeuwarden. Vier jaar geleden lagen de ramen er nog uit. Eén vrouw houdt de ‘lastige’ Cambuursupporters in het gareel: fancoach Angelien Leemburg begeleidt de jongens naar elke wedstrijd. En praat, luistert, houdt contact, geeft respect en krijgt respect. De fancoach is onderdeel van het met de Hein Roethofprijs bekroonde project ‘Helden rond de velden’.