Ervaringsdeskundige Ronald: ‘Iedereen die op me afkwam was een bedreiging’
Stemmen in je hoofd die zeggen dat je dood moet. Aliens zien, monsters, Maria. Iedereen die op je afkomt als bedreigend ervaren. Lange manische periodes. Peter Pierik, Dex en Ronald van Assen weten er alles van. Met hun ervaringsverhalen proberen ze meer begrip te creëren voor onbegrepen gedrag. In deel 3 het verhaal van Ronald van Assen.
Lees ook de verhalen van Dex: ‘De stemmen in mijn hoofd zeiden dat ik dood moest’ en Peter Pierik: ‘Na een opname word je een outcast’.
Aantal meldingen onbegrepen gedrag stijgt fors: wat zeggen de cijfers nu echt?
Het aantal meldingen van mensen met onbegrepen gedrag in Nederland steeg de voorbije jaren hard. Althans, dat zeggen verreweg de meeste statistieken. Met welke feiten en cijfers wordt geregeld gestrooid? En wat zijn de broodnodige nuances achter die kille statistieken?
Dit artikel interpreteert de cijfers over:
- Het stijgend aantal politiemeldingen over onbegrepen gedrag
- Het verminderd aantal meldingen over onbegrepen gedrag bij de crisisdienst
- De 9.000 keer dat de politie fysiek geweld gebruikt bij het ingrijpen in het geval van onbegrepen gedrag
- Het toenemende aantal ernstige geweldsincidenten
Het hele artikel lees je hier >
Crisisdienstverpleegkundige Bauke Koekkoek: ‘Neem je eigen houding onder de loep’
Het is niet altijd eenvoudig goed te reageren op mensen met onbegrepen gedrag. Voor burgers en professionals in zorg en veiligheid is het vaak zoeken hoe ze hen kunnen helpen. Wat kun je als professional beter doen en hoe voorkom je dat een situatie escaleert?
© Adriaan Wirtz
Wat je in dit artikel kunt leren:
- Bauke Koekkoek, die als verpleegkundige op de crisisdienst werkt en lector Onbegrepen Gedrag en Samenleving is, legt uit waarom veel professionals het lastig vinden hoe ze op een persoon met onbegrepen gedrag moeten reageren. ‘Terwijl er vaak druk is van omstanders en andere diensten om er iets aan te doen.’
- Waarom het averechts kan werken op het moment dat je een persoon met verward gedrag zo snel mogelijk doorstuurt naar specialistische hulp. Diegene kan zich namelijk afgewezen voelen, waardoor het nog lastiger wordt om de persoon daadwerkelijk te kunnen bereiken.
- Vaak spelen er veel dingen tegelijkertijd: verward gedrag is niet in één hokje te plaatsen. Met enkelvoudige hulp kom je er dan ook vaak niet. ‘Je moet kunnen samenwerken met de persoon om wie het gaat, met zijn naasten en met professionals uit andere domeinen om hem op meerdere terreinen goed te kunnen begeleiden’, legt Koekkoek uit. De inzet van ervaringsdeskundigen kan bijvoorbeeld effectief zijn.
- Koekkoek geeft aan dat het cruciaal om de reactie van degene met verward gedrag direct als feedback te gebruiken. Reflectie op je iegen handelen is belangrijk. ‘Is dit de goede koers, krijgen we zo meer vertrouwen en mogelijk overeenstemming? Of moet ik dingen anders doen? Je leert dit door je allerlei manieren van communiceren eigen te maken.’
Lees het artikel Crisisdienstverpleegkundige Bauke Koekkoek: ‘Neem je eigen houding onder de loep’
Hoe acteert de politie bij een melding over verward gedrag?
De stijging van overlast van personen met verward gedrag houdt aan. Zorg+Welzijn sprak agent Gert-Jan van de Waal van een politie-eenheid in midden-Nederland over de rol van de politie in het omgaan met en het afhandelen van meldingen van mensen met verward gedrag.
Wat je in dit artikel kunt leren:
- Je leest hoeveel tijd er op gaat aan mensen met verward gedrag. Bovendien is de kennis van wijkagenten om met deze doelgroep om te gaan beperkt. ‘Wij zijn niet opgeleid om psychoses vast te stellen, we zijn ook geen psychologen.’
- Wanneer er sprake is van botsende belangen. De politie heeft een veiligheidsbelang, waarbij er wordt ingeschat of een persoon een gevaar is voor zichzelf of iemand anders. Agenten kunnen bijvoorbeeld bij overlast wel een boete uitschrijven, maar daar is iemand niet mee geholpen. ‘Sterker nog, soms help je iemand met het strafrecht de vernieling in’, stelt Van de Waal.
- Hoe de politie actief meedenkt en meewerkt om de-escalerend te werken. Als agenten vooraf weten dat zij naar een vrouw toegaan met een seksueel trauma veroorzaakt door een man, dan proberen zij een vrouwelijke agent op de melding af te sturen.
Lees het artikel Hoe acteert de politie bij een melding over verward gedrag?
Meldpunt zorgwekkend gedrag: welke hulp krijgen cliënten als een melding wordt gedaan?
Niet-acute zorgen om buren, familieleden, vrienden of wijkbewoners? Voor advies en een persoonlijk gerichte aanpak kunnen professionals en burgers het nummer 0800-1205 bellen. Het landelijk Meldpunt Zorgwekkend Gedrag schakelt door naar een meldpunt in de buurt van de beller. Wat doet zo’n lokaal of regionaal meldpunt precies en wat kun je er als sociaal werker en burger van verwachten?
Wat je in dit artikel kunt leren:
- Hoe onder meer huisartsen, de politie, docenten op scholen en sociaal werkers samenwerken in het regionale Meldpunt Maatschappelijke Zorg IJsselland. ‘Is het druk, dan krijgt de persoon met de meest urgente problematiek voorrang.’
- Waarom het fijn is als meldingen die binnenkomen niet anoniem zijn. ‘Als onze professionals aanbellen bij iemand is het prettig te vertellen wie zich zorgen om hem maakt’, legt Astrid Bosman, stafmedewerker maatschappelijke zorg, uit. Toch is anonimiteit soms ook wel noodzakelijk, bijvoorbeeld als een persoon met zorgwekkend gedrag agressief of angstig is of als de melder als laatste een vertrouwensband met hem heeft.
- Wat het belang is van het geven van goede informatie over de werking van een meldpunt. Privépersonen die onmiddellijk ingrijpen verwachten, kunnen anders denken dat er niets gebeurt met hun melding.
Lees het artikel Meldpunt zorgwekkend gedrag: welke hulp krijgen cliënten als een meldpunt wordt gedaan?
Extra oren en ogen in de wijk: PostNL-bezorger André geeft zorgen door
Wat je in dit artikel kunt leren:
- Pakketbezorger André komt door zijn werk soms letterlijk achter de voordeur van mensen. ‘Die plek blijft voor veel mensen verborgen. Daar zie, hoor en ruik je van alles. Vervuilde huizen, mensen die altijd in het donker zitten. Met de gordijnen gesloten’, vertelt hij. In dit artikel vertelt hij over een voorval hoe hij als extra paar ogen en oren een verschil kon maken.
- Hoe PostNL het PostNL Bijzondere Momenten Fonds samen met Sociaal Werk Nederland bedacht. Daarnaast lees je hoe een doorgegeven melding terechtkomt bij aangesloten, lokale welzijnsorganisaties. Zij beoordelen een melding en maken eventueel een plan.
- Waarom beleidsprogramma’s als IZA (Integraal Zorgakkoord), GALA (Gezond en Actief Leven) en WOZO (Wonen, Ondersteuning en Zorg ouderen) interessant zijn om in de gaten te houden in relatie tot het onderwerp verward gedrag.
Lees het artikel Extra oren en ogen in de wijk: PostNL-bezorger André geeft zorgen door
Meelopen met de crisisdienst: ‘Situaties met kinderen grijpen me het meest aan’
‘In de war zijn’ heeft heel veel gezichten, weet Lea Diepgrond (43), sociaal psychiatrisch verpleegkundige van de crisisdienst van Altrecht in Utrecht. Dagelijks hebben zij en haar collega’s te maken met mensen die de draad helemaal kwijt zijn.
Wat je in dit artikel kunt leren:
- Waarom de lange wachtlijsten het werken op de crisisdienst vaak nóg een tikje complexer maakt.
- Hoe de hele dag snel geschakeld en inschattingen worden gemaakt. Want wat is er aan de hand? ‘In de war kan zoveel betekenen. Wat doet meneer of mevrouw precies? Hoe ziet dat gedrag eruit? De hele dag volgen we eigenlijk beslisbomen.’
- Een apart onderdeel van de crisisdienst is het IHT (Intensive Home Treatment). Wat hun rol is, komt in deze reportage ook aan de orde.
Lees het artikel Meelopen met de crisisdienst: ‘Situaties met kinderen grijpen me het meest aan’
Psychiater Niels Mulder: wat doe je als mensen geen hulp willen, maar wel nodig hebben?
Is bemoeizorg nodig om mensen met onbegrepen gedrag die midden in de wijk wonen, maar zorg mijden, te helpen? Is het integreren hiervan noodzakelijk om incidenten en overlast te voorkomen, of is dit een inbreuk op hun vrijheid?
In dit artikel geeft psychiater Niels Mulder antwoord op de volgende stellingen:
- Mensen met complexe psychiatrische aandoeningen horen in de wijk te wonen, maar alleen als bemoeizorg verplicht wordt.
- Overlast door onbegrepen personen is geen overlastprobleem, maar een zorgprobleem
- Het recht van een individu om zorg te weigeren of met rust gelaten te worden weegt minder zwaar dan het recht van de buurt en de wijk op veiligheid en leefbaarheid
‘Uit onderzoek dat we in het verleden hebben gedaan, bleek dat wanneer bemoeizorg intensief wordt toegepast, politiecontacten en incidenten afnemen. Goede zorg kan voorkomen dat iemand criminele activiteiten onderneemt uit bijvoorbeeld achterocht of financiële nood, of dat verslaving leidt tot dakloosheid en maatschappelijke overlast.’
Meer lezen? Het hele artikel vind je hier >
Essay onbegrepen gedrag: ‘Willen we dat isolement wel zien?’
Als het op de omgang met mensen met onbegrepen gedrag aankomt, zijn we nog te vaak handelingsverlegen. Misschien heeft burgemeester Ton Heerts, die deze zomer wild om zich heen sloeg, daar ook wel last van. Journalist Edward Doelman vroeg zich af hoe dat kan en neemt zich alvast één ding voor: de volgende keer helpt hij.
Dit artikel reflecteert op het gevoel van handelingsverlegenheid, dat zowel kan voorkomen bij burgers als bij hulpverleners. Meer lezen? Hier lees je het hele artikel.
Wijk-GGD’ers over waarom zij wél achter de voordeur komen
Wijk-GGD’ers zien veel verschillende verhalen achter de voordeur. Torenhoge stapels met ongeopende brieven. Ruimten gevuld met eenzaamheid of angst. Ramen die worden afgeplakt met vuilniszakken om de prikkels van het zonlicht te dempen. Camera’s die worden opgehangen om alles en iedereen in de gaten te houden en sterk vervuilde huizen met bergen afval. Maar ook keurige opgeruimde huizen waar zich achter de voordeur de nodige problemen afspelen. Een huis zegt veel over iemands geestelijke gesteldheid en leefwereld. In een aantal van die gevallen zijn er hulpverleners betrokken, maar er is ook een groep die zich onttrekt aan zorg. Soms omdat zij vinden dat er geen hulp nodig is, soms omdat ze geen vertrouwen hebben in de hulpverlening.
Hoe kom je bij deze mensen over de drempel? Hoe bouw je een vertrouwensrelatie op, zodanig dat deze mensen hulp aanvaarden? Dat lees je in het artikel: Wijk-GGD’ers over waarom zij wél achter de voordeur komen.
Lees ook het artikel: Deze hulpverleners gaan eropaf als niemand een oplossing ziet
Wat je in dit artikel kunt leren:
- Mevrouw Gerritsen, die soms wel 20 tot 30 keer per dag 112 belde, deed haar deur voor geen enkele hulpverlener meer open. Wijk-GGD’er Patricia Smets kwam wél binnen. Zij legt hoe dat haar wel lukte.
- ‘Hoe kan het dat u die man wel ziet en andere mensen niet?’ Dit is een voorbeeld van een ‘verwondervraag’ die je als hulpverlener in kunt zetten. Daarmee voelt de cliënt dat je hem of haar serieus neemt.
- De wijk-GGD’er is vooral een verbindingsofficier op het snijvlak van zorg en veiligheid. In het artikel lees je over de belangrijkste competenties die een goede wijk-GGD’er nodig heeft.
Streettriage: als het emmertje overloopt brengen Ellen en Ronnie rust
Sociaalpsychiatrisch verpleegkundige Ellen Gros en politieagent Ronnie Wilmink komen onbegrepen gedrag in allerlei soorten en maten tegen. Een vrouw in Enschede die net iets te veel coke heeft gebruikt, een 25-jarige jongen in Almelo die zeker weet dat hij wordt gevolgd en afgeluisterd. Journalist Jessica Maas en fotograaf Daphne Lucker gaan op pad met de Streettriage in Twente.
In dit artikel gaan Ellen en Ronnie op bezoek bij:
- De onrustige Vicky, die tijdens het huisbezoek muziek draait van haar favorieten artiesten: De Snollebollekes. Ze is erg hyper en de triagisten proberen een slaapplek voor haar te vinden waar ze tot rust kan komen. Lees verder om erachter te komen of dat ze lukt.
- Edwin, die een einde aan zijn leven wil maken. Hij woont sinds het overlijden van zijn moeder samen met zijn zus in een begeleide woonvorm. Hij is erg somber en doet zijn verhaal bij Ellen en Ronnie.
Het hele artikel lees je hier >
Alledaagse attentheid versterken in de wijk: leren van lokale ondernemers
Vraag jij aan cliënten bij welke kroeg of andere lokale ondernemingen ze vaak komen? Misschien niet, maar toch blijkt dat ondernemers een grote rol kunnen spelen in het welzijn van hun gasten en klanten. Josje Schut van het Ben Sajet Centrum doet onderzoek naar alledaagse attentheid in onze hoofdstad.
In dit artikel leer je:
- Waarom lokale ondernemers soms belangrijk zijn in de omgang met kwetsbare groepen
- Hoe de sociaal werkers kan leren van de ondernemer, en andersom
Het hele artikel lees je hier >
