Welk nieuws over relevante thema’s binnen het sociaal werk heb jij deze week gemist? Wij praten je bij! Altijd als eerste op de hoogte zijn als sociaal werker? Abonneer je op de Zorg+Welzijn nieuwsbrief.

1.’40 procent van alle jongvolwassenen rookt of vapet’

Volgens een peiling van Independer waar het AD naar verwijst zou 40 procent van alle jongvolwassenen in Nederland roken of vapen. Sociale media spelen hierin een belangrijke rol. ‘Zo’n driekwart van de jongvolwassenen ziet filmpjes van rokende of vapende mensen. Een derde van deze groep zegt hierdoor in de verleiding te komen zelf te gaan roken. Opvallend is dat ruim een kwart van de rokers die dit soort video’s bekijkt, zegt dat ze sigaretten en vapes aanschaft via sociale media.’ Dit ondanks dat de verkoop van rookwaren via webshops, chats en sociale media platforms sinds 1 juli 2023 verboden is. Kinderlongarts Noor Rikkers noemt de cijfers schokkend. Lees hier het AD-artikel. En hier ons artikel over de oproep van artsen om de verkoop van vapen minder makkelijk te maken.

2. Nieuwe leergang: Aandachtsfunctionaris Vakmanschap Jeugd

In oktober 2026 start een nieuwe leergang voor jeugd- en gezinsprofessionals en gedragswetenschappers. Wie de leergang volgt wordt opgeleid tot Aandachtsfunctionaris Vakmanschap Jeugd. Deze professional is een sleutelfiguur in de organisatie die het vakmanschap actief bevordert bij collega’s.

De leergang Aandachtsfunctionaris Vakmanschap Jeugd is een initiatief van drie beroepsverenigingen: de BPSW (de beroepsvereniging van sociaal werkers), het NIP (Nederlands Instituut van Psychologen) en de NVO (Nederlandse Vereniging van Pedagogen en Onderwijskundigen). ‘De leergang omvat een hybride programma van acht lesdagen afgewisseld met veertien online e-learnings, verspreid over ongeveer tien maanden’, schrijft de BPSW op haar website.

Meedoen aan de leergang is voor deze eerste editie gratis, dankzij subsidie vanuit het programma Kwaliteit en Blijvend leren. Er is plaats voor maximaal 12 deelnemers en er vindt een selectie plaats, meldt de BPSW. ‘Daarbij kijken we vooral naar de mate waarin je de rol van aandachtsfunctionaris kunt gaan vervullen: past dit bij de rol die je nu al hebt of ambieert, en biedt je organisatie je de ruimte en tijd om deze rol serieus op te pakken?’

3. 20 time-outwoningen in Amsterdam voor mensen met onbegrepen gedrag

Er komen in Amsterdam 20 time-outwoningen voor mensen die verward of onbegrepen gedrag vertonen. Dat belooft woningcorporatie Ymere. Tegen de lokale omroep AT5 zegt Ymere dat de gemeente al een locatie heeft aangewezen.

De woningcorporatie pleit al lange tijd voor time-outwoningen. ‘De woningen zijn niet alleen voor deze mensen hard nodig, maar ook voor de buren die veel overlast ervaren.’ AT5: ‘Een time-outwoning is volgens Ymere bedoeld als overbrugging voor mensen die door verward of onbegrepen gedrag tijdelijk niet zelfstandig kunnen wonen. Zij kunnen er enkele maanden tot maximaal een jaar terecht, “tot het leven weer op de rit is of iemand bijvoorbeeld is afgekickt.”’.

Waar de 20 time-outwoningen komen is nog niet bekend. De gemeente Amsterdam heeft aan AT5 bevestigd dat er goede gesprekken lopen met Ymere. ‘We hopen daar op korte termijn meer over te kunnen zeggen.’

4. ‘Mensen met psychische aandoeningen horen in Hitteplan’

Ook mensen met psychische aandoeningen moeten worden opgenomen in het Nationaal Hitteplan. Zij belanden tijdens hittegolven namelijk vaker op de crisisdienst van de ggz. Dat stelt Kennisplatform Hitte & Psyche.

Ruth van Gelder, arts bij GGZinGeest en de Spoedeisende Psychiatrie in Amsterdam, legt in een artikel op nos.nl uit dat er een link is tussen hoge temperaturen en verslechtering van de mentale gezondheid. Daar spelen meerdere factoren een rol, zoals medicijnen die als bijwerking hebben dat zweten moeilijker wordt, en meer in het algemeen dat mensen bij hitte minder goed in hun vel zitten. Bovendien beseffen mensen met psychische aandoeningen niet altijd, door sociale isolatie, dat er een hittegolf op komst is.

5. Uitgave aan sociale uitkeringen in 40 jaar tijd fors lager

De uitgaven aan sociale uitkeringen zijn de afgelopen vier decennia bijna gehalveerd. Van 18 procent in 1983 naar ruim 9 procent van het bruto binnenlands product in 2024. Dat schrijft Binnenlands Bestuur, met als bron bijzonder hoogleraar arbeidsverhoudingen Paul de Beer. In zijn boek De staat van de sociale zekerheid in Nederland laat De Beer zien dat deze daling vooral komt omdat de uitkeringen minder genereus zijn geworden. Lees hier meer.

Het nieuws van week 33 én de weken hiervoor vind je hieronder.

1. 62.500 mensen met een ernstige psychiatrische aandoening krijgt geen zorg en is niet in beeld van de ggz

Mensen met een ernstige psychiatrische aandoening die na een opname of gevangenisstraf terugkeren in de maatschappij raken vaak tussen wal en schip. Dat stelt de Nederlandse ggz. De voornaamste reden hiervoor is dat er te weinig (huur)woningen beschikbaar zijn voor mensen met psychische klachten. Daarnaast is het niet altijd duidelijk wie er verantwoordelijk is voor deze groep.

Ruth Peetoom, voorzitter, zegt daarover tegen NU.nl: ‘Een ontslag uit een kliniek, een verhuizing of het einde van een detentie mag niet het moment worden waarop iemand zijn ondersteuning verliest. Een psychische kwetsbaarheid verdwijnt niet als een traject of indicatie eindigt. Toch organiseren we onze ondersteuning nog te vaak alsof dat wel zo is. Juist op die overgangsmomenten gaat het mis.’

In het rapport Blijvend nabij wordt onder andere het beschikbaar stellen van bemoeizorg in iedere gemeente genoemd als oplossing. Zorg+Welzijn sprak psychiater Niels Mulder daarover in het artikel: Wat doe je als mensen geen hulp willen, maar wel nodig hebben?

2. Onderzoek naar ervaringen puntensysteem woningzoekenden

Het het in 2023 ingevoerde puntensysteem moest de kansen voor woningzoekenden vergroten doordat niet alleen de inschrijfduur meetelt, maar ook actief zoekgedrag punten oplevert. Uit een rapport uit 2025 blijkt dat starters (mensen die geen woning achterlaten) door het nieuwe puntensysteem méér kans maken op een sociale huurwoning. Woningzoekenden hebben meer invloed op de kans om een woning te vinden.

Gemeenten en woningcorporaties gaan in de regio Amsterdam onderzoek doen om te achterhalen hoe het systeem geoptimaliseerd kan worden. Er klinkt namelijk ook kritiek: voor bepaalde groepen, denk aan mensen die verminderd digitaal vaardig zijn, zou dit systeem juist een nadeel opleveren. De uitkomsten van de enquête zou moeten bijdragen aan een eerlijker en beter werkend systeem. Bron: Parool.

3. Toenemende aandacht voor hoarding

Uit onderzoek blijkt dat 2 tot 2,5 procent van de Nederlandse bevolking problemen heeft met het dwangmatig verzamelen van spullen met weinig tot geen financiële waarde. Exacte cijfers ontbreken, omdat niet iedere problematische verzamelaar hulp zoekt.

Vorig jaar publiceerde de ombudsman van Amsterdam nog een uitvoerig rapport over de aanpak van bewoners van overvolle en vervuilde huizen. Volgens de ombudsman neemt hun aantal binnen en buiten de hoofdstad toe. Maatschappelijk werker Klazien Lambregtse, verbonden aan kennisplatform Hoarding Nederland, geeft aan dat dit probleem in alle lagen van de bevolking voorkomt. Sinds corona is het aantal overlastmeldingen toegenomen en hebben ontruimingsbedrijven het drukker, zo verklaart ze.

4. Aanpak toenemend aantal crackgebruikers in Amsterdam loopt vast

Dit komt voornamelijk door het gebrek aan een centrale aansturing op de doorstroom van gebruikers naar passende zorg. Wachtlijsten en beschikbare opvangplekken zijn verdeeld over verschillende organisaties die niet met elkaar samenwerken. Het exacte aantal crackgebruikers is niet bekend, maar Stichting Mainline geeft aan dat dit naar schatting zo’n 3000 tot 9000 mensen zijn. De organisatie geeft aan dat organisaties en stadsdelen opereren op eilandjes. De grootste groep crackverslaafden is Oost-Europees en dakloos. Bron: Skipr.

5. Onderzoekers Nederlands Herseninstituut ontdekken mogelijk hersenmarker voor suïcidale gedachten

Onderzoekers van het Nederlands Herseninstituut hebben mogelijk een biologische marker ontdekt die verband houdt met ernstige suïcidale gedachten. Dit kan niet alleen helpen verklaren waarom deze gedachten ontstaan, maar ook hoe en waarom sommige mensen van de gedachten af komen. Het onderzoek opent daarmee nieuwe deuren in het onderzoek naar veerkracht en suïcidepreventie.

Lin Zhang, onderzoeker in de Swaab-groep van het Nederlands Herseninstituut, zegt hierover: ‘We hebben aanwijzingen gevonden dat het menselijk brein niet alleen verandert tijdens ernstige suïcidale gedachten, maar bij sommigen mogelijk ook mechanismen bezit die mensen helpen daarvan te herstellen. We willen begrijpen wat er gebeurt wanneer iemand suïcidale gedachten heeft. Maar misschien is het nog belangrijker om te begrijpen wat iemand helpt veerkrachtig te zijn.’ De onderzoeker ontdekte tijdens haar promotieonderzoek dat hersenweefsel van mensen die waren overleden door suïcide of euthanasie bleek af te wijken van dat van mensen die een natuurlijke dood waren gestorven, ongeacht of zij een depressie hadden. ‘Dat suggereert dat de biologische processen die samenhangen met ernstige suïcidale gedachten deels losstaan van de processen die betrokken zijn bij depressie.’ Bron: Herseninstituut.

1. Zorggat in jeugdzorg voor asielzoekerskinderen

Bijna twintigduizend asielzoekerskinderen tot en met zeventien jaar dreigen per 1 oktober maandenlang zonder preventieve jeugdgezondheidszorg te komen te zitten. Op die datum stoppen de jeugdartsen en jeugdverpleegkundigen van de GGD GHOR met het verlenen van deze zorg. De commerciële partij Arts en Zorg, die via een Europese aanbesteding van het COA de nieuwe zorgleverancier wordt, neemt het stokje pas medio volgend jaar over.

Beroepsvereniging AJN noemt het ontstaan van dit zorggat voor zo’n kwetsbare groep kinderen “onverteerbaar”. Er zijn daarnaast grote twijfels of de nieuwe commerciële aanbieder wel genoeg gekwalificeerd personeel kan aantrekken, zeker gezien de bestaande landelijke tekorten aan jeugdartsen en eerdere kritiek op de huisartsenzorg van GZA. Het COA overlegt momenteel met Arts en Zorg om te kijken of zij sneller aan de slag kunnen, terwijl er in de Tweede Kamer inmiddels vragen over de situatie zijn gesteld aan de verantwoordelijke ministers. Bron: Skipr.

2. Steeds meer twintigers vallen uit door psychische klachten

Steeds meer twintigers verdwijnen voor langere tijd uit het arbeidsproces als gevolg van psychische klachten. Uit nieuwe cijfers van het UWV blijkt dat juist jonge werknemers na de wettelijke periode van twee jaar ziekte steeds vaker in de WIA belanden. Waar arbeidsongeschiktheid in het verleden voornamelijk werd veroorzaakt door lichamelijke aandoeningen, vormen psychische problemen zoals burn-out, angststoornissen en depressie inmiddels de belangrijkste reden voor instroom, met name onder werkenden jonger dan 35 jaar.

Deskundigen zien dat deze mentale problemen zich al op jonge leeftijd opbouwen. Jongeren ervaren een hoge prestatiedruk op school, financiële zorgen, onzekerheid over de toekomst en de voortdurende invloed van sociale media. Wanneer zij vervolgens toetreden tot de arbeidsmarkt, blijkt de overgang naar een werkend bestaan voor velen te zwaar. Dit wordt versterkt door personeelstekorten in sectoren als de zorg, het onderwijs en de dienstverlening, waardoor de werkdruk hoog is en jonge werknemers te weinig ruimte krijgen om tijdig te herstellen. Bron:

3. Meta krijgt boete van 567 miljoen dollar voor mentale schade bij jongeren

Meta, het moederbedrijf van Facebook en Instagram, is in de Amerikaanse staat New Mexico veroordeeld tot het betalen van een boete van 567 miljoen dollar. De rechtbank oordeelt dat het platform onvoldoende veilig is voor kinderen en jongeren en stelt het bedrijf verantwoordelijk voor schade aan hun mentale gezondheid. Van het totale bedrag is 420 miljoen dollar bestemd voor hulpverlening aan jongeren met mentale problemen; de rest wordt ingezet voor voorlichting en preventie.

De rechter geeft aan dat negatieve effecten zoals verslavend gebruik, schadelijke content, online seksueel misbruik en mentale problemen, verder reiken dan de individuele gebruiker en invloed hebben op de gehele samenleving. Naast de financiële claim krijgt het bedrijf concrete eisen opgelegd: Meta moet leeftijden beter controleren, kinderen onder de 13 jaar weren, maandelijkse gebruikslimieten voor tieners instellen en harder optreden tegen seksuele afpersing en de verspreiding van naaktbeelden.

Meta geeft aan het niet eens te zijn met de uitspraak en gaat in hoger beroep, waarbij het stelt dat het de veiligheid op de platforms voortdurend verbetert. Bron: NOS. 

4. Hitte heeft ook positieve gezondheidseffecten

Met de aanhoudende tropische temperaturen en hittegolven in Nederland benadrukken deskundigen dat het menselijk lichaam kan leren omgaan met warmte. Nadat mensen in het begin van de zomer nog snel last hebben van hittestress, leidt regelmatige blootstelling aan warmte na verloop van tijd tot gewenning. Hierdoor gaan mensen efficiënter zweten en verbetert de doorbloeding van de huid, wat gunstige effecten heeft op het hart- en vaatstelsel en de algehele weerbaarheid tegen warmteschokken. Het kan voor gezonde mensen dan ook gezond zijn om de warmte op te zoeken in plaats van continu in de airco te zitten.

Dit geldt overigens niet voor iedereen. Met name kwetsbare doelgroepen zoals ouderen en psychiatrisch patiënten moeten tijdens de warme temperaturen extra opletten. Benieuwd hoe? Lees het artikel: Psychiatrisch patiënten beschermen tegen de hitte: ‘Kom in actie vóórdat het warm wordt’, waarschuwen deze artsen

5. Groot deel Nederlanders schaamt zich voor schulden

Uit nieuw onderzoek van Lening.nl onder ruim 1100 Nederlanders blijkt dat schaamte rondom schulden wijdverspreid is: ruim 61 procent van de mensen mét een schuld schaamt zich. Dit gevoel is met 42,4 procent veruit de belangrijkste reden om leningen te verzwijgen voor partners of familie.

Er is een duidelijke kloof tussen verstand en gevoel: hoewel ruim de helft van de Nederlanders schulden in bepaalde situaties normaal vindt, voelt een eigen schuld emotioneel toch als persoonlijk falen. Deze schaamte heeft ernstige gevolgen. Zo sluit ruim 21 procent van de ondervraagden een nieuwe lening af om een oude schuld verborgen te houden, wat het probleem en de maandlasten alleen maar vergroot. Daarnaast stelt Lening.nl dat de schaamtecultuur zorgt voor een hoge drempel om tijdig hulp te zoeken, wat in veel gevallen leidt tot escalerende schulden en ernstige relatieconflicten of zelfs breuken. Bron: Metro nieuws

Het nieuws van week 31 én de weken hiervoor vind je hieronder.

2. NZa: aantal jongeren in gesloten jeugdhulp daalt verder

Het nieuws van week 30 én de weken hiervoor vind je hieronder.

1. Kwaliteitskader palliatieve zorg

Het Kwaliteitskader palliatieve zorg Nederland biedt een actueel gezamenlijk kader voor goede zorg en ondersteuning voor patiënten in de palliatieve fase en hun naasten. Het kwaliteitskader beschrijft wat goede zorg en ondersteuning voor deze mensen is en geeft richting aan (zorg)professionals, vrijwilligers en zorgorganisaties om dit te realiseren. Het gaat daarbij niet alleen om lichamelijke zorg, maar ook om aandacht voor psychische en sociale vraagstukken en ondersteuning op het gebied van zingeving.

Veertien samenwerkingspartijen, met onder anderen de Patiëntenfederatie Nederland, Palliactief en Verenso, hebben gezamenlijk het kader geactualiseerd. Daarmee ondersteunt het herziene kwaliteitskader (zorg)professionals en organisaties nog beter bij goede palliatieve zorg. 

2. Gemeente start mentale hulptrainingen

De gemeente Veldhoven start met een proef voor Herstelnetwerken, waarin mensen gratis mentale hulptrainingen krijgen aangeboden. Het doel is om de veerkracht van mensen en buurten te versterken. Zo is ondersteuning dichterbij en worden mensen eerder geholpen. Via de gratis trainingen leren zij signalen van mentale problemen herkennen, een gesprek aan te gaan en iemand op weg te helpen naar passende ondersteuning. De trainingen zijn onderdeel van de Mental Health First Aid (MHFA)-methode.

3. Autonomiebevorderend beleid

Een groeiende groep jonge vrouwen met ernstig psychisch lijden loopt vast in de geestelijke gezondheidszorg. Het gaat om een groep jonge vrouwen die vaak kampen met ernstige problematiek zoals chronische suïcidaliteit, zelfbeschadiging en eetstoornissen. Bij deze groep slaan bestaande behandelingen onvoldoende aan. Dat zegt Daan Creemers, bijzonder hoogleraar suïcidaliteit bij adolescenten in een artikel op de NOS.

Veel ggz-instellingen zouden als laatste redmiddel kiezen voor juist minder behandeling om hun afhankelijkheid van de zorg te doorbreken. Het zou gaan om naar schatting honderden vrouwen in de leeftijd van 15 tot en met 30 jaar. ‘Er is vaak sprake van een gemiddelde tot bovengemiddelde intelligentie, perfectionisme, angst om te falen of voldoen aan sociale verwachtingen’, vertelt Creemers in dit NOS-artikel.

4. Minder jongeren in gesloten jeugdhulp

Steeds minder jongeren verblijven in de gesloten jeugdhulp, al is een volledige sluiting van dit soort instellingen nog niet in zicht. Volgens de laatste cijfers van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) verbleven op 1 april van dit jaar nog 350 jongeren in gesloten jeugdhulpinstellingen. Dat zijn er 65 minder dan een jaar eerder, een afname van bijna 16 procent. De overheid wil de gesloten instellingen de komende jaren afschaffen. Rond 2030 moet dat zijn voltooid. De cijfers dalen al enkele jaren gestaag. Begin 2024 ging het nog om bijna 500 jongeren.

5. Actieonderzoek verkennend gesprek

In opdracht van de Nederlandse ggz zijn het Trimbos-instituut, MIND en de regio’s Noord-Holland Noord, West-Brabant-Oost en Midden-Brabant, Rijnmond en Rijk van Nijmegen begonnen met een tweejarig actieonderzoek naar het verkennend gesprek binnen de Mentale gezondheidsnetwerken. Het doel is om beter zicht te krijgen op de ervaringen en uitkomsten van het voeren van het verkennende en de opvolging daarvan, zo meldt het Trimbos-instituut. Doel is onder meer om zicht te krijgen op wat zes maanden na de introductie van het verkennende gesprek de uitkomsten zijn voor hulpvragers. Ook wordt opgedane kennis vertaald naar praktische aanbevelingen voor het verder ontwikkelen van de Mentale gezondheidsnetwerken.

Het nieuws van week 29 én de weken hiervoor vind je hieronder.

1. Bescherming privacy inwoners gemeenten niet op orde

Nederlandse gemeenten publiceren nog altijd per ongeluk privacygevoelige gegevens van burgers op internet. Uit onderzoek van de NOS en Nieuwsuur blijkt dat in honderden openbare documenten e-mailadressen, privételefoonnummers en zelfs burgerservicenummers te vinden zijn. Dit gebeurt ondanks dringende waarschuwingen van de Autoriteit Persoonsgegevens. 

De datalekken ontstaan wanneer gemeenten documenten openbaar maken in het kader van de Wet open overheid (Woo), bijvoorbeeld bij vergunningsaanvragen of inspraakreacties over lokale plannen. Hoewel privégegevens vooraf weggelakt moeten worden, gaat dit regelmatig fout. Zo werden in 255 documenten burgerservicenummers aangetroffen. De gemeente Midden-Delfland lekte de namen en adressen van 133 inwoners die bezwaar maakten tegen een asielzoekerscentrum, wat leidde tot grote bezorgdheid onder de betrokkenen. Volgens de Autoriteit Persoonsgegevens is er bij dit soort onzorgvuldigheid direct sprake van een datalek dat kan leiden tot identiteitsfraude.

De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) benadrukt dat het anonimiseren van miljoenen pagina’s een enorme, ongesubsidieerde opgave is. De AP ontving vorig jaar ruim 120 meldingen van per ongeluk geopenbaarde data, een stijging ten opzichte van de 75 meldingen in 2014, en vermoedt dat het werkelijke probleem nog veel groter is.

2. Flinke stijging euthanasiemeldingen

Onderzoek van het Radboudumc wijst uit dat steeds meer mensen kiezen voor euthanasie. De druk op de zorg, vergrijzing, de verandering van de samenleving en ons denken over de dood en de toegenomen aandacht voor het onderwerp spelen daarin een rol. 

De RTE (Regionale Toetsingscommissie Euthanasie) kreeg vorig jaar meer dan 10.000 meldingen van euthanasie binnen, waar dit aantal in 1999 nog 2000 was. Bij ongeveer 6 procent van alle sterfgevallen was sprake van euthanasie.

In hoeverre de druk op de zorg euthanasie in de hand werkt moet verder worden onderzocht, geeft hoofdonderzoeker en zorgethicus Els van Wijngaarden aan. 

Lees ook: 8 tips om mensen met een migratieachtergrond in de laatste levensfase te ondersteunen

3. Benoeming Nationaal Coördinator Geweld tegen Vrouwen en Huiselijk Geweld 

Het kabinet heeft Judith Kuypers benoemd tot de nieuwe Nationaal Coördinator Geweld tegen Vrouwen en Huiselijk Geweld. Vanaf half september gaat zij aan de slag om de aanpak van huiselijk geweld, kindermishandeling en geweld tegen vrouwen effectiever te stroomlijnen.

Kuypers heeft ruim twintig jaar ervaring op het snijvlak van zorg en veiligheid. Ze was hiervoor onder meer voorzitter van het landelijk netwerk Veilig Thuis en bestuurder van Stichting Matris. Minister Sterk benadrukt dat deze expertise helpt om slachtoffers sneller te zien en te beschermen. Kuypers zelf stelt dat geweld tegen vrouwen een breed maatschappelijk probleem is dat vraagt om een gedeelde verantwoordelijkheid, betere preventie en intensieve samenwerking.

Om de nieuwe koers te ondersteunen, stelt het kabinet 10 miljoen euro extra beschikbaar. Kuypers bepaalt samen met de betrokken ministeries hoe dit geld binnen de prioriteiten van het actieplan het beste besteed kan worden.

Lees ook: Dodelijk geweld tegen vrouwen is niet altijd femicide en nog 5 misvattingen over geweld

4. Inkomenssteun voor minima verschilt per gemeente

De extra inkomenssteun voor mensen met een langdurig laag inkomen verschilt enorm per gemeente. Uit onderzoek van het Instituut voor Publieke Economie (IPE) blijkt dat deze individuele inkomenstoeslag in Amsterdam slechts 85 euro bedraagt. Dit staat in schril contrast met buurgemeente Diemen, waar minima minstens 710 euro ontvangen. Alleen in Almelo is de toeslag met 80 euro nog lager, terwijl gemeenten als Eindhoven en Waterland juist tot de gulle gevers behoren met bedragen vanaf 637 euro.

Hoewel het IPE de exacte oorzaken niet onderzocht, spelen de gemeentelijke financiën en het aantal bijstandsgerechtigden een grote rol; gemeenten moeten deze toeslag namelijk zelf bekostigen. Daarnaast hangt de hoogte samen met het overige armoedebeleid, zegt het Parool.

Wethouder Araya Sumter legt in Het Parool uit dat Amsterdam bewust kiest voor een breder ondersteuningspakket in plaats van een hoge eenmalige toeslag. Zo helpt de stad minima via de Stadspas, regelingen voor kinderen en een collectieve zorgverzekering. Ook hanteert Amsterdam een ruimere inkomensgrens (130 procent van het sociaal minimum) dan veel andere gemeenten (110 procent).

Lees voor meer artikelen over armoede het dossier bestaanszekerheid.

5. Ziekenhuizen gaan late abortussen uitvoeren bij ongewenste zwangerschappen

Een select aantal Nederlandse ziekenhuizen gaat late abortussen uitvoeren bij vrouwen die om niet-medische redenen hun zwangerschap willen afbreken, dat meldt onder andere de Volkskrant. Het gaat om een groep vrouwen die tussen de 22 en 24 weken zwanger zijn. Tot nu toe moesten zij voor deze ingreep vaak uitwijken naar het buitenland, zoals het Verenigd Koninkrijk.

Hoewel de wettelijke grens voor abortus in Nederland op 24 weken ligt, hanteren klinieken uit veiligheidsoverwegingen een grens van 22 weken. Na deze periode wordt de ingreep medisch complexer en neemt de kans op complicaties voor de vrouw toe. Bovendien bevindt de foetus zich rond deze termijn op de grens van levensvatbaarheid, wat de ingreep ethisch gevoelig maakt. De beroepsvereniging voor gynaecologen (NVOG) schat dat er jaarlijks zo’n 225 vrouwen zijn die in deze late fase om een abortus vragen.

Ziekenhuizen voerden late zwangerschapsafbrekingen tot dusver vrijwel alleen uit bij ernstige medische afwijkingen van de foetus. Bij sociale of persoonlijke redenen waren instellingen terughoudend vanwege ethische bezwaren of onbekendheid met de regelgeving. De NVOG benadrukt echter dat dit wettelijk toegestane en noodzakelijke zorg is en roept ziekenhuizen op hun verantwoordelijkheid te nemen.

Inmiddels heeft ruim een handvol ziekenhuizen, waaronder het OLVG in Amsterdam, zich aangemeld om deze zorg te gaan bieden. Zorgverleners zijn overigens niet verplicht om hieraan mee te werken. De beroepsvereniging ondersteunt het betrokken ziekenhuispersoneel met een speciaal protocol en morele begeleiding.

Het nieuws van week 28 én de weken hiervoor vind je hieronder.

1. Voorwaarden Noodfonds Energie 2026 bekend

Ook in de winter van 2026/2027 kunnen mensen met een relatief laag inkomen compensatie krijgen voor de gestegen energierekening. Inmiddels is bekend hoeveel precies. De volgende inkomensgroepen komen in aanmerking:

• Mensen met een inkomen tot 130% van het sociaal minimum komen in aanmerking als de energierekening hoger is dan 8% van hun bruto maandinkomen. 130% van het sociaal minimum is ongeveer € 2.210 (alleenstaand) en € 3.081 (samenwonend) bruto per maand, inclusief vakantiegeld en exclusief toeslagen (op basis van 2025).
• Mensen met een inkomen tot 200% van het sociaal minimum komen in aanmerking als de energierekening hoger is dan 10% van hun bruto maandinkomen. 200% van het sociaal minimum is ongeveer € 3.400 (alleenstaand) en € 4.740 (samenwonend) bruto per maand, inclusief vakantiegeld en exclusief toeslagen.

Op deze website staat een tool waarmee iedereen zelf kan uitrekenen hoeveel steun hij zou moeten krijgen. Minister Vijlbrief van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft in een Kamerbrief gegarandeerd dat het fonds dit jaar niet op kan raken. Wanneer de steun kan worden aangevraagd is nog niet bekend, dat laat de minister waarschijnlijk in september weten.

2. 8-puntenplan voor verbetering jeugdbescherming

Na nogal wat gehakketak ligt er een 8-puntenplan om de jeugdbescherming te verbeteren. Dit plan is opgesteld op de basis van de proeftuinen die al jaren experimenteren met het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming. Dat is op zichzelf al een doorbraak, want vorig jaar nog stapten jeugdbeschermingsorganisaties en Veilig Thuis uit het overleg, omdat het toenmalige kabinet een koers wilde inzetten die volgens de organisaties haaks stond op de principes van het Toekomstscenario.

Nu ligt er dus wel een plan waar iedereen zich in kan vinden. Een aantal punten daaruit:

• Rond een gezin moet één vast aanspreekpunt komen. Deze spin in het web moet ervoor zorgen dat achterliggende problemen in een gezin, zoals schulden en verslavingen, herkend en erkend worden.
• Er moet nog maar één keer een veiligheidsbeoordeling en een veiligheidsplan bij een gezin worden gemaakt.
• Lokale teams krijgen een grotere rol. Jeugdhulp, de gemeente, de politie en de rechtspraak staan via het lokale team in contact met het gezin.

Het plan moet binnen 3 jaar praktijk zijn. Daarvoor is 80 miljoen euro uitgetrokken.

Benieuwd hoe er in de proeftuinen wordt gewerkt aan het verbeteren van de jeugdbescherming? Freelance journalist Annette Wiesman haalde verhalen op uit Goeree-Overflakkee en Den Haag, waar hulpverleners zien dat casussen nu veel zorgvuldiger kunnen worden aangepakt. Vooral omdat er veel meer ruimte is ontstaan om het hele gezin mee te nemen. Lees Dankzij een vast contactpersoon krijgen gezinnen eindelijk passende hulp

3. Kabinet komt met excuses aan gesloten jeugdzorg

Het kabinet biedt op 29 augustus excuses aan aan mensen die met misstanden in de gesloten jeugdzorg te maken hebben gehad. Het gaat dan onder meer om langdurige isolatie, mishandeling, vernedering en misbruik. Dat schrijft Skipr. 

Minister Mirjam Sterk (Jeugd, CDA) schrijft in een brief aan de Tweede Kamer dat de excuses zullen zijn namens haar ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, het ministerie van Justitie en Veiligheid, de Vereniging Nederlandse Gemeenten en Jeugdzorg Nederland. Ook komt er een zogeheten hersteltraject. Voor de komende vier jaar is daar 12 miljoen euro voor uitgetrokken.

4. Inspectie kritisch op verslavingszorg van kleinere instellingen

De verslavingszorg die kleine en middelgrote instellingen bieden is onder de maat. De meeste voldoen op belangrijke punten niet aan de normen. Zij volgen niet of maar beperkt de algemeen erkende behandelrichtlijnen, maar varen hun eigen koers. Of ze bieden alleen onderdelen van een behandeling, niet het hele traject. Dat blijkt uit onderzoek door de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) bij zorgaanbieders die zich specifiek op verslavingszorg richten. Meer op de website van de IGJ. 

5. Nieuw: dashboard met wachttijden ggz

Op de website van Vektis staat sinds deze week een voor iedereen toegankelijk dashboard dat de wachttijden in de ggz per regio laat zien. ‘In dit dashboard is op basis van declaratiedata teruggekeken hoeveel tijd er bij zorgtrajecten zat tussen de verwijzing en tussen de intake en de start van behandeling’, legt Vektis zelf uit.

‘Het dashboard zelf biedt algemene inzichten: verdiepende analyses op de onderliggende data kunnen in de toekomst aanvullende informatie geven om de toegankelijkheid van de ggz te verbeteren. De gegevens helpen zorgverzekeraars, zorgaanbieders en andere partijen om gerichter te zien waar de grootste knelpunten zitten en daar regionaal op te sturen.

Voorheen was wachttijdinformatie afhankelijk van handmatige aanlevering door een deel van de aanbieders, met verschillen in definities en frequentie en extra administratieve druk tot gevolg. Nu worden wachttijden afgeleid uit declaratiedata van alle ggz-aanbieders die daadwerkelijk zorg hebben geleverd, inclusief kleinere aanbieders en vrijgevestigden. Dit levert een completer en betrouwbaarder beeld op.’

Het dashboard is een samenwerking van Vektis, de NZa, MIND, de Nederlandse ggz, MEERGGZ, LVVP, VWS en Zorgverzekeraars Nederland. Hier vind je het dashboard. 

Het nieuws van week 27 vind je hieronder.

1. Kabinet wil psychisch geweld strafbaar maken

Het kabinet wil dwingende controle en psychische mishandeling strafbaar maken door die zaken expliciet in de wet op te nemen. Deskundigen zien psychisch geweld als een stap die voorafgaat aan lichamelijk geweld en femicide. ‘Psychisch geweld heeft grote gevolgen voor slachtoffers, maar is op dit moment niet altijd strafbaar’, zegt minister Van Weel van Justitie en Veiligheid. ‘Daardoor kunnen politie en justitie te weinig optreden, ook in situaties die ernstig zijn of escaleren.’ 

Het idee is dat met deze aparte wet daders wél sneller te vervolgen zijn. Nu ligt de conceptwet ter inzage, zoals dat heet. Iedereen mag erop reageren. Daarna kijkt het kabinet er nogmaals naar en wordt het definitieve wetsvoorstel naar de Eerste en Tweede Kamer gestuurd.

2. Freeze-reactie is helemaal niet nutteloos

Wat gebeurt er in ons lichaam wanneer we plotseling worden geconfronteerd met gevaar, een conflict of extreme spanning? Volgens neurowetenschapper Karin Roelofs is de bekende ‘freeze-reactie’ – het moment waarop iemand verstijft of bevriest – helemaal niet zo nutteloos als vaak wordt gedacht. Inzichten uit haar onderzoek helpen bij vroege herkenning van psychische kwetsbaarheid bij kinderen en tot kennis en directe toepassingen voor politieagenten en hulpdiensten.

Voor haar onderzoek naar deze reactie heeft Roelofs de Spinozapremie, de hoogste wetenschappelijke onderscheiding van Nederland, ontvangen. De prijs, die wordt uitgereikt door wetenschapsorganisatie NWO, gaat gepaard met een onderzoeksbudget van 1,5 miljoen euro.

3. Meer dan 100 meisjes over de grens uitgebuit

Kinderen en jongeren uit Nederland worden veel vaker over de grens seksueel uitgebuit dan tot dusverre bekend. Zij moeten seks hebben tegen betaling, een vorm van mensenhandel. Het gaat vooral om meisjes, die niet ver over de grens in België en Duitsland worden uitgebuit. Het zicht op het probleem is slecht. Het Centrum Kinderhandel en Mensenhandel roept daarom op tot meer samenwerking tussen Nederlandse, Belgische en Duitse organisaties om slachtoffers en daders in beeld te krijgen. Volgens het CKM ging het de voorbije jaren om minstens 100 meisjes.

Het onderzoek begon bij een open jeugdinstelling in het Nederlandse grensgebied, die zag dat meisjes werden opgehaald door mannen in auto’s met Duitse kentekens. Medewerkers vermoedden dat de jonge vrouwen over de grens seksueel werden uitgebuit. Hun “vriendjes” namen de meisjes mee naar huizen in Duitsland, waar vermoedelijk andere mannen aanwezig waren voor betaalde seks.

4. 900 kinderen wachten op wachtlijst pleegzorg

De druk op de pleegzorg neemt toe. Vorig jaar zijn opnieuw meer pleeggezinnen ermee gestopt dan er begonnen. Dat staat in een factsheet van Jeugdzorg Nederland. Door het tekort aan pleegouders wordt het steeds moeilijker om een goede plek te vinden voor kinderen die korte tijd of langdurig niet thuis kunnen wonen.

Vorig jaar woonden 18.341 kinderen voor korte of langere tijd bij pleegouders. Dat zijn er 1577 minder dan een jaar eerder. Jeugdzorg Nederland benadrukt dat die daling niet betekent dat minder kinderen hulp nodig hebben. Eind 2025 wachtten bijna 900 kinderen op een plekje in een pleeggezin, net als het jaar daarvoor. 

5. Trimbos-instituut wil samenhangend alcoholbeleid

De Gezondheidsraad is met een nieuw advies aan het ministerie van Volksgezondheid gekomen: alcohol moet in de ban worden gedaan. Het Trimbos-instituut ziet het nieuwe advies als een ‘belangrijk moment om de communicatie over alcohol duidelijker en eerlijker te maken’.

Mensen maken hun eigen keuzes over alcohol, maar hebben recht op betrouwbare en begrijpelijke informatie over de risico’s van het gebruik van alcohol. Zo verhoogt alcohol onder meer het risico op verschillende vormen van kanker en orgaanschade. Ook leidt het tot maatschappelijke schade zoals ongelukken in het verkeer, agressie en problemen in de thuissituatie. Het Trimbos-instituut roept het kabinet daarom op om het advies van de Gezondheidsraad serieus te nemen. ‘Maak werk van effectief, duidelijk en samenhangend alcoholbeleid dat alcoholschade voorkomt en vermindert.’

Het nieuws van week 26 vind je hieronder.

1. Groeiende eenzaamheid zorgt voor drukte op de Luisterlijn

De Luisterlijn heeft een historisch druk jaar achter de rug. Vrijwilligers voerden in 2025 maar liefst 331.861 gesprekken via telefoon, chat en mail. Dat is een toename van 15.000 contactmomenten vergeleken met het jaar ervoor. Uit het nieuwste maatschappelijk jaarverslag blijkt dat veel mensen aankloppen omdat ze zich ongehoord voelen of simpelweg niemand hebben om mee te praten. 68 procent van de bellers en chatters zoekt juist buiten kantooruren contact.

De Luisterlijn is dag en nacht, het hele jaar door, bereikbaar voor mensen die behoefte hebben aan een vertrouwelijk gesprek. Per mail, alle dagen van de week per chat en 24/7 per telefoon. 

2. Nieuwe wet moet schuldhulp sneller en betrouwbaarder maken

Sociaal werkers, opgelet. Met de nieuwe Wet schuldregelen, die op 22 juni 2026 in internetconsulatie is gegaan, wil het kabinet de wachttijden in de schuldhulpverlening én malafide bureaus aanpakken. Momenteel loopt een traject voor een schuldregeling, waarin een betalingsafspraak wordt gemaakt tussen schuldenaar en schuldeisers, vaak enorme vertraging op omdat schuldeisers niet verplicht zijn snel te reageren. Dit zorgt voor extra geldzorgen en stress. Minister Hans Vijlbrief van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en staatssecretaris Claudia van Bruggen van Justitie en Veiligheid willen daarom een wettelijke reactietermijn invoeren. Reageert een schuldeiser niet op tijd, dan moet er direct een dwangakkoord worden aangevraagd. Dit moet zorgen voor een snellere doorlooptijd en direct perspectief op een schone lei.

Daarnaast zet de wet in op een harde aanpak van onbevoegde bedrijven die tegen betaling schuldhulp aanbieden. Hoewel dit al verboden is, maken dit soort misleidende partijen nog te vaak misbruik van de situatie, waardoor de schulden juist oplopen. Door extra handhaving en een officiële wettelijke definitie van ‘schuldregelen’ wil het kabinet deze praktijken definitief stoppen.

Meer lezen over schuldenproblematiek? Lees het artikel Huisuitzettingen uitbannen: vroegsignalering werkt, gedwongen bewindvoering ook.

3. Hulporganisaties waarschuwen: WK-gekte vergroot risico op huiselijk geweld

Politie, justitie en diverse zorginstanties trekken aan de bel: de WK-gekte zorgt in kwetsbare gezinnen voor een piek in huiselijk geweld. Grote emoties en overmatig alcoholgebruik vormen hierbij risicofactoren. ‘Evenementen zoals het WK brengen verhoogde risico’s met zich mee’, legt Judith Kuypers van Veilig Thuis uit aan EenVandaag. Wanneer er veel gedronken wordt en de wedstrijdresultaten ook nog eens tegenvallen, slaat de sfeer bij sommigen om in agressie. Dat is direct merkbaar aan de stijging van het aantal telefoontjes bij de hulplijn. Een Brits onderzoek bevestigt dit patroon: tijdens eerdere WK’s steeg het aantal meldingen van huiselijk geweld rondom wedstrijden van het nationale team met 26 procent bij winst of gelijkspel, en met maar liefst 38 procent bij verlies.

Kuypers benadrukt dat ook de sociale omgeving een sleutelrol speelt. Omstanders wordt gevraagd alert te zijn op signalen. Als een vriend of kennis zichtbaar gefrustreerd of agressief huiswaarts keert, kan een simpele interventie, zoals het aanbieden van een slaapplek of even meelopen, escalatie thuis voorkomen.

Lees ook: Als intieme terreur onzichtbaar blijft: tips voor sociaal werkers & Vaders bij huiselijk geweld aanspreken is heel spannend: hoe lukt het wél?

4. Onafhankelijke cliëntondersteuning: te weinig toezicht op kwaliteit en ook de vindbaarheid schiet tekort

Het is onduidelijk of kwetsbare inwoners die vastlopen in de maatschappij wel de juiste onafhankelijke cliëntondersteuning krijgen. Gemeenten hebben nauwelijks zicht op de kwaliteit van deze wettelijke hulp. Dat concludeert Toezicht Sociaal Domein (TSD), een samenwerkingsverband van vier rijksinspecties, na onderzoek.

Onafhankelijke cliëntondersteuning is bedoeld voor mensen die de weg kwijtraken in de complexe wetgeving rondom zorg, jeugdhulp, onderwijs of schulden. Een ondersteuner helpt hen om problemen overzichtelijk te maken en de juiste instanties te vinden. Hoewel hulporganisaties zeggen dat zij cliënten met een opeenstapeling van problemen breed ondersteunen, ontbreekt hiervan elk bewijs in de gemeentelijke data.

Bovendien waarschuwt TSD dat de hulp vaak onvindbaar is voor de mensen die de hulp het hardst nodig hebben. Dat bleek ook uit een recente reactie op een Zorg+Welzijn LinkedIn-post. Daar gaf één van de lezers aan dat ze hulp vroeg van een onafhankelijk cliëntondersteuner bij het aanvragen van een indicatie, maar dat dit verzoek afgewezen werd omdat ze geen indicatie had. Dit ondanks het feit dat alle gemeenten verplicht zijn om deze hulp aan te bieden, ook zonder indicatie.

Toezicht Sociaal Domein eist dat gemeenten de bekendheid van onafhankelijke cliëntondersteuning gaan vergroten en de kwaliteit strenger gaan controleren. Daarnaast moet het ministerie van VWS meer landelijke regie gaan voeren om te zorgen dat geen enkele doelgroep buiten de boot valt.

5. Pilot gratis betalingsherinnering verkeersboetes voor ophoging

Boeteverhogingen raken aan mensenrechten: dat oordeelde het College voor de Rechten van de Mens afgelopen april. Wie een verkeersboete niet op tijd betaalt, krijgt te maken met verhogingen: eerst 50 procent en daarna nog eens 100 procent bovenop het oorspronkelijke bedrag. Voor kwetsbare groepen is dit een bedreiging van hun bestaanszekerheid. ‘Mensen moeten soms kiezen tussen de huur, boodschappen of de boete’, stelde voorzitter Rick Lawson. Volgens het College voor de Rechten van de Mens schendt de overheid hiermee het internationale recht op een behoorlijke levensstandaard.

Onderzoek van het WODC ondersteunt deze kritiek: de financiële draagkracht van burgers bepaalt of zij betalen, niet de overtreding zelf. Wie niet betaalt, kan dat simpelweg niet. Volgens het CBS kampten begin 2024 al ruim 127.000 Nederlandse huishoudens met problematische schulden door openstaande verkeersboetes. Ook rechters en economen benadrukken dat het huidige systeem armoede bestraft in plaats van corrigeert. Zelfs het CJIB erkent inmiddels dat de huidige percentages te zwaar uitpakken en pleit voor een wetswijziging.

Als reactie op deze constateringen zet het kabinet nu een eerste stap om de escalatie van schulden te remmen. Vanaf 1 juli 2026 start het CJIB een pilot met een gratis betalingsherinnering. Overtreders krijgen tijdens deze anderhalf jaar durende proef eerst een kosteloze waarschuwing, voordat de eerste verhoging wordt doorgevoerd. Hiermee wil het CJIB onderzoeken of een extra herinnering helpt om vergeetachtige betalers te activeren of hen op tijd een betalingsregeling te laten treffen, om zo verdere schuldenopbouw te voorkomen.