Het onderhouden en verhuren van woningen is allang niet meer de ‘core business’ van de woningcorporatie. Mede onder druk van de overheid verlegt de sociale verhuurder zijn grenzen. Woningcorporatie Portaal in Leiden organiseert allerlei activiteiten om het welzijn van de bewoner en de leefbaarheid in de wijk te verbeteren.

In overleg met de Tweede Kamer heeft minister Ella Vogelaar van Wonen, Wijken en Integratie (WWI) toegezegd meer ruimte te bieden aan gemeenten om een wijk aan te dragen voor lijst van probleemwijken.

‘De opleiding moet beter en de werksoort moet weer aantrekkelijk worden.’ De welzijnssector krijgt in het nieuwe regeerakkoord de kans om de eigen kwaliteit te verbeteren volgens Godfried Engbersen, hoogleraar sociologie aan de Erasmusuniversiteit. ‘De combinatie van wijkaanpak en de sociaaleconomische ontwikkeling is interessant.’

Het Trefpunt is een ontmoetingsplek in de Utrechtse Rivierenwijk waar buurtbewoners zelf activiteiten organiseren. Het buurtinitiatief kreeg deze week, samen met de Fakonahof (in Den Haag) en Het Chrysantenveld (in Geleen), een ‘Appeltje van Oranje’ van het Oranje Fonds toegekend. Buurtpastor Titus Schlatmann, van het RK Dekenaat Utrecht, is de stille kracht achter Het Trefpunt. ‘Dit initiatief is een cultuurkritiek tegen het projectdenken.’ Door Martin Zuithof.

Het burgerinitiatief bij vernieuwingen in de wijk staat volop in de belangstelling. ‘Als referentiekader heeft de buurt grote mogelijkheden,’ stelt Henk Cornelissen, directeur van het LSA. Volgens Cornelissen heeft het welzijnswerk nauwelijks tijd om in de wijken zelf iets te doen. ‘Daarnaast hebben bewoners er genoeg van dat het altijd om de problemen gaat, en dat men er vervolgens aan voorbij gaat wat mensen zelf kunnen bijdragen.’

Het aanbod op het terrein van wonen en zorg is voor buurtbewoners vaak te versnipperd. Vandaar dat enkele jaren geleden de woonzorgzone in het leven werd geroepen. Verschillende voorzieningen werden hierin gebundeld. Maar in Breda werd de component welzijn node gemist. Reden voor de stad om de woonzorgwelzijnswijk te introduceren. ‘Samenwerking moet een automatisme worden.’

De veel geroemde Deventer wijkaanpak bestaat tien jaar. Sinds 1992 kunnen wijkbewoners aangeven wat zij belangrijk vinden en daartoe ook zelf een budget inzetten. Maar is het resultaat van tien jaar Deventer wijkaanpak ook reden voor feest? Op het gebied van veiligheid en leefbaarheid is er niets verbeterd. De rest is niet gemeten.

Na lange tijd in het defensief te hebben gezeten, heeft het opbouwwerk de wind weer mee. Het ontdekt nieuwe samenwerkingspartners, stelt meer eigen prioriteiten en opereert steeds vaker zelfstandig op de markt. 'Zonder opbouwwerk krijg je veel buurten niet meer aan de gang.'

Als wethouder drukte Herman Meijer acht jaar lang zijn stempel op de stadsvernieuwing, grotesteden- en migrantenbeleid in Rotterdam. Met de stadsetiquette, de wijkaanpak en zijn steun aan het 'opzoomeren' trok hij vaak landelijk de aandacht. 'Er zijn géén no go-area's.'

In hoeverre is probleemgedrag van jongeren op wijkniveau aan te pakken? De aanpak 'Communities that care', die uit Amerika afkomstig is, moet bewijzen dat dit goed lukt. Belangrijke voorwaarde is dan wel een hechte relatie met familie, leeftijdsgenoten, school en de wijk. Er is nu bijna twee jaar ervaring met pilotprojecten in vier Nederlandse steden. 'Instanties moeten méér de straat opgaan.'