Rouwende mantelzorgers laten soms moeilijk gedrag zien: zo ga je ermee om
Rouw- en verliestherapeut Tanja van Roosmalen pleit voor de (h)erkenning van levend verlies. ‘We hebben vaak veel oog voor de persoon aan wie we hulp verlenen, maar het ziekteproces van een familielid heeft vaak ook veel impact op de omgeving.’ Dat kan ook moeilijk gedrag zoals boosheid veroorzaken. Ze vertelt hoe je dit als sociaal werker herkent en hoe je ermee om kunt gaan.
In dit artikel lees je:
- Wat levend verlies is en hoe je het kunt herkennen
- Hoe je omgaat met mantelzorgers die ‘moeilijk’ gedrag laten zien
Rouw- en verliestherapeut Tanja van Roosmalen
‘Veel mensen denken bij rouw gelijk aan het verlies van een dierbare. Maar rouw is ook afscheid nemen van verwachtingen, gezondheid, toekomstbeelden of een versie van jezelf.’
Benthe van Bree is nog erg jong als er een aantal ingrijpende gebeurtenissen plaatsvinden in haar leven. Op haar zestiende verlaat Benthe’s vader zijn gezin nadat hij ontrouw is aan haar moeder. De situatie brengt ingewikkelde emoties met zich mee, maar veel tijd om alles te verwerken kreeg ze niet. Anderhalf jaar na de scheiding blijkt haar vader ongeneeslijk ziek. Nu is ze rouwexpert en helpt ze anderen door middel van haar ervaringen.
Wat je in dit artikel kunt lezen:
- Benthe maakt duidelijk dat rouw veel breder is dan alleen het overlijden van een dierbare. Haar verhaal laat zien hoe ook het verlies van verwachtingen, gezondheid of contact met anderen diepe sporen achterlaat. Hoeveel vormen van rouw herkennen we eigenlijk in onszelf en in anderen? En hoe vaak kijken we eroverheen?
- Ze verandert haar eigen rouwproces in een bron van kracht binnen haar werk met kwetsbare cliënten. Ze ontdekt hoe delen, luisteren en kwetsbaarheid leiden tot verbinding. Hoe kun je jouw eigen ervaringen inzetten in het werk met cliënten?
- Je leert waaraan je rouw kunt herkennen, zodat je beter kunt aansluiten bij de behoeften van jouw cliënt.
Lees het artikel: ‘Rouw kent vele vormen, durf het te herkennen en bespreken’
Onzichtbare rouw: als psychische kwetsbaarheid een kinderwens in de weg staat
Mensen met een psychische kwetsbaarheid kiezen er soms bewust voor om geen kinderen te krijgen. Die keuze maken ze soms uit angst om een slechte ouder te zijn. Of omdat ze bang zijn dat het kind anders dezelfde ellende gaat doormaken als zij zelf moesten doorstaan. Dat blijkt uit een onderzoeksproject van MIND, de koepel van cliënten- en familieorganisaties in de ggz.
Wat je in dit artikel kunt leren:
- Je leert welke factoren invloed hebben op gezinsvorming bij mensen met een psychiatrische kwetsbaarheid.
- Kinderloosheid wordt door veel mensen gezien als een beladen onderwerp. Hoe kun je het gesprek hierover aangaan?
- In het stuk worden verschillende ervaringsverhalen belicht. Zo vertelt iemand: ‘Mede door mijn klachten had ik geen relatie en ik wilde geen alleenstaande moeder worden.’
Lees hier het hele artikel
Omgaan met levend verlies
Mensen rouwen niet alleen om het verlies van een dierbare. Op je 51ste nog nooit een relatie hebben gehad kan net zo goed een rouwproces worden. Vluchtelingen rouwen vanwege het verlies van contact met de familie. En een moeizame relatie met je ouders hebben kan ook een levend verlies zijn. Marcel, Yara en Vera hebben allemaal hun eigen redenen om te rouwen. Hoe gaan zij om met hun verdriet?
‘Ondanks dat onze toekomst in Nederland ligt, mis ik elke dag mijn ouders. Wij wonen in een mooi huis, zij zitten in de ravage van Aleppo. Wij zijn Koerdisch, familie is belangrijk. Mijn ouders hebben Mila, die nu 7 jaar is, alleen nog meer via videobellen gezien. Ik spreek mijn moeder elke dag, soms barst ze dan in huilen uit. Ik voel haar pijn.’
Klik hier voor het hele artikel: Omgaan met levend verlies: ‘Anderen zien mijn verdriet niet, maar het is er wel’
Rouwen in stilte
We zwijgen de dood letterlijk dood. Dat zijn de woorden van Manu Keirse, misschien wel de bekendste rouwexpert van de Lage Landen. Al jaren waarschuwt hij dat we in de Westerse cultuur op een ongezonde manier met verlies omgaan. Verdriet moet stil, snel en liefst onzichtbaar. Maar rouw is geen stoornis – het is een uiting van liefde. Waarom zijn we zo bang voor iets wat onvermijdelijk is?
Wat lees je in dit artikel?
- Hoe gaan mensen in verschillende culturen om met verlies? Welke rituelen zijn er voor het rouwen om de dood, of het vieren van het leven?
- Journalist Jeroen Wapenaar probeert te achterhalen hoe het komt dat verlies en rouw meestal in stilte verwerkt wordt.
- In het stuk worden instanties, boeken en andere tips gerelateerd aan dit onderwerp aangehaald.
Rouwen doen we liever in stilte: 53 procent van de rouwenden vindt hulp vragen moeilijk lees je hier
Hoe herken je een kind dat rouwt?
Als kinderen een dierbare verliezen, laten ze vaak niet zien hoe het met ze gaat. Lonneke Lenferink heeft een rouwmeter ontwikkeld. Eén op de tien kinderen heeft last van – wat je noemt – persisterende rouw. Kinderen uiten intens verdriet vaak anders dan volwassenen. Wat kun jij doen als je merkt dat een kind vastloopt in het verdriet?
Wat je in dit artikel kunt leren:
- Je leert de rouwmeter gebruiken als hulpmiddel voor het herkennen van persisterende rouw bij kinderen.
-
Weet jij wat de signalen en gedragsveranderingen van kinderen die rouwen zijn? In dit artikel leer je deze signalen te herkennen, zodat je passende hulp kunt bieden als dat nodig is.
Ethisch dilemma: ‘Een goede hulpverlener laat haar cliënt niet sterven’
Redacteur Mandy Huisson komt in haar werk regelmatig cliënten tegen die ernstig psychisch lijden ervaren. Soms zelf zodanig dat zij de wens uiten: ‘Ik wil niet meer.’ De dood, we krijgen er in het leven vroeg of laat allemaal mee te maken. Maar wat doet het met mij als hulpverlener als mijn cliënt een doodswens heeft?
‘Waar de ene collega de hoop nog niet wil opgeven en moeite heeft met de wens van Kevin – ‘Hij is nog zo jong. Als wij de hoop al opgeven, hoe kan hij het dan terugvinden?’ – roept de ander stellig: ‘Als hij een doodswens heeft, dan moeten we hem hierin steunen.’
