Als buurtbewoner is Sheila Landveld-Marengo jarenlang als vrijwilliger actief in de wijk Osdorp-Midden. Als spin in het web organiseert ze onder andere buitenspeeldagen, de cursus Van hobby tot ondernemen, de Surinaamse feestdag Keti Koti en één keer per jaar is ze gespreksleider als buurtwerkers uit heel het land voor een bijeenkomst naar haar wijk komen.

In één keer raak

Als ze in december 2022 een vacature voor een Buurtbaan ziet, is het in één keer raak. Deze Buurtbaan is speciaal opgezet voor buurtbewoners als Landveld-Marengo. Mensen die geen of geen goede plek hebben op de arbeidsmarkt, maar die als vrijwilliger wel actief zijn in de wijk. Ze kennen de sociale kaart daar goed, hebben er een groot netwerk en kunnen als sleutelpersoon kwetsbare buurtbewoners die moeilijk toegankelijk zijn voor welzijnsprofessionals samenbrengen en verbinden.

Buurtbaan uitvogelen

Met deze baan krijgt Landveld-Marengo onder begeleiding van welzijnsorganisatie Combiwel en met subsidie van de gemeente Amsterdam twee jaar lang tijd en ruimte om uit te vogelen welk betaald werk binnen het sociaal domein haar het best past. Om daarachter te komen loopt ze drie dagen in de week mee met professionals van verschillende organisaties. Die ondersteunt ze op haar beurt met haar eigen competenties en ze geeft hen toegang tot haar netwerk. Eén dag in de week werkt ze aan haar eigen ontwikkeling. Ze volgt dan intervisie met andere Buurtbaners en trainingen en ze laat zich coachen door een externe coach en een buurtwerker van Combiwel.

Participatiecoach

Als Buurtbaner wordt het Landveld-Marengo steeds duidelijker welke kant ze op wil. Na anderhalf jaar vindt ze een reguliere baan als participatiecoach bij het project Meedoen Werkt van Combiwel. ‘Hier enthousiasmeer en begeleid ik buurtbewoners met een grote afstand tot de arbeidsmarkt naar werk, een opleiding, vrijwilligerswerk of een activiteit.’ Daarin is ze succesvol. Want 70 procent van al haar deelnemers gaat vrijwilligerswerk doen. Landveld-Marengo: ‘Door de Buurtbaan ben ik in mijn kracht gezet en nu kan ik anderen in hun kracht zetten.’

Buurtbaan als rolmodel

De BuurtBaan is een initiatief van Piet van Diepen en Phlip Korthals Altes van de Stichting Wikistad en een aantal sleutelpersonen in Amsterdam West. Samen met Combiwel en met subsidie van de gemeente Amsterdam willen ze buurten gaan ontwikkelen van binnenuit. Hierin is een grote rol weggelegd voor bewoners die vaak in een kwetsbare positie zitten, maar ook actief zijn in de wijk. Met een Buurtbaan bieden ze hen ruimte en een podium waardoor zij weer perspectief krijgen. Tegelijkertijd versterken ze daarmee als rolmodel ook andere kwetsbare buurtbewoners die door hen in netwerken terechtkomen waar ze voorheen niet of onvoldoende mee bekend zijn. Bovendien versterken ze met hun ervarings- en buurtkennis de welzijnsorganisaties waarmee ze gaan samenwerken.

Luikjes gaan open

Met Landveld-Marengo als Buurtbaner aan boord merkt buurtwerker Aldert de Boer, leidinggevende van Landveld-Marengo, al snel dat er veel luikjes opengaan in de wijk. Zo komt ze in contact met veel buurtbewoners via organisaties en projecten die zijn organisatie niet of onvoldoende op het netvlies heeft. Landveld-Marengo: ‘Ik weet wat hier speelt. Doordat ik de wijk en de bewoners goed ken, komen ze met allerlei vragen bij mij.’

Gepokt en gemazeld

Sleutelpersonen als Sheila staan heel dicht bij de leefwereld van buurtbewoners, zegt De Boer. ‘Ze hebben van alles al meegemaakt in de buurt en weten wat het betekent om daar op te groeien, te wonen en te werken. Ze kennen de dynamiek, zijn gepokt en gemazeld in gedoe en weten zich daarin staande te houden. Maar door diplomavereisten kunnen ze vaak geen werk krijgen binnen het sociaal werk. Terwijl ze een belangrijke aanvulling zijn op onze theoretisch opgeleide sociaal werkers.’ Door hun perspectief ook een nadrukkelijke stem te geven en ze te laten samenwerken met professionals ziet hij dat ze elkaar versterken.

Gelijkwaardig werken met Buurtbaners

Dit vraagt natuurlijk ook iets van professionals. Om met Buurtbaners te kunnen werken, moeten ze leren de perspectieven die Buurtbaners inbrengen als gelijkwaardig in te schatten en te waarderen, zegt De Boer. ‘Maar ook is het belangrijk dat ze met Buurtbaners meedenken en met hen doorspreken wat zij willen gaan doen. Hoe en waarmee ze willen beginnen en welke stappen ze samen kunnen zetten.’ Landveld-Marengo verwacht van de professionals vooral dat ze haar ondersteunen en soms bij de hand nemen. En dat ze af en toe checken of zij iets van hen nodig heeft.

Krachten van gemeenschappen

Werken met Buurtbaners maakt het voor Combiwel mogelijk om uit te zoeken hoe we buurtontwikkeling van binnenuit willen gaan vormgeven, zegt De Boer. ‘We geloven erg in krachten van gemeenschappen. Dat kan betekenen dat we meer ruimte moet bieden aan kwaliteiten van buurtbewoners en bewonersinitiatieven, zodat ze zelf opdrachten en taken kunnen uitvoeren. Voor ons als welzijnsorganisatie wordt het dan vooral zaak om krachten in de wijk met elkaar te verbinden, te ondersteunen en sterker te maken.’

Bescheidenheid en dienend zijn

Misschien wordt de rol van Combiwel dan ook wel kleiner, zegt De Boer. ‘Het vraagt van ons als organisatie in ieder geval bescheidenheid en dienend zijn. Niet meer zelf bedenken wat goed is voor bewoners. Die programma’s die wij als welzijnswerk bedenken, lossen de problemen in de wijken sowieso niet op. Beter is goed luisteren naar en vragen stellen aan bewoners en gemeenschappen zelf en wat zij zien als oplossingen voor problemen in de wijk. Maar ook zullen we dus moeten nadenken hoe we willen omgaan met diplomakennis ten opzichte van ervarings- en buurtkennis.’