De wet Strafrechtelijke opvang verslaafden, waardoor criminele verslaafden sinds april vorig jaar gedwongen worden in de gevangenis af te kicken, blijft omstreden. Inmiddels is aan 49 verslaafden deze dwangmaatregel opgelegd. 'Het gaat alleen om overlastbestrijding. Dan is twee jaar detentie buitenproportioneel.'

Ziekenhuizen mogen een behandeling stopzetten bij patiënten die agressief en onhandelbaar zijn. Dat bepaalde onlangs de president van de Haagse rechtbank in een kort geding tussen een 39-jarige zwakbegaafde Hagenaar en het Westeinde Ziekenhuis. Van de rechter hoeft het ziekenhuis de man alleen te behandelen als zijn leven in gevaar komt. Sindsdien is de patiënt in behandeling bij een ander Haags ziekenhuis. Gedwongen, want ook dit ziekenhuis wilde de man eigenlijk niet helpen. Mag een lastige patiënt geweigerd worden?

Twee jaar geleden concludeerde de Raad voor de Volksgezondheid en Zorg dat internet de positie van patiënten aanzienlijk kan versterken, mits de informatie betrouwbaar is. Intussen heeft het consult-op-afstand sterk aan populariteit gewonnen. Virtuele therapiebehandelingen en e-maildokters rukken op. Nu wordt onderzocht hoe internet de zorg kan verbeteren. 'Face-to-face contact met behandelaars is soms nadeliger.'

Onderzoek heeft uitgewezen dat jongeren bij problemen het liefst aankloppen bij leeftijdsgenoten. Daarom startte de jongerenadviescentra (jac's) in België tien jaar geleden het project Jeugdadviseur. Geïnteresseerden van 15 tot 19 jaar volgen een korte opleiding om zo goed mogelijk leeftijdsgenotren in de problemen een luisterend oor te bieden. En eventueel door te verwijzen. Inmiddels krijgt het project ook steeds meer bekendheid in Nederland.

Een onderzoek in de Rotterdamse deelgemeente Feijenoord wees uit dat veel jeugdprojecten aan alle kanten rammelden en langs elkaar heen werkten. Inmiddels is het initiatief 'projectgarages' ingezet om de samenhang en effectiviteit van projecten in het kader van grotestedenbeleid onder de loep te nemen. In totaal gaan 24 ervan op de brug voor een APK-keuring. Later volgt een herkeuring.

In hoeverre is probleemgedrag van jongeren op wijkniveau aan te pakken? De aanpak 'Communities that care', die uit Amerika afkomstig is, moet bewijzen dat dit goed lukt. Belangrijke voorwaarde is dan wel een hechte relatie met familie, leeftijdsgenoten, school en de wijk. Er is nu bijna twee jaar ervaring met pilotprojecten in vier Nederlandse steden. 'Instanties moeten méér de straat opgaan.'

Er zou een instelling moeten komen die verantwoordelijk is voor de zorg voor psychiatrische patiënten die zelfstandig wonen. Want het vormen van netwerken van organisaties die zich met deze mensen bezighouden, komt in de praktijk bitter weinig terecht. Dat stelt Rick Kwekkeboom, onderzoeker van het Sociaal en Cultureel Planbureau.

'Door de problemen belachelijk te maken,' zeggen David en Willem over hun manier om dak- en thuislozen te helpen, 'gaan ze anders tegen hun situatie aankijken.' De twee Utrechtse straatadvocaten hopen uiteindelijk de dakloosheid te kunnen terugdringen. Enerzijds door bij de instellingen en de gemeente te strijden voor goede opvang. Maar ook door de cliënten zelf een spiegel voor te houden.

‘Je haalt kinderen weg van de wisse dood. Dat is wat wij hier doen.’ Directeur Roel Rol vat kort en bevlogen het werk in pension Maaszicht samen. Het voormalige klooster biedt onderdak aan dertig zwerfjongeren van 16 tot 23 jaar. Getekend door het harde straatleven komen de jongeren Maaszicht binnen. Om te proberen zelfvertrouwen terug te vinden. ‘Het liefst zou je ze willen vasthouden en beschermen.’

Jongeren worden steeds meer gezien als een probleemgroep. Remedies worden voornamelijk gezocht in de repressieve sfeer. Maar jongeren zelf willen óók veiligheid op straat en regels op school. Ze willen echter dat die veiligheid en die regels in samenspraak met hén tot stand komt. ‘Wie jeugdigen wil inburgeren in de samenleving’, zo stelde Micha de Winter, ‘moet voorwaarden scheppen voor sociale verbondenheid. Dat betekent: een sociale infrastructuur creëren waarin jeugdigen zich welkom en gewaardeerd. Jeugdwelzijnswerkers spelen daarin als buurtpedagogen een essentiële rol.’