Grootse plannen ontbreken deze Prinsjesdag van 2025. En dat is niet gek, want het kabinet is demissionair met nog maar 32 zetels. Toch zijn er een aantal opvallende plannen die impact kunnen hebben op jouw werk als sociaal werker, of die weleens voordelig of nadelig uit kunnen pakken voor de mensen die je begeleidt. We zetten ze graag even voor je op een rij. Lees hier ook de plannen van VWS.
Geen bezuinigingen maar juist extra geld voor jeugdzorg
Geen bezuinigingen voor de jeugdzorg dit jaar. Gemeenten krijgen in 2026 728 miljoen euro extra bovenop de eerder toegezegde 3 miljard euro. Dit geld is bedoeld om de tekorten in de jeugdzorg van 2023 en 2024 te compenseren. Gemeenten kunnen hiermee investeren in sterke lokale teams en de sociale basis, zodat kinderen en gezinnen sneller en beter geholpen worden. Daardoor hoopt het kabinet uiteindelijk dat er minder zware jeugdzorg nodig is.
Ahmed Aboutaleb, voorzitter van Jeugdzorg Nederland reageert op de plannen: ‘Het extra geld aan gemeenten biedt ademruimte om ons nu volledig te focussen op de inhoud. Er is werk aan de winkel: de wachttijden in de jeugdzorg zijn nog altijd te lang, de werkdruk voor professionals is hoog en wat ons betreft moeten we veel beter gaan samenwerken met het onderwijs.’ Aboutaleb benadrukt dat ook het terugdraaien van de bezuiniging op de Onderwijskansenregeling perspectief biedt voor de 455 duizend kinderen en jongeren die extra ondersteuning op school nodig hebben en vaak ook te maken hebben met jeugdzorg.
Meer middelen voor vrouwenopvang en aanpak huiselijk geweld
Gemeenten krijgen in 2026 bijna € 10 miljoen extra om huiselijk geweld en kindermishandeling aan te pakken. De vrouwenopvang is cruciaal in de aanpak van huiselijk geweld. Omdat de capaciteit onder druk staat, stelt het demissionaire kabinet vanaf 2026 structureel 12 miljoen euro beschikbaar voor extra opvangplekken. De precieze verdeling van dit geld wordt samen met gemeenten afgesproken.
Nieuwe wet: jongeren sneller aan werk helpen
Voor jongeren, vooral die met een beperking of een achterstand op de arbeidsmarkt, komt er vanaf 1 januari 2026 een nieuwe wet. Deze wet moet de overgang van school naar werk makkelijker maken. Het gaat erom dat jongeren niet alleen sneller werk vinden, maar dit werk ook langer kunnen houden.
Daarnaast wordt het voor mensen makkelijker om te schakelen tussen verschillende vormen van werk en ondersteuning. Denk aan: uitkering, dagbesteding, beschut werk, banen uit de Banenafspraak of regulier werk. Het idee is dat mensen zich zo beter kunnen ontwikkelen en de plek vinden die bij hen past.
Werknemers van een sociaal ontwikkelingsbedrijf krijgen 37 euro bruto per maand compensatie omdat hun salaris dit jaar onbedoeld is gedaald. Het demissionaire kabinet trekt daar 111 miljoen euro voor uit. Ook komt er structureel 30 miljoen extra beschikbaar voor de sociale advocatuur.
Koers op minder armoede
Het kabinet wil dat er in 2026 minder mensen en kinderen in armoede leven dan in 2024. Gemeenten krijgen hiervoor extra geld.
-
Voor armoede en schuldenaanpak is in 2026 ruim € 10 miljoen beschikbaar.
-
Voor het programma Alle kinderen doen mee (schoolkosten, sport, cultuur) is er € 15 miljoen.
-
Voor het Energiefonds (steun voor huishoudens met hoge energielasten) gaat er € 60 miljoen naar gemeenten.
- Alle kinderen doen mee (tegengaan schoolkostenarmoede, sport/cultuurparticipatie): € 15 miljoen in 2026.
Tegelijk ziet het demissionaire kabinet dat de regels en regelingen nu vaak ingewikkeld zijn en per gemeente verschillen. Dat maakt het voor inwoners lastig om te weten waar ze recht op hebben. Daarom wil het kabinet de landelijke regels simpeler en effectiever maken.
Lees hier al onze artikelen over armoede en hulp
263 miljoen euro extra voor gehandicaptenzorg
Voor de gehandicaptenzorg komt er in totaal 263 miljoen euro bij:
-
112 miljoen euro om de tarieven in de langdurige zorg (Wlz) te verhogen.
-
140 miljoen euro om de huisvestingstarieven te verhogen en woningen te verduurzamen.
-
11 miljoen euro voor speciale groepen met complexe zorgvragen, zoals mensen met niet-aangeboren hersenletsel.
Zo blijft er passende zorg beschikbaar voor mensen met een beperking.
Asiel en migratie
Afgewezen asielzoekers die niet terug kunnen naar hun land van herkomst, wil het demissionaire kabinet opvangen in terugkeerhubs in andere landen. Die landen krijgen dan geld in ruil voor opvang. Nederland trekt daarvoor een bedrag uit dat oploopt tot 118 miljoen euro in 2028. Ook komen er meer cellen voor ongewenste vreemdelingen.
Toekomst van de Wmo: inkomensafhankelijke bijdrage in 2027
Eind 2025 komt er een onderzoek naar de houdbaarheid van de Wmo 2015. Dit onderzoek wordt samen gedaan door gemeenten (VNG) en het Rijk. Het laat zien hoe de Wmo nu werkt en wat er nodig is om de wet in de toekomst goed te kunnen blijven uitvoeren.
In de eindrapportage staan verschillende scenario’s. Deze vragen om keuzes van bestuurders en politici. Dat is belangrijk, omdat de vergrijzing en de groei van het aantal inwoners nu al zorgen voor tekorten aan personeel en geld. Hierdoor komt de toegankelijkheid van ondersteuning onder druk te staan.
Ondertussen bereidt het demissionaire kabinet alvast een maatregel voor: de inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage in de Wmo. Dit betekent dat mensen met een hoger inkomen en vermogen meer gaan betalen voor ondersteuning. De bedoeling is dat deze regel op 1 januari 2027 ingaat. Vanaf dat moment levert dit het gemeentefonds jaarlijks een besparing van 225 miljoen euro op.
Lees ook: Alles wat je moet weten over het aanvragen van een Wmo-indicatie
Meer huishoudens krijgen recht op huurtoeslag
Meer huishoudens komen in aanmerking voor huurtoeslag. Dat komt doordat de maximale huurprijs vervalt. Naar verwachting komen zo’n 170.000 huishoudens extra in aanmerking voor huurtoeslag. Dat kan voor hen honderden euro’s per jaar schelen.
Woningtekort aanpakken
Om het woningtekort terug te dringen, wil het kabinet het makkelijker maken voor huizenbezitters om hun woning te ‘splitsen’, zodat er twee huishoudens kunnen wonen. Ook woningdelen of het tijdelijk in huis nemen van een student moet makkelijker worden.
Gemeenten krijgen door aanpassingen van de Leegstandwet meer mogelijkheden om leegstaande woningen aan te pakken. Zo kunnen gemeenten eigenaren verplichten dat een pand weer bewoond of in gebruik moet zijn.
Wachttijden in de GGZ
De aanpak van de lange wachttijden blijft een speerpunt in de plannen voor 2026. Het demissionaire kabinet heeft besloten de extra middelen voor wachttijdreductie door te trekken: net als voorgaande jaren wordt jaarlijks €30 miljoen uitgetrokken in zowel 2025 als 2026 om de wachtlijsten in de geestelijke gezondheidszorg (ggz) terug te dringen. Daarnaast wordt gewerkt aan een “werkagenda mentale gezondheid en ggz” waarin het verhogen van de mentale weerbaarheid en het verkorten van de wachtlijsten centraal staan.
Concrete maatregelen richten zich onder meer op transparantie en betere doorstroming: ggz-aanbieders zullen hun wachttijden inzichtelijk maken, zodat mensen kunnen zien waar ze het snelst geholpen kunnen worden.
Stijgende zorguitgaven, premie en toeslag
De totale zorguitgaven stijgen in 2026 met 6% ten opzichte van 2025. Dit komt vooral door hogere lonen en prijzen. Daarmee moet de zorgsector aantrekkelijk blijven voor personeel.
De zorgpremie gaat met ongeveer 3 euro per maand omhoog en komt uit op gemiddeld 159 euro per maand. De stijging valt eenmalig lager uit doordat er nog geld in het zorgverzekeringsfonds zat. De zorgtoeslag blijft vrijwel gelijk.
Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA)
Met het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) investeert het kabinet structureel bijna 70 miljoen euro per jaar in medische preventie, zoals vaccinaties en bevolkingsonderzoek. In 2027 en 2028 komt er nog eens 400 miljoen euro bij om de samenwerking tussen zorg, gemeenten en sociaal werkers te verbeteren.
Bijzondere aandacht voor Groningen
Daarnaast is er in totaal 2,5 miljard euro vrijgemaakt voor een veilig en toekomstbestendig Groningen. Daarmee maakt het kabinet een begin met het inlossen van een ereschuld na alle gevolgen van de gaswinning in het gebied. Van dat bedrag gaat geld naar jongeren, armoedebestrijding en hulp bij mentale problemen.
