Nieuwe opzet sociale rechtshulp zou laagst betaalden benadelen: Het schemergebied tussen loket en advocaat

De 49 Bureaus Rechtshulp moeten, als het aan minister Donner ligt, plaatsmaken voor een dertigtal loketten waar burgers gratis advies krijgen. Als dat tenminste niet langer dan één uur duurt. Daarna moeten ze een advocaat in de arm nemen. Donner wil verder de eigen bijdrage voor rechtshulp met 50 procent verhogen. Hiermee denkt hij een hoger uurtarief voor sociale advocaten te kunnen betalen. Is de rechtsbijstand nog sociaal?

Bert Brands, voorzitter Vereniging van sociale

advocaten Nederland:
‘Wij zijn erg ongelukkig met deze plannen. Nu al

is het zeer de vraag of mensen met een kleine beurs in juridisch opzicht

voldoende geholpen worden. Als dit doorgaat, dan is het zeker dat dat niet geval

is. Hiermee wordt een stelsel van juridisch bijstand, dat in twintig jaar

opgebouwd is, gewoon weggegooid. Je kunt natuurlijk zeggen dat wij hierdoor meer

werk krijgen. Maar we zitten al jarenlang bomvol. Het probleem waar we in de

sociale advocatuur mee zitten, is dat we vergrijzen, dat er nauwelijks nieuwe

aanwas is en dat mensen afhaken. Als je bedenkt dat het tarief in de commerciële

advocatuur minstens 170 euro is, dan is wat wij krijgen gewoon veel te laag. Wij

pleiten voor prikkels die ons werk aantrekkelijk maken. In plaats daarvan komt

Donner met maatregelen die advocaten eerder doet besluiten om dit werk niet te

doen.’

Ineke Woudenberg, ambtelijk secretaris Vereniging voor

Rechtshulp:
‘Donner zegt dat hij zich baseert op de adviezen van de

commissie-Ouwerkerk. Maar die heeft juist voorgesteld om de publieke functie van

de rechtsbijstand steviger neer te zetten. Veel mensen kennen de Bureaus

Rechtshulp niet en maken er dus ten onrechte geen gebruik van. Ons voorstel is

om de eerstelijnsrechtshulp juist te versterken in plaats van die in te krimpen.

Wij voorzien dat een heleboel cliënten, vanwege de hogere kosten, niet

doorstromen naar de advocatuur. Zij vallen letterlijk tussen wal en schip van de

rechtshulp. De verhoging van het tarief van sociale advocaten steunen we, temeer

omdat het een uitstervend ras aan het worden is. Maar de kosten daarvan mogen

niet afgeschoven worden op de cliënten. Wij komen op voor de onderkant van de

maatschappij, zeker in een tijd dat het economisch slechter gaat. Dat vertaalt

zich meteen in volle wachtkamers bij de Bureaus Rechtshulp.’

Cisca Joldersma, CDA-Kamerlid: ‘Het CDA is ervoor dat het

tarief voor de sociale advocaten omhoog gaat. Maar met de minister vinden we dat

dat binnen de huidige begroting van 330 miljoen opgelost moet worden. Wat de

eigen bijdrage betreft, denken we dat het beter is om de laagste inkomens te

sparen en voor hen de eigen bijdrage op het oude niveau te houden. Ten aanzien

van het stelsel vinden we dat de discussie nu langzamerhand afgerond moet

worden. De enige vraag die wij nog hebben, is wat we aan moeten met het

schemergebied tussen het loket en waar je een advocaat voor nodig hebt.’

Wiebe Alkema, woordvoerder Justitie: ‘Waarom het aantal

loketten omlaag gaat? Omdat wij inschatten dat er door de informatietechnologie

minder vestigingen nodig zullen zijn. Bovendien is ons gebleken dat in het

huidige systeem van Bureaus Rechtshulp al een herschikking van de vestigingen

mogelijk was. Nogmaals, dit is de inschatting die we nu maken. Eerst moeten we

nog het debat in de Tweede Kamer voeren, en daarna gaan we dit plan pas concreet

invullen.’

Kees van Mil, sociaal raadsman: ‘De bedoeling was dat het

nieuwe stelsel drempelverlagend zou werken. Maar ik ben bang dat het eerder

drempelverhogend uitpakt. Dertig loketten is natuurlijk veel te weinig om

landelijk dekkend te zijn. Daaraan wil men tegemoet komen door er een virtueel

loket aan te plakken. Maar onze ervaring is dat juist deze doelgroep, de mensen

met lage inkomens, daar helemaal geen gebruik van maakt, mede door gebrek aan

kennis en vaardigheden. Ook de advocatuur zit absoluut niet te wachten op deze

klanten. Dat soort werk is voor hen nauwelijks lonend. Bovendien zal de

verhoging van de eigen bijdrage ook weinig mensen motiveren. Met als gevolg dat

het vangnet dat wij als raadslieden vormen helemaal zal dichtslibben. Want we

zitten al hartstikke vol. Alles bij elkaar genomen is dit plan een enorme

verschraling van de rechtshulp, met name voor de laagst betaalden.’

Mieke van den Burg, voorzitter Vereniging Rechtshulporganisaties

Nederland:
‘Ons uitgangspunt is dat door een wijziging van het stelsel

de rechtshulp en de toegang daartoe niet in gevaar mogen komen. De minister

heeft die wijziging natuurlijk niet voor niets voorgesteld. Het liep allemaal

niet zoals het zou moeten. De medewerkers denken dat de voorstellen een

verslechtering inhouden. Wij als bestuur zijn nog niet zover. Wij willen eerst

goed onderzoeken wat de consequenties zijn voor zowel de vraag om rechtshulp als

het aanbod. Als mocht blijken dat de plannen slecht uitpakken, dan zullen we

onze kritiek uiteraard aan de Tweede Kamer en de minister melden.’/ Marty PN van

Kerkhof

Geef je reactie

Om te kunnen reageren moet je ingelogd zijn. Heb je nog geen account, maak dan hieronder een account aan. Lees ook de spelregels.