Minstens 115 duizend kinderen in Nederland groeien op in armoede. Dit blijkt uit de meest recente cijfers van het Centraal Bureau voor Statistiek (CBS). Dat staat gelijk aan gemiddeld één kind in elke schoolklas. In deze gezinnen is er door geldgebrek onvoldoende toegang tot basisvoorzieningen als kleding, een tandenborstel, schoolspullen of sport. 

Armoede gaat vaak gepaard met schaamte. Ken jij een gezin dat weinig geld te besteden heeft? Mogelijk hebben zij recht op hulp. Er zijn natuurlijk veel gemeentelijke regelingen waar gezinnen een beroep op kunnen doen, maar er zijn ook andere plekken waar zij terechtkunnen. Wij maakten een overzicht van opvallende initiatieven in het land die specifiek gericht zijn op kinderen die opgroeien in armoede. 

1. Sam& voor alle kinderen

‘Sam& voor alle kinderen’ is het gezamenlijke initiatief van Leergeld Nederland, Jeugdfonds Sport & Cultuur, Stichting Jarige Job, Nationaal Fonds Kinderhulp en het Jeugdeducatiefonds. ‘Elk kind dat in Nederland opgroeit in een gezin met geldzorgen moet volwaardig kunnen deelnemen aan activiteiten die voor hun leeftijdsgenoten vanzelfsprekend zijn. Dit draagt bij aan hun optimale ontwikkeling op sociaal, mentaal, fysiek en creatief vlak’, zo staat in de gezamenlijke missie.’Via één digitaal loket wordt daarom voor kinderen ondersteuning op verschillende leefgebieden geboden. 

Denk onder meer aan: 

• Sport & cultuur: bijdragen aan lesgeld of contributie voor sport- of cultuuractiviteiten.
• School: bijvoorbeeld voor schoolreisjes, leermaterialen of een laptop.
• Vrije tijd: ondersteuning voor bijvoorbeeld een fiets, leesboeken of een dagje uit.

Via het platform samenvoorallekinderen.nl kunnen aanvragen hiervoor worden ingediend. 

2. Gratis bril voor kinderen

Omdat kinderbrillen niet in het basispakket van de zorgverzekering zitten, lopen kinderen van gezinnen die het financieel moeilijk hebben het risico dat ze geen bril kunnen krijgen. Het niet dragen van een bril, terwijl deze wel nodig is, kan leiden tot een lui oog, scheelzien of blijvende slechtziendheid. Hierdoor kan een kind minder goed meedoen in de maatschappij en op school, wat weer kan leiden tot lagere schoolprestaties.

Om deze gezinnen en kinderen aan de juiste zorg te helpen, hebben de Hogeschool Utrecht en de gemeente Utrecht de handen ineengeslagen. Kinderen kunnen een gratis oogonderzoek laten doen bij de opleiding Orthoptie van de HU. Als hieruit blijkt dat ze een bril nodig hebben, krijgen ze op vertoon van de U-pas – een gratis voordeelpas voor Utrechters met een inkomen tot 125 procent van de bijstandsnorm – een gratis bril, vergoed door de gemeente. De HU heeft hiervoor afspraken gemaakt met een brillenleverancier en lokale opticiens.

Let op: dit is een initiatief in Utrecht, maar het Jeugdeducatiefonds en het Nationaal Fonds Kinderhulp beschikken ook over een regeling voor de vergoeding van kinderbrillen.

3. Gratis menstruatieproducten

1 op de 8 meisjes en vrouwen kan de benodigde menstruatieproducten niet betalen. Het gebrek aan menstruatieproducten kan leiden tot schoolverzuim, het overslaan van sportactiviteiten of het hergebruiken van maandverband. Om menstruatiearmoede tegen te gaan, zijn er door het Armoedefonds in Nederland meer dan 2.000 menstruatie uitgiftepunten (MUP’s) ingericht, bijvoorbeeld in buurthuizen, bibliotheken, scholen en bij voedselbanken. Ook bij particuliere initiatieven zoals deelkastjes, mini-bibliotheken of weggeefkasten is het mogelijk om gratis menstruatieproducten uit te delen. 

Het Armoedefonds stelt hiervoor geld beschikbaar en werkt hiervoor al samen met meer dan 80 gemeenten. Hier vind je een overzicht van de gemeenten waar MUP’s zijn ingericht en de werkwijze van het Armoedefonds.  

4. Gratis zwemlessen

Het is in een land als Nederland belangrijk dat kinderen goed leren zwemmen. Dat is in de eerste plaats belangrijk voor hun eigen veiligheid, maar het is ook fijn om lekker te kunnen spelen en te sporten. Maar de zwemlessen zijn de afgelopen jaren fors duurder geworden. Een zwemles kost al snel 12 euro of meer. De meeste kinderen hebben ongeveer 60 lessen nodig om hun A-diploma te halen. Ouders met een lager inkomen kunnen via de gemeente financiële hulp vragen om zwemles te kunnen betalen, maar vaak weten ouders niet dat dit mogelijk is, signaleerde het Nederlands Jeugdinstituut ruim een half jaar geleden al.

Als gezinnen te weinig geld hebben voor het betalen van de zwemlessen, kunnen gezinnen in de meeste gevallen een aanvraag doen bij de gemeente waar zij wonen. Een voorbeeld hiervan is de gemeente Zwolle, waar het Zwemvangnet is opgezet. Ouders kunnen hiervan gebruikmaken als hun inkomen niet hoger is dan 130 procent van de bijstandsnorm. 

Naast zwemlessen is – wanneer het diploma op zak is – een middagje naar het zwembad gaan wel zo leuk. De gemeente Velsen wil dat graag stimuleren en stelt een gratis tienbadenkaart beschikbaar voor kinderen uit gezinnen met een laag inkomen. Is er in de gemeente waar jij werkt ook een zwembad? Wellicht is het dan een mooi idee om het initiatief in Velsen ook bij jouw gemeente onder de aandacht te brengen.

5. Gratis babyspullen

Een lege kledingkast. Een koud bedje. Geen knuffels of speelgoed om mee te spelen. Dagelijks worden er in Nederland gemiddeld 35 baby’s in armoede geboren. Stichting Babyspullen wil de effecten van armoede op baby’s en jonge kinderen verminderen. Daarom worden landelijk gebruikte en nieuwe babyspullen ingezameld. Vervolgens worden daar babystartpakketten van samengesteld. Deze pakketten worden verstrekt via diverse instanties gratis aan (aanstaande) ouders in Nederland die het financieel moeilijk hebben. Jaarlijks gaat het om meer dan 5.000 startpakketten. Sociaal werkers kunnen via deze weg een pakket aanvragen voor een (aanstaand) jong gezin.

6. Gratis fiets

Als kind wil je niets liever dan meedoen. Samen naar school fietsen, naar de voetbaltraining of afspreken met vrienden. Een fiets geeft vrijheid. Het ANWB Kinderfietsenplan heeft als doel om zoveel mogelijk kinderen te laten fietsen. De ANWB zamelt gebruikte fietsen in, knapt ze samen met lokale sociale werkplaatsen op en zorgt dat ze bij kinderen terechtkomen die geen eigen fiets hebben. Hiervoor werkt de ANWB samen met onder meer de Stichting Leergeld.

7. Gratis verjaardagsbox

In Nederland zijn er kinderen die hun verjaardag niet kunnen vieren, omdat er thuis geen geld voor is. Stichting Jarige Job helpt deze kinderen door het geven van een verjaardagsbox. Hierin zit alles wat nodig is voor het vieren van een echte verjaardag, thuis én op school. Jaarlijks vieren meer dan 150.000 kinderen hun verjaardag met de hulp van Jarige Job. Hulpverleners en ouders/verzorgers kunnen via deze link een aanvraag voor een kind doen. Let op: de verjaardagsbox moet 6 weken voor de verjaardag of eerder worden  aangevraagd.