Registreren Waarom moet u zich registreren voor deze site? Lees meer

Piet van Geel (VluchtelingenWerk Nederland) over kabinetsplannen: Zo'n hard asielbeleid kennen ze nergens in Europa'

Het nieuwe kabinet wil in 2005 negentig procent hebben bezuinigd op het asielbudget. Wat betekent het nieuwe regeerakkoord voor de opvang van vluchtelingen en voor hun integratie? En: zijn die bezuinigingen eigenlijk wel haalbaar?

Het nieuwe kabinet verwacht de komende jaren dat er
een blijvend lager aantal vluchtelingen naar Nederland komt. Dit jaar gaat de
regering uit van 18.000 nieuwe asielzoekers, over vier jaar moeten 12.000
plaatsen voldoende zijn. Ook de opvangkosten per asielzoeker moeten flink
omlaag. Het grootste deel van de bezuiniging van negentig procent op het
asielbudget moet worden opgehoest door het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers
(COA), dat alle asielcentra in het land beheert.

Piet van Geel, hoofd beleid van VluchtelingenWerk Nederland, betwijfelt
of de prognoses van de regering zullen uitkomen.'Het nieuwe regeringsbeleid zit
vol met ficties', zegt hij. 'Als mensenrechtenorganisatie worden wij
verondersteld van feiten en argumenten uit te gaan, maar als je kijkt wat er
tegenwoordig in de kamer wordt geroepen is dat heel wonderlijk.'



Onverteerbaar

Van Geels organisatie staat asielzoekers bij in de toelatingsprocedure
en biedt maatschappelijke begeleiding aan vluchtelingen die toegelaten zijn. De
verwachte daling van het aantal vluchtelingen is een gevolg van de nieuwe
Vreemdelingenwet die Paars II invoerde, meent Van Geel. 'Ook als niet honderd
procent zeker is dat ze naar het land van herkomst terugkunnen, mogen
vluchtelingen worden uitgezet. Zo'n hard asielbeleid is er nergens in Europa.
Dat heeft een afschrikwekkende werking. Qua aantallen vluchtelingen zit
Nederland nu onder het gemiddelde, maar als andere landen strenger worden, lopen
de aantallen misschien zo weer op. '

Ook staatssecretaris Kalsbeek waarschuwde daarom tegen bezuinigingen
van negentig procent. Van Geel: 'Als er tienduizend vluchtelingen meer komen dan
verwacht, zeg 28.000, hebben we volgens Kalsbeek zo twee jaar achterstand in de
asielverzoeken. Dat kan bijvoorbeeld naar aanleiding van een oorlog tegen Irak.
Samen met de lopende zaken heb je zo 40.000 zaken die je moet afhandelen. Als
die per plaats 13.000 euro kosten, zit je snel aan een half miljard euro aan
extra kosten. Enorme bedragen die in geen verhouding staan tot instandhouding
van een buffer aan opvangcapaciteit.'



De nieuwe Vreemdelingwet betekent al een enorme verslechtering van de
rechtszekerheid. De normale procedure gaat uit van allerlei waarborgen,
duidelijke termijnen en bezwaarmogelijkheden, maar de versnelde procedure die nu
voor iedereen geldt, heeft die waarborgen niet. 'In de aanmeldcentra moet de
versnelde procedure binnen 48 uur, verspreid over vijf werkdagen, worden
afgehandeld. Getraumatiseerde vluchtelingen krijgen dan niet de rust om zich
voor te bereiden op een gehoor (een bespreking van het verzoek) of om een
zogeheten zienswijze (een bezwaarprocedure) in te brengen. Dat verkleint
natuurlijk hun kansen.'

Vervolgens wordt iemand die een negatieve beslissing op zijn verzoek
heeft gehad, na 28 dagen automatisch uit de opvang verwijderd. 'Dat is een
humanitair onverteerbare situatie. Zwangere vrouwen, kleine kinderen belanden op
straat. Staatssecretaris Kalsbeek was daar al bijzonder hard in.'



Netwerk bieden

De verdere aanscherping van het asielbeleid die het regeerakkoord
aankondigt, zijn volgens Van Geel niet realistisch. 'Het kabinet kan wel roepen
dat vluchtelingen zonder documenten drie maanden worden op gesloten, maar het
internationale recht staat dat simpelweg niet toe. Vluchtelingen hebben soms
geen papieren. Als je vlucht uit Irak heb je meestal geen paspoort. Je mag
vluchtelingen niet terugsturen, omdat ze geen documenten hebben. Dat is in
strijd met het VN Vluchtelingenverdrag en met Europees Verdrag van de rechten
van de mens.'

Opvallend genoeg doet het nieuwe kabinet voor de integratie van
vluchtelingen - het grote thema tijdens de verkiezingen - nauwelijks
voorstellen, signaleert Van Geel. 'Integratie bereik je niet alleen door
nieuwkomers te verplichten om deel te nemen, de samenleving en zijn burgers
moeten zich ook openstellen. Vluchtelingen hebben nog geen netwerk en dat moeten
ze zo snel mogelijk worden geboden.'

Daarom moet de periode die vluchtelingen in een centrum blijven, veel
korter. 'Twintigduizend asielzoekers zitten langer dan drie jaar in een centrum.
In die tijd kunnen ze nauwelijks werken, mogen geen onderwijs volgen. Ze hebben
nauwelijks toegang tot de samenleving en ze zitten met zeer weinig privacy en
veel mensen op een kamer. Dat heeft een enorme invloed op hun mogelijkheden tot
integratie, ze leren de taal niet en raken vaak gehospitaliseerd.'



Asielzoekers moeten ook meteen aan het werk kunnen, vindt Van Geel: 'Wij
zeggen: laat asielzoekers aan het werk, dan blijven ze op de been. Daar bestaat
weerstand tegen, omdat dat de indruk zou wekken dat ze dan in Nederland mogen
blijven. Maar asielzoekers zijn toch niet gek? Als je zegt 'je mag werken, maar
denk niet dat je automatisch in Nederland mag blijven', dan snappen ze dat
allemaal. In Denemarken móeten asielzoekers zelfs al werken. '

Een van de maatregelen die het regeerakkoord wel aankondigt, is de
verlenging van de intrekbaarheid van de vergunning van drie naar vijf jaar.
Volgens Van Geel bemoeilijkt dat de integratie alleen maar. 'Er zijn
zevenduizend mensen langer dan vijf jaar in de procedure. Acht- à negenduizend
mensen zitten gemiddeld al vier jaar in een centrum, hebben al een jaar een
status en wachten nog steeds op uitplaatsing naar een gemeente. Die voldoen niet
aan het bieden van huisvesting. Gemeenten denken dat de intrekbare status
betekent dat een vluchteling er alleen tijdelijk is, maar dat is in de meeste
gevallen niet zo. Ze hebben geen zin om die mensen na jaren weer de straat op
zetten, dus bieden ze geen huis aan. Mensen zitten intussen in een centrum en
kunnen niet echt deelnemen aan de samenleving.'



Wereldvreemd

Het harde klimaat rond illegalen en asielzoekers is misschien wel de
belangrijkste belemmering voor hun integratie. 'De LPF wil illegalen opsluiten
in leeggekomen asielcentra. Ze zijn niet thuis in deze problematiek. Als Janssen
van Raay roept dat alle vluchtelingen op een eiland moeten worden geplaatst met
een status, is dat gewoon nonsens. Als Varela zegt dat vluchtelingen in het land
van herkomst een irisscan moeten krijgen, zodat we hier weten wie het is, dan is
hij nogal wereldvreemd. Het zijn rare snijbonen die nu de boventoon voeren in
het publieke debat.'

De discussie wordt meer op gevoel, dan op feiten gevoerd. Dat is af en
toe redelijk eng, aldus Van Geel. Tekenend is het artikel in het
justitietijdschrift SEC van Hans Wilemse, topambtenaar van Justitie. 'Volgens
Willemse is de kans dat een asielzoeker een moord pleegt, 36 keer groter dan dat
een Nederlander dat doet. Hij had het over de 'moordgeneigdheid' van
vluchtelingen. Je kunt criminaliteitsstatistieken niet verheffen tot de
persoonlijkheidskenmerken van groepsleden. Willemse mag dat onder de noemer
wetenschap opschrijven.'

Van Geel ontkent niet dat er problemen zijn met de integratie van
allochtonen. Als in Rotterdam 43 procent van de straatroven door Marokkanen, 34
procent door Antillianen, een procent door autochtonen en de rest door andere
allochtonen wordt gepleegd, is er een probleem. 'Spoor de groepen op die dat
doen, maar zeg niet 'dankzij die beroepsmoralisten van de asielindustrie
plunderen Marokkaanse jongeren mijn winkels' zoals Jaap Blokker doet. Daarmee
gooit hij net als Fortuyn alles op een hoop: asielzoekers, Marokkanen, ze zijn
allemaal crimineel en fundamentalist. Moet je dat serieus nemen?'/Martin
Zuithof

Administrator

Of registreer je om te kunnen reageren.

Zorgwelzijn is een uitgave van Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media B.V.
Voorwaarden