Verslavingskliniek Castle Craig Clinic wint terrein in Nederland: Afkicken op een Schots landgoed

Sinds bijna drie jaar biedt de eerste - en tot nu toe nog enige - buitenlandse instelling actief haar diensten aan op de Nederlandse zorgmarkt. Het gaat om het Castle Craig Hospital in Schotland, een private kliniek waar mensen met zes weken intensieve behandeling van hun verslaving af kunnen komen. Na een moeizame start met de ziektekostenverzekeraars, wint Castle Craig terrein. Met dank aan de wachtlijsten.

Directeur Peter McCann van de Castle Craig werd in

eerste instantie niet bepaald met open armen in Nederland ontvangen, ondanks dat

de kliniek aan alle voorwaarden voldeed om onder de AWBZ te vallen. Ook werd de

kliniek door het College voor Zorgverzekeraars in Nederland toegelaten. De

belangrijkste reden voor zorgverzekeraars om patiënten geen toestemming te geven

naar Schotland te gaan – en dus geen AWBZ-geld ter beschikking te stellen – was

dat er in Nederland voldoende behandelmogelijkheden zijn voor verslaafden.

Bovendien waren er in Nederland toch gerede twijfels over de effectiviteit van

het zogenoemde Minnesota- model waarmee Castle Craig werkt. Uitgangspunt voor

deze zeer korte, intensieve behandeling zijn de principes van Alcoholics

Anonymus (AA) en Narcotics Anonymus (NA).

Zelfhulp

Peter McCann stelde dat hij als Europees burger binnen de Europese Unie

geen barrières duldde: ‘Ik wil in de toekomst een kwart van mijn patiënten uit

Nederland halen,’ zei hij vorig jaar in Het Parool. Geholpen door een uitspraak

van het Europese Hof in 2001 kreeg Castle Craig vastere voet aan de grond in

Nederland. Het hof bepaalde dat Europeanen die in eigen land geen effectieve of

tijdige behandeling kunnen verwachten, hiervoor naar een ander land dat deel

uitmaakt van de EU kunnen gaan. Inmiddels zijn de wachtlijsten in Nederland tot

behoorlijke hoogten gestegen en dat maakt de weg vrij voor de buitenlandse

zorgaanbieder. Patiënten gaan voor knieoperaties naar België of Duitsland. Wil

je voor je verslaving behandeld worden, dan kun je naar Schotland mits je een

indicatie hebt van de Nederlandse reguliere zorg – een rapport van specialist of

van het Centrum voor Alcohol en Drugs. Er wordt door de zorgverzekeraar

individueel bekeken of het nodig is in de Castle Craig Clinic behandeld te

worden.

Maar Castle Craig gaat nog een klein stapje verder met de werving van

patiënten. Sinds januari van dit jaar is een kantoor in Den Haag geopend, waar

de intake van patiënten wordt gedaan en waar hulp wordt geboden bij de

administratieve papierwinkel die de mogelijke ‘uitzending’ naar Schotland met

zich mee brengt. Ook de nazorg wordt hier gecoördineerd.

Francis Beek is een van de twee Nederlandse medewerkers van Castle Craig.

Zij coördineert de zorg voor Castle Craig in Nederland, wat betekent dat ze

contacten onderhoudt met Nederlandse zorginstellingen en met verzekeraars.

Verder biedt zij hulp aan potentiële patiënten bij de toestemmingsprocedure van

de zorgverzekeraars, en hulp bij de overtocht van patiënten en, indien gewenst,

hun familie.

Het Castle Craig Hospital heeft in totaal 106 bedden, waarvan 30 tot 40

voor de intensieve eerste fase van vier tot zes weken. Daarna kan de patiënt nog

een tweede fase van drie tot zes maanden volgen, waarbij individuele problemen

verder worden behandeld. Het programma is gericht op geheelonthouding en

intensieve therapieën. De therapie wordt gecombineerd met ondersteuning en

nazorg in de AA- en NA-groepen. Deze zelfhulpgroepen dienen als klankbord,

therapie en als sociaal vangnet na de behandeling. De succesratio is hoog,

volgens de – eigen – onderzoeken: zestig procent van de patiënten redt het

verder met behulp van de zelfhulpgroep. Daarin zijn ook een of twee

terugvalincidenten begrepen.

Volgens Francis Beek is de behandeling uniek: ‘Omdat het zo’n kortdurende,

intensieve behandeling is die wordt gecombineerd met nazorg. Verder zijn een

gedeelte van de therapeuten ervaringsdeskundigen, die zelf het programma

doorlopen hebben. Tijdens de behandeling leer je gebruik te maken van de

zelfhulpgroepen. Er wordt voortdurend gewerkt aan persoonlijke en emotionele

groei. Wij gaan uit van een holistische methode: we behandelen de hele mens;

fysiek, mentaal, sociaal en ook spiritueel. Het leven moet weer een invulling

krijgen. De een vindt dat bij God, Allah, de ander bij de therapeut of bij de

groep. Het gaat er om dat je er kracht uit put. Dat is heel belangrijk, want je

loopt in je verdere leven voortdurend tegen zaken aan waar je vroeger om ging

drinken of ging gebruiken.’

De uniciteit van de Castle Craig-behandeling moet niet overdreven worden,

vindt eerste geneeskundige Peter Geerlings van de Jellinek in Amsterdam: ‘Het is

niet dé oplossing voor iedereen. Als iemand al verschillende keren is behandeld,

maar zonder succes, kan een verandering van setting heel goed werken. Ik verwijs

ook naar Castle Craig als hij of zij dat zelf wil en snel hulp nodig heeft. Maar

je hoeft ook niet te zeggen: laat iedereen maar komen. Wij gaan uit van ‘Step

care’, waarbij je begint met de lichtst mogelijke vorm van behandeling. Niet

iedereen hoeft gelijk zes weken in een kliniek opgenomen te worden.’

Bovendien is het niet zo dat er in Nederland niet wordt gewerkt met

zelfhulpgroepen. Onder meer de Jellinek heeft een klinische afdeling op Texel

waar mensen al vele jaren volgens een gemodificeerd programma van de Anonieme

Alcoholisten worden behandeld. Geerlings: ‘Wij zijn bezig met het invoeren van

een van het Minnesota-model afgeleide behandeling, waarvan onderzoek heeft

uitgewezen dat het bewezen effectief is bij alcohol- en cocaïneverslaving.’

Invasie

De behandeling in de Castle Craig Clinic is niet weggelegd voor een

specifieke groep verslaafden. Al komen er wel mensen die ‘vanwege hun

sociaal-maatschappelijke positie uit willen wijken naar het buitenland,’ volgens

Francis Beek. Ook mensen die al zes, zeven keer behandeld zijn zonder dat die

behandeling is aangeslagen komen in het Schotse landhuis terecht. Evenals de

junk van de straat, die in een kartonnen doos woont. Als hij maar Engels kan

spreken en begrijpen en als de zorgverzekeraar wil betalen.

Dat laatste kan nog steeds een probleem vormen. Want buitenlandse

instellingen hebben – in tegenstelling tot Nederlandse instellingen – geen recht

op een contract met een zorgverzekeraar. Dus moet per individu toestemming

worden gegeven. ‘Er moet een medische noodzaak zijn,’ aldus Francis Beek. ‘Of er

is geen effectieve behandeling in Nederland tijdig beschikbaar.’ Op zich kan dus

iedereen in Nederland patiënten werven, ook zonder toelating van het College

voor Zorgverzekeringen. ‘Als ze maar voldoen aan dezelfde eisen waar Nederlandse

instellingen ook aan moeten voldoen in het kader van het besluit

Zorgaanspraken,’ volgens een CvZ-woordvoerder. In dat besluit staat de hulp

omschreven waar verzekerden voor de AWBZ recht op hebben. ‘Maar de Nederlandse

zorgmarkt levert buitenlandse instellingen niet veel op, omdat ze geen recht

hebben op het afsluiten van een contract met zorgverzekeraars.’

Ook Peter Geerlings van de Jellinek is niet benauwd voor een buitenlandse

invasie van zorginstellingen: ‘Mensen gaan al jaren naar buitenlandse

instellingen om behandeld te worden. Als een patiënt dat wil, moet dat kunnen.

Ik ben niet bang voor concurrentie, dat is stimulerend. Als Jellinek het niet

goed genoeg zou doen en mensen gaan elders voor een behandeling, dan moeten we

kennelijk iets aan onze behandeling doen. De tendens is dat succesbehandelingen

eerst bewezen moeten zijn. Men is in de zorg gelukkig afgestapt van de dwang van

de ideologieën. De succesrate van de Castle Craig Clinic is goed? Met getallen

kun je alle kanten op. Echte effectiviteitstudies zijn moeilijk en

langdurig.’

De Nederlandse cliëntèle in Castle Craig is in ieder geval groeiende,

volgens Francis Beek van Castle Craig Nederland. Het afgelopen jaar zijn veertig

Nederlanders naar Schotland gegaan voor behandeling. ‘Daarvan zijn er vijf

langdurig teruggevallen. Van acht mensen weten we niet hoe ’t gaat. Met de rest

gaat het goed.’

Is de groeiende cliëntèle aanleiding om plannen te maken voor een

Nederlandse dependance van het Schotse behandelcentrum? Directeur Peter McCann,

die overigens het bedrijf runt met nog drie McCann’s, heeft gezegd af te willen

wachten hoe de herziening van het zorgstelsel in Nederland verloopt. ‘Het is

afwachten of de verslavingszorg in de AWBZ blijft,’ aldus Beek. ‘Want áls de

Schotten komen, dan is dat als privé-kliniek.’/Carolien Stam

Geef je reactie

Om te kunnen reageren moet je ingelogd zijn. Heb je nog geen account, maak dan hieronder een account aan. Lees ook de spelregels.