In Gouda hebben ze het uitgevonden: naadloze aansluiting van hulp aan kinderen. Tien jaar geleden opende met dat doel het eerste Bureau Jeugdzorg. Lange tijd werd gediscussieerd over wel of geen scheiding van indicatie en hulpverlening. Het pleit is beslecht in de Wet op de Jeugdzorg: wél scheiding.

Tien jaar geleden, januari 1995, werd Het Welzijnsweekblad omgedoopt tot Zorg + Welzijn. De sector was flink in ontwikkeling; het welzijnswerk en de zorgverlening groeiden steeds meer naar elkaar toe. Zo gingen jeugdzorg en jeugdhulpverlening gingen samen in de nieuwe Bureaus Jeugdzorg. De Nationale Raad voor de Volksgezondheid werd omgedoopt in de Raad voor Volksgezondheid en Zorg en ging de regering ook adviseren over maatschappelijke dienstverlening en welzijn.

Opbouwwerkers hadden tot de jaren tachtig een centrale rol als belangbehartiger in de stadsvernieuwing. Nu de naoorlogse wijken aan de beurt zijn, spelen ze nauwelijks een rol bij de planvorming. De Rotterdamse socioloog Anne van Veenen schetst een terugkeer naar de klassieke samenlevingsopbouw. ‘Het wordt steeds moeilijker een gemeenschappelijk belang tussen bewoners te vinden.’

De Instap-methode wordt al jaren ingezet om probleemjongeren te helpen, maar heeft steeds nieuwe varianten gekregen. Tijdens een kort intensief contact zoeken hulpverleners samen met de jongere en zijn sociale netwerk naar oorzaken van problemen en oplossingen. De nadruk ligt niet op de problemen, maar op de mogelijkheden.

Twee jaar geleden startte een landelijke informatieproject om de kwaliteit en resultaten van het welzijnswerk zichtbaarder te maken. Maar inmiddels heeft de gemeente Tilburg haar conclusies getrokken en is uit het project gestapt. Wethouder Hamming vindt het sturen op resultaten urgent. ‘Maar de deelnemers aan het project Will zetten niet de noodzakelijke stappen.’

In Vlaamse welzijnsinstellingen is opleidingsbeleid bijna vanzelfsprekend. De ‘lerende organisatie’ is een ingeburgerd begrip en kent uitgewerkte opleidingsplannen. Het Vlaamse scholingsbeleid ligt ver voor op het Nederlandse. ‘Creëer een omgeving waarin ontwikkeling en werken, leren en reflectie samengaan.'

De trend van het zelfstandig blijven wonen van hulpbehoevende mensen, vraagt om werkers die hen daarbij ondersteunen. Intermediaire functies, die vraag en aanbod op elkaar afstemmen, schieten dan ook als paddestoelen uit de grond. Hoewel de roep om één brede opleiding blijft, moeten specifieke cursussen en trainingen de hulpverleners aan nieuwe vaardigheden helpen. ‘De intermediair kan veel meer voor elkaar krijgen dan de cliënt zelf.’

‘Competentiemanagement ontmaskert de status van de welzijnswerker,’ betoogt Hans Waterborg, directeur van de welzijnsinstelling Wel.kom in Venlo. De tijd dat het diploma heilig was, is voorbij. Persoonlijke vaardigheden zijn meer dan ooit doorslaggevend. Hiermee moet de professional kunnen inspelen op de veranderende eisen van de markt. Mist deze bepaalde competenties, dan moet hij worden bijgespijkerd. ‘Want wie onder de maat presteert, komt daar niet meer mee weg.’

Na de moord op Theo van Gogh werd zijn pand met rode verf besmeurd. Maar Abdou Menebhi, van de Stedelijke Marokkaanse Raad Amsterdam en ontwikkelingsorganisatie Emcemo, staat verder af van islamitische extremisten dan wie ook. Wat moet er gebeuren om herhaling van zo’n aanslag te voorkomen? ‘Neem maatregelen tegen de terroristen, maar terroriseer niet de hele gemeenschap.’

Lokale bestuurders streven steeds vaker naar aanbesteding van welzijnswerk onder het motto: afrekenen op resultaten. Maar professionals benadrukken de problemen die het veroorzaakt. Neem het Amsterdamse stadsdeel De Baarsjes, de eerste aanbestedende partij in de welzijnssector. ‘Welzijn De Baarsjes is nooit klaar voor aanbesteding.’