Jongeren op school of aan het werk houden. Dat is het doel van het prestigieuze project Goal!, onderdeel van het Amsterdamse risicojongerenbeleid 2003-2004. Instellingen op het gebied van onderwijs, arbeidstoeleiding, welzijn en jeugdzorg bieden jongeren trajecten aan die het contact met onderwijs hebben verloren of dreigen te verliezen. Goal! wil vierhonderd risicojongeren koppelen aan even zovele mentoren.

Donderdag 11 november voeren de vakbonden in de sectoren Zorg en Welzijn - AbvaKabo FNV, CNV Publieke Zaak en FHZ/AC - actie tegen het vermeende sociale afbraakbeleid van het kabinet. Tussen twaalf en drie uur ’s middags worden er op zeven locaties protestmanifestaties gehouden. Werkonderbrekingen en zondagsdiensten zullen ingezet worden om zoveel mogelijk werknemers de kans te geven deel te nemen aan de acties. ‘We hebben poppenkast met elkaar gespeeld.’

Jongeren die met een crisisplaatsing in de justitiële inrichting zitten, moeten sneller doorstromen naar een open setting. Daartoe komen Justitie en VWS in januari met plan van aanpak. In het project Paljas werken instellingen in Noord-Brabant al ruim 2,5 jaar aan een snelle doorstroom. Projectcoördinator Ilse Hessels pleit voor meer besloten settingen.

De gezinsvoogdij en de justitiële jeugdinrichtingen (jji’s) moeten geld inleveren: 8,1 procent versus 16 procent. Aan de andere kant krijgen de jji’s er geld voor zeshonderd extra plaatsen bij. Ook krijgt onder meer de lokale ondersteuning aan jeugdigen en gezinnen met problemen een financiële injectie. En natuurlijk is er de invoering van de nieuwe Wet op de Jeugdzorg per 1 januari 2005.

Onder het motto ‘volwaardig burgerschap voor mensen met een beperking’ gaat VWS in 2005 op dezelfde voet verder als het afgelopen jaar. Participatie en integratie zijn de kernwoorden. Maar de instellingen maken zich zorgen. ‘Zwakkeren in de maatschappij komen in de knel.’

De gruwelijke dood van de driejarige peuter Savanna twee weken geleden werd direct op het bordje van Bureau Jeugdzorg gelegd. Twijfel rees wederom over de rol en het inschattingsvermogen van de hulpverleners. Maar Bureau Jeugdzorg kan niet de panacee voor alle ellende in gezinnen zijn, stelt Eric Lemstra, directeur van Bureau Jeugdzorg Noord-Holland-Noord, dat bij het gezin was betrokken. ‘Je kan van een gezinsvoogd, verantwoordelijkheid voor gemiddeld vierentwintig gezinnen, niet verwachten dat hij zo intensief kan begeleiden als hij maar anderhalf uur per week de tijd heeft.’

Voordat de Wet Maatschappelijke Ondersteuning in 2006 zijn intrede doet, wil staatssecretaris Ross experimenteren in een aantal pilots. Volgende maand spreekt de Tweede Kamer zich uit over hoeveel proeftuinen er worden opgezet, hoe en waar. Vooralsnog denkt VWS aan twaalf, terwijl al zestig gemeenten zich hebben aangemeld. Ook Waalwijk dingt mee naar de status van pilotgemeente. Waarom Waalwijk?

Meebuigen om je doel te bereiken. Dat is de effectieve aanpak om moeilijk handelbare jongeren te benaderen, aldus Hans Kaldenbach in zijn boek: ‘Respect, 99 tips voor het omgaan van jongeren in de straatcultuur’. Dat stelt de docent, de jongerenwerker, de agent en iedereen die met jongeren werkt wel voor een dilemma: hoe ver buig je mee en mag je straf onthouden ten bate van een goede relatie? ‘Wat werkt is contact, aandacht en duidelijke grenzen.’

‘Iedereen moet het recht hebben eerst zelf te beslissen over het eigen hulpplan,’ zegt Rob van Pagée. Hij is de grondlegger van de Eigen-kracht en Echt-recht Conferenties in Nederland. De meest vergaande vorm van vraaggerichte hulpverlening: de familie maakt een plan en geeft zo nodig opdracht aan de hulpverleners. Maar kan iedereen die verantwoordelijkheid aan?

De Inspectie Jeugdzorg trof deze zomer een zootje aan bij stichting Difference in Haaksbergen die ongeveer twaalf ontspoorde jongeren crisisopvang bood. Terwijl het ministerie van VWS de pupillen meteen liet weghalen, voelt directeur Roy Coco zich geslachtofferd. In korte tijd werden veel problemen blootgelegd. Zoals een gebrek aan regels voor particuliere opvanghuizen. En het schromelijk tekortschieten van de reguliere hulpverlening.