Het sociaal domein is in het Integraal Zorgakkoord een cruciale partner. Gemeenten, sociaal werk en burgerinitiatieven leveren idealiter een belangrijke bijdrage aan de toekomstbestendigheid van de gezondheidszorg. Maar dat is voor die partijen wel wennen. Zorgvisie en Zorg+Welzijn belichten in een serie artikelen hun nieuwe rol. Dit keer met Lex Staal, directeur van Sociaal Werk Nederland, de belangenorganisatie voor sociaal werk.
In de groeiende samenwerking van zijn sector met de zorg, die in het kader van het IZA her en der wordt opgetuigd, wordt volgens Lex Staal het sociaal werk een spiegel voorgehouden. “Onze sector zit in een transformatieproces. We werden al zelfbewuster nadat we ons lange tijd toch wat Calimero-achtig gedroegen. Dat wordt nu, door onze deelname aan IZA, versneld.”
Maar die transformatie roept binnen de sector wel discussie op. Roland van der Heijden, bestuurder
Vooralsnog zit ik in kamp van der Heijden, waarbij ik overigens denk dat er binnen IZA wel ruimte te creëren is om KPI-arm te investeren, ontdekken, ontwikkelen. Want dat er teveel geld “vastzit” in het verkeerde systeem, zoveel is wel duidelijk.
Bij het sociaal werk is er geen 1:1 relatie tussen een interventie en een (behandel)resultaat. Ook niet als dat door het construeren van producten als Welzijn op Recept doet alsof dat wel zo is. En wat kost het opzetten van een buurt- of voorzorgcirkel als inwoners dit zelf doen? of een wijkteam, een wijkkrant, een buurthuis of een repaircafé?
Cherry picking, overproductie en selectie aan de poort liggen op de loer als je zulke “producten” p*q gaat bekostigen, waarbij je het kind met het badwater weggooit. het gaat immers juist om het primaat van de inwoners, cocreatie, ondersteuning, doen wat nodig is; niet wat geld oplevert.
Sociaal werk gaat om het investeren in sociaal en samenlevingskapitaal, zorg voor elkaar en onderlinge verbindingen. Het paradigma van de zorgkantoren met producten en prijzen pas bij staar- en heupoperaties (hoewel daar ook wel wat op af te dingen is) maar staat inhoudelijk haaks op het welzijnsparadigma. Gezond leven, preventie, onderling contact, samen-leven en zingeving zijn aantoonbaar belangrijk en het investeren waard. Als je ze vertaalt in interventies en productcodes gooi je het kind met het badwater weg en exporteer je de nadelen van het zorgstelsel naar welzijn. Daarom zullen bij verbinden van ons zorgstelsel met de sociale basis, het dynamisch samenspel van inwoners en professionals waar het grootste deel van de door inwoners ervaren gezondheid en welzijn worden bepaald, andere vormen gevonden moeten worden voor het financieren van de investeringen en interventies die bijdragen aan een meer veerkrachtige en samenredzame samenleving op de lange termijn. Ook schaalvergroting lijkt me een dwaalweg: lokale verbinding is veel belangrijker. Ingrediënten daarvoor zijn: door en samen met inwoners, lange termijn focus, lokaal, dichtbij, laagdrempelige toegang, ontkokeren. En nog meer moois dat best op gespannen voet staat met de verkokerde stroom projecten die nu op wijken en buurten afgevuurd wordt. Domeinoverstijgend samenwerken? kom op zeg. Een inwoner bestaat niet in domeinen – en op het niveau van inwoners en straten wordt alles simpel. IZA heeft nog veel te leren./Corno van Renssen, Perspectief Zutphen