Waarom wil het kabinet de regels over kamerinsluiting herzien?
In de Wet rechtspositie gesloten jeugdhulp zijn de rechten van kinderen in een instelling voor gesloten jeugdzorg vastgelegd. Er worden strenge voorwaarden gesteld aan vrijheidsbeperkende maatregelen. Deze moeten zoveel mogelijk worden voorkomen. Kamerinsluiting, oftewel het insluiten van jongeren in hun eigen kamer, werd met het ingaan van deze wet verboden.
Maar jeugdzorginstellingen blijken deze nieuwe regels niet altijd na te leven. De kamerdeuren van jongeren worden ’s nachts nog regelmatig op slot gedraaid, blijkt uit onderzoek van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd. Dat doen jeugdzorginstellingen naar eigen zeggen om de veiligheid te waarborgen. Sommige jongeren vormen volgens hen een gevaar voor anderen. Daarom willen deze jeugdzorgaanbieders een wetswijziging, meldt Trouw. Het kabinet wil deze wens mogelijk maken.
Onder welke voorwaarden is kamerinsluiting straks weer toegestaan?
Daar is nog niet heel veel over bekend. Wel noemt Trouw al een aantal concrete voorwaarden. ‘Het demissionaire kabinet wil opsluiten nu weer gaan toestaan bij kinderen vanaf 12 jaar, als zij een risico vormen voor medewerkers of andere jongeren en er geen andere mogelijkheden zijn dat gevaar te beperken. Personeelsgebrek mag geen reden zijn om kinderen op te sluiten.’ Meer hierover wordt ongetwijfeld de komende maanden bekend.
Hoe denkt Europa over het hervormen van de jeugdzorg in Nederland?
De Europese Convention for the Prevention of Torture and Inhuman or Degrading Treatment or Punishment bezocht in 2024 drie gesloten jeugdzorginstellingen in Nederland. Op basis daarvan deden ze aanbevelingen aan de overheid. De bevindingen waren kritisch. Hoewel het aantal jongeren in gesloten instellingen flink was afgenomen, zijn er nog steeds grote zorgen over de behandeling van de meest kwetsbare jongeren.
De Nederlandse regering erkende deze zorgen en reageerde uitgebreid in een brief. Er werd benadrukt dat het CPT-rapport goed aansluit bij de ingezette koers: gesloten jeugdzorg moet kleinschaliger, menselijker en uiteindelijk grotendeels verdwijnen. In 2030 moet het aantal gesloten inrichtingen teruggedrongen zijn naar nul.
In de genoemde brief gaat het kabinet ook in op kamerinsluiting. De CPT adviseerde namelijk zeer dringend om te zorgen dat jeugdzorginstellingen op dit thema de wet kunnen volgen. De staatssecretaris komt met een wettelijke basis om kamerinsluiting onder strikte voorwaarden mogelijk te maken. En kamerinsluiting mag alleen als dat nodig is voor de veiligheid, was een van de Nederlandse antwoorden.
Daarbij horen trouwens ook meer veilige en rustige ruimten in jeugdzorginstellingen voor jongeren die zichzelf willen terugtrekken. Maar de eisen aan zo’n ruimte worden niet gewijzigd, aldus de staatssecretaris.
Wat betekent dit voor de inspectie vanuit de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd?
De inspectie beëindigt het verscherpt toezicht van zes aanbieders van de gesloten jeugdzorg. Deze aanbieders werden in 2025 onder dit verscherpte toezicht gesteld na een constatering van het overschrijden van normen. Een bezoek om te toetsen of de afzonderlijke en veilige ruimte nu wel op orde is en of jongeren niet meer worden ingesloten in hun slaapkamer voert de inspectie nog niet uit. De inspectie kijkt eerst wat de gevolgen zijn voor haar toezicht nu er een voorstel is om de Jeugdwet te wijzigen. Kamerinsluiting van jongeren in gesloten jeugdzorg wordt daardoor onder voorwaarden toch mogelijk.
Hoe gaat de discussie over kamerinsluiting verder?
Faith Bruyning van Nieuw Sociaal Contact heeft Kamervragen gesteld aan de staatssecretarissen van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en van Justitie en Veiligheid over het opsluiten van jongeren in de gesloten jeugdzorg. Op 1 augustus meldde staatssecretaris Judith Tielen van VWS dat zij meer tijd nodig heeft om daarop te antwoorden.
Het debat over de brief zal in september plaatsvinden, de wetswijziging zelf zal (als deze er doorkomt) volgen op een later moment.
