‘Jeugdcriminaliteit is niet ernstig’

Meer jeugdcriminaliteit? ‘Nee.’ Meer jonge allochtone criminelen? ‘Ja.’ Hoogleraar Peter van der Laan houdt zich bezig met onderzoek op gebied van jeugd, criminaliteit en de zorg erna en ervoor. Hardnekkige heilige huisjes wil hij best omverwerpen. Zoals ook de Kamerbreed gedragen opvoedingskampen: ‘Weggegooid geld en politieke flinkheid.’
'Jeugdcriminaliteit is niet ernstig'


Carolien Stam- ‘Ernstige delicten bepalen het beeld over

jeugdcriminaliteit. Ook bij hulpverleners en kinderrechters. Iedereen kan zich

de moord op de Engelse Peuter Jamie Bulger herinneren. Of de moord op conrector

Van Wierden door Murat B. De professionals in het veld zeggen dat de

jeugdcriminaliteit is toegenomen, evenals de zwaarte van de delicten. Dat is

niet zo. ‘Het is meer een kwestie van meer aangiften en meer registratie,’ aldus

Peter van der Laan. Hij is onderzoeker bij het Nederlands Studiecentrum

Criminaliteit en Rechtshandhaving en hoogleraar Sociaal Pedagogische

Hulpverlening aan de Universiteit van Amsterdam.

Integratie

De onderzoeksresultaten zeggen, aldus Van der Laan, dat de betrokkenheid

van allochtone jongeren groter is geworden. ‘Niet alleen absoluut, omdat er meer

allochtone jongeren zijn. Ook in het totale aandeel van de jeugdcriminaliteit.

Marokkaanse en Antilliaanse jongeren zijn oververtegenwoordigd. Een interessante

vraag is waarom wel Marokkaanse jongeren en geen Turkse? Daar hebben we geen

passend antwoord op, maar als je de cijfers over langere tijd bekijkt, zie je

dat bepaalde groepen opkomen en hun aantal ook weer afneemt. Lange tijd

bijvoorbeeld was het aandeel van Surinaamse jongeren groot, nu niet meer. Je zou

kunnen concluderen dat integratie in de samenleving samen gaat met een daling

van het aandeel in criminaliteit.’

OpvoedingskampenHet heil van de opvoedingskampen is ook zo’n maatschappelijk thema dat

volgens Van der Laan totaal niet is gestoeld op wetenschappelijke bevindingen.

‘Het ontbeert een deugdelijke theorie en de structuur in de kampen doet weinig

aan de risicofactoren, de achtergronden van het probleemgedrag van de jongere.’

Risicofactoren

En dat is nou net waar de instanties zich in hun hulpaanbod op moeten

richten: de risicofactoren. ‘Ga nou eens na waarom zo’n jongere een delict

pleegt. Wat zijn de onderliggende factoren?’ Het lijkt een open deur, maar

volgens Peter van der Laan, is het niet vanzelfsprekend de basis voor de aanpak

van delinquent gedrag bij jongeren. Met al die onderliggende risicofactoren van

probleemjongeren kun je aan het werk, zegt hij. ‘Maar justitiële

jeugdinrichtingen zijn daar niet voor uitgerust. Die kunnen bijvoorbeeld niks

met gezinsinterventies, die vaak juist nodig zijn. Of met interventies in de

sociale omgeving van de jongeren, zijn vrienden.’

Ontstaat de maatschappelijke roep naar opvoedingskampen niet door

het falen van de aanpak van jeugdcriminaliteit?

‘Misschien dat de maatschappij wat verlegen is met het probleem. Maar om

tien miljoen euro in de opvoedingskampen te stoppen is weggegooid geld. Het is

volgens mij meer een uiting van politieke flinkheid. Je kunt niet zeggen dat

alle interventies geen of weinig effect hebben. De jongeren bij wie de

interventies wel effect hebben – de grootste groep – zien we niet terug. Voor de

groep die steeds weer bij justitie terugkomt, moeten we nog beter kijken naar de

onderliggende factoren. Want daar gaat het om als je iets wilt doen aan de

recidive van jonge delinquenten. Maar het ontbreekt al in de eerste plaats aan

een goede analyse van wat het probleem nu eigenlijk is.’

U vindt dat de jeugdcriminaliteit te veel gepsychiatriseerd

wordt?


‘Tegenwoordig worden jeugddelinquentie en

gedragsstoornis steeds vaker in één adem genoemd. Veel jeugdige delinquenten

zouden te kampen hebben met een geestelijke stoornis. Dat heeft alles te maken

met de DSM, Diagnostic Manual of Mental Disorders, het systeem waarmee in de

psychiatrie psychische stoornissen worden geclassificeerd. Daardoor kun je tot

een patiënt met psychiatrische problemen worden gemaakt, terwijl het om typisch

leeftijdsgebonden gedragingen gaat.’

‘Als de kern van de problematiek in individuele

stoornissen wordt gezocht, verwaarloos je de rol van de sociale omgeving. Dat is

zorgelijk. Ik begrijp ook niet waarom de orthopedagogen zich niet laten horen

als het gaat om preventie en aanpak van jeugdcriminaliteit. Zij hebben de

expertise in huis integraal te kijken naar de situatie en de omgeving van de

jongere.’

Wat vindt u het zwakke punt in het Operatie

Jong-advies over de toekomst van de jeugdzorg?


‘Het sterke punt is tegelijk het zwakke punt. Van Eijck

zoekt de oplossing bij de integratie van alle voorzieningen. “Samenwerken”

roepen we allang en als je het voor elkaar krijgt werkt het goed. Maar de

oplossing zit niet alleen in de structuur, zeker ook in de inhoud. Dat betekent

ook dat de jeugdzorg zelf aangepakt kan worden. De Centra voor Jeugd en Gezin

zien er veelbelovend uit, vindt Van der Laan. Opvoedingsondersteuning en de hulp

dichtbij ouders en kind heeft effect op de jeugdcriminaliteit, maar hij

waarschuwt voor te groot optimisme: ‘Het is de vraag of we die verbeteringen

weerspiegeld zien in de teruggang van het landelijke cijfer voor

jeugdcriminaliteit. Effectieve interventies zie je doorgaans niet terug in de

statistieken, omdat er steeds opnieuw jongeren zullen zijn die delicten plegen.

Dat zijn overigens geen voorbodes van ernstige criminele carrières. In die zin

is jeugdcriminaliteit geen ernstig fenomeen.’

Lees ook:


portal/zorgwelzijn.portal/enc/_nfpb/true/tsge_portlet_zw_search_actionOverride/___2Fportlets___2Fts___2Fge___2Fsearch1___2Fcontent___2FgoToResult/_windowLabel/tsge_portlet_zw_search/tsge_portlet_zw_searchchannelId/5601/tsge_portlet_zw_searchitemId/65468/_desktopLabel/zorgwelzijn/_pageLabel/tgse_page_search_results/index.html”>Grote

noodzaak aanpak Haagse probleemjongeren
//28 SEP 2006


portal/zorgwelzijn.portal/enc/_nfpb/true/tsge_portlet_zw_search_actionOverride/___2Fportlets___2Fts___2Fge___2Fsearch1___2Fcontent___2FgoToResult/_windowLabel/tsge_portlet_zw_search/tsge_portlet_zw_searchchannelId/5601/tsge_portlet_zw_searchitemId/52808/_desktopLabel/zorgwelzijn/_pageLabel/tgse_page_search_results/index.html”>Jeugdcultuur

belangrijker dan opvoeding bij crimineel gedrag
//03 MRT 2006


href=”https://www.zorgwelzijn.nl/portal/zorgwelzijn.portal/enc/_nfpb/true/tsge_portlet_zw_search_actionOverride/___2Fportlets___2Fts___2Fge___2Fsearch1___2Fcontent___2FgoToResult/_windowLabel/tsge_portlet_zw_search/tsge_portlet_zw_searchchannelId/5601/tsge_portlet_zw_searchitemId/61960/_desktopLabel/zorgwelzijn/_pageLabel/tgse_page_search_results/index.html”>Halt-directeur

Weeda: ‘Ons product is goed, maar we mikken verkeerd’
//03 AUG 2006

Geef je reactie

Om te kunnen reageren moet je ingelogd zijn. Heb je nog geen account, maak dan hieronder een account aan. Lees ook de spelregels.