Blog: Autisten liegen niet

‘Maar Patty heeft gezegd dat ik nu naar buiten mag.’ Mijn collega is stomverbaasd. Waarom zou ik in godsnaam zeggen dat de cliënt naar buiten mag, en dus al vrijheden krijgt, terwijl dit eerst overlegd moet worden met de psychiater? ‘Dat heb ik niet gezegd, ik heb gezegd dat er vandaag een gesprek is met de psychiater om te kijken of zijn vrijheden kunnen worden uitgebreid en hij wellicht weer zonder begeleiding naar buiten mag.’ ‘Dus hij liegt, hij is aan het splitten?’

Artikel bewaren

Je hebt een account nodig om artikelen in je profiel op te slaan

Login of Maak een account aan
Patty van Amsterdam is blogger bij Zorg+Welzijn

In haar vorige blog beschreef Patty waarom weerstand van een cliënt soms juist positief is >>

Kun je wel liegen als je theory of mind (TOM) niet geheel ontwikkeld is? Moet je je daarvoor dan niet kunnen inleven in een ander persoon? En laat dat nu net een kernprobleem zijn van mensen met autisme.

Andere waarheid

Maar hij liegt toch? Nee, hij liegt niet. Dit is zijn waarheid. Zijn waarheid is anders dan die van mij. Het kan zijn dat hij alleen de woorden ‘ik mag naar buiten’ heeft onthouden uit de lange zin die ik hem mededeelde. En dat doet hij niet omdat hij wil horen wat hem uit komt, maar omdat er problemen zijn in zijn informatieverwerking.

Check of je cliënt je begrepen heeft

Stel je voor dat deze zin bij een persoon zonder Autisme Spectrum Stoornis (ASS) van A naar B gaat en de boodschap dan in zijn geheel kan worden ontvangen. Bij iemand met ASS kan het gerust van A naar C naar E naar D naar C en pas dan naar B gaan. De zin moet meerdere weggetjes afleggen om aan te komen. Het kan zijn dat er informatie blijft hangen of verloren gaat ergens tussen C, E en C  en dus niet alles aankomt bij B. Hier kan hij niks aan doen. Belangrijk is dus om achteraf te checken of je cliënt je boodschap begrepen heeft. Vraag niet: heb je het begrepen? Want dan zal hij ja zeggen. Hij heeft het, op zijn manier, begrepen. Maar vraag hem te herhalen wat jullie net besproken hebben.

Werkelijke situatie

Het kan ook zijn dat iemand met autisme dat wat hij ziet/hoort linkt aan iets anders zonder dat dit de werkelijke situatie was. Bijvoorbeeld: ik ben met X aan het schaatsen. Ik zie dat X bijna onderuit gaat en wil hem opvangen door achter hem te gaan staan. X valt. Hij ziet mij achter hem met een hand naast hem. X: Patty heeft mij geduwd waardoor ik ben gevallen. Dit liegt hij niet. Dit is zijn waarheid.

Associatie

Dan heb je nog het associëren. Het kan zijn dat X als associatie met mij heeft ‘vrouw’ en dat hij bij ‘vrouw’ de associatie ‘borsten’ heeft en bij ‘borsten’ de associatie ‘seks’ en ga zo maar door.  Elke keer als hij aan iets denkt, opent er een nieuw mapje gerelateerd aan het vorige. Dit kan leiden tot: ik heb seks gehad met Patty. Zo kunnen er hele nare situaties ontstaan die niet waar zijn. Maar ook niet gelogen.

Ontkoppelen

Zo’n foute koppeling kun je rechtzetten door de situatie te ontkoppelen. Het helpt als je de situatie visueel maakt en indien nodig met feiten ontkracht. Neem het bovenstaande voorbeeld over het schaatsen. X denkt dat Patty hem geduwd heeft. Dit kan niet want X viel naar achteren en als hij naar achteren viel, zou Patty hem van voren moeten hebben geduwd. En Patty stond achter hem. Zo maak je voor X duidelijk dat zijn interpretatie niet klopt. Daarnaast teken je voor hem hoe het wel ging. Zijn oude informatie kan nu worden vervangen door nieuwe kloppende informatie. Kortom: probeer je in te leven in de wereld van iemand met ASS en help hem zijn gedachten te ordenen omdat hij dit zelf niet kan. Jij bent zijn vertaler in een wereld waarin anderen zijn taal niet spreken.

0
938
Patty van Amsterdam
Patty van Amsterdam (1989) is sinds 2013 afgestudeerd Sociaal Pedagogisch Hulpverlener en ggz agoog. Zij begon met werken in de verstandelijk beperkten zorg, liep stage in de kinder- en jeugdpsychiatrie en is daarna gaan werken in de ggz als (woon)begeleider. Binnen de ggz heeft zij een hele diverse ervaring, van adolescenten met een eerste psychose tot ouderen in de langdurige zorg. Zij heeft zowel ambulant als klinisch in de ggz gewerkt. Op dit moment is Patty werkzaam als coördinerend begeleider in de gehandicaptenzorg. Daarnaast is ze als trainingsacteur verbonden aan de Hogeschool Leiden.

Geef je reactie

Om te kunnen reageren moet je ingelogd zijn. Heb je nog geen account, maak dan hieronder een account aan. Lees ook de spelregels.