Registreren Waarom moet u zich registreren voor deze site? Lees meer

Leger des Heils ontwaart nieuw soort daklozen: 'Normale' gezinnen in de maatschappelijke opvang

Bovenmatige consumptiedrang en overbesteding zijn er de oorzaak van dat steeds meer 'normale' gezinnen met kinderen in de maatschappelijke opvang belanden. Dat signaleert althans het Leger des Heils Gezondheidszorg, bij monde van adjunct-directeur Harm van Teijlingen. De mogelijkheden om geld te lenen of op krediet te kopen zijn volgens hem te groot. 'Er moet wat gebeuren, want deze mensen horen niet in daklozeninstellingen thuis.'

Het Leger des Heils kaart de problematiek van dakloze
gezinnen volgende maand in haar jaarverslag aan. Gezinnen worden niet als
zodanig geregistreerd, maar de cijfers van 1999 laten wel een forse toename zien
van het aantal vrouwen en het aantal jongeren. Dertienhonderd jongeren, waarvan
meer dan de helft jonger dan 11 jaar, verbleven in 1999 in een
daklozenvoorziening. In 1995 was dit nog maar 381. Het percentage dakloze
vrouwen steeg sindsdien van 18 naar 25 procent. Volgens het Leger wijst dit op
een toename van het aantal gezinnen.



Geld uitgeven

Volgens het Leger zijn deze nieuwe daklozen afkomstig uit de steeds
omvangrijkere groep huishoudens met schulden. Het ziet een parallel tussen
gegevens van het Ministerie van Sociale Zaken over gezinnen die met schulden
kampen en het profiel van de huidige daklozenpopulatie die het in zijn eigen
instellingen aantreft. Sociale Zaken gaat uit van 233 duizend huishoudens met
ernstige schulden, waarvan de helft in de problemen zijn gekomen door een gebrek
aan zelfredzaamheid (gat in de hand, onvermogen, psychische problemen). Het
Leger ziet dezelfde eigenschappen terug bij de hedendaagse daklozen: daar zitten
steeds meer 'normale' gezinnen tussen. De overeenkomst is volgens het Leger
'zorgwekkend groot', zo schrijft ze in een intern stuk, waarop ook het
jaarverslag is gebaseerd.

Harm van Teijlingen, adjunct-directeur van de sectie Gezondheidszorg,
licht de problematiek alvast toe. 'We hebben in 1999 veertienduizend mensen
opgevangen. Voor de helft van hen hebben we een eigen bankrekening moeten
beheren. Dat zijn dus mensen met een schuldenproblematiek. Verwonderlijk is dat
natuurlijk niet. Er zijn zoveel huishoudens met een risicovolle schuld. Een deel
van hen redt het niet en belandt in een opvanginstelling.' Van Teijlingen wijst
er uitdrukkelijk op dat het hier volgens hem geen armoedeprobleem betreft.
'Naast drugs en alcohol is een nieuw soort verslaving ontstaan: geld uitgeven.
Mensen lijden soms aan een bovenmatige consumptiedwang en geven chronisch teveel
geld uit. Het beeld van de nieuwe dakloze komt eerder in de buurt van een jonge
knaap met mobieltje, fila-truitje en nike-schoentjes, dan van een uit de
vuilnisbak etende junk.'

Volgens Van Teijlingen wordt het mensen tegenwoordig veel te
gemakkelijk gemaakt om aan geld te komen. 'Onze indruk is dat het niet moeilijk
is om een krediet te krijgen. Daarnaast is het aantal mogelijkheden om op
krediet te kopen ook drastisch toegenomen, denk bijvoorbeeld ook aan e-commerce.
Het gevolg is dat ook mensen met een uitkering de verleiding niet kunnen
weerstaan en even lekker gaan shoppen, terwijl ze geen cent hebben. De drempels
om geld uit te geven zijn heel erg laag geworden'. Kinderen worden daar de dupe
van, aldus Van Teijlingen. 'Die zie je vaak met of zonder hun ouders in een
instelling terechtkomen. Ik heb de helft van mijn opvang vol zitten met
kinderen, heb ik een collega al horen zeggen. Dat kan toch niet langer zo? Er
moet wat aan gedaan worden, want deze mensen horen niet in daklozeninstellingen
thuis.'



Niet verwondelijk

Hylke van Zwol, lid van de Raad van Bestuur van het Amsterdamse
opvangcentrum HVO/Querido kan de door Van Teijlingen ontwaarde trend bevestigen
noch ontkennen. 'Ik kan niet zeggen of we meer of minder gezinnen opvangen dan
voorheen. Eigenlijk zouden we dat als zodanig moeten bijhouden. Wel signaleren
ook wij dat de bestedingsproblematiek steeds groter wordt. We hebben een aparte
stichting die zich met schuldenproblematiek bezighoudt. Daar zien we
bijvoorbeeld dat het aantal mensen dat een beroep doet op het vrijwillige
inkomensbeheer aan het toenemen is. Ik vrees dat onvoldoende discipline bij het
omgaan met geld soms de oorzaak is.'



Johan Gortworst van de Federatie Opvang heeft evenmin harde gegevens, maar
ook hem komt het door het Leger geschetste beeld van de nieuwe daklozen niet
vreemd voor. 'We treffen in instellingen jongeren aan met torenhoge schulden. Ik
vind dat niet verwonderlijk. Laatst hoorde ik het verhaal van een vader met een
zoon van achttien die net zijn rijbewijs had gehaald. Die kwam thuis en had
gelijk maar een auto besteld. Die kon hij op krediet krijgen. Het wordt je wel
erg gemakkelijk gemaakt om je in de schulden te steken.'

De opvanginstellingen zoeken de oplossing in preventieve programma's.
Zo heeft HVO/De Veste samen met het Leger des Heils het project De Vliegende
Hollander opgezet. Van Zwol: 'Door een gezin tijdig onder inkomensbeheer te
stellen, kan voorkomen worden dat huisuitzetting volgt, en mensen in de
maatschappelijke opvang belanden. Uiteraard moet er dan ook grondige
schuldsanering plaatsvinden.' Gortworst van de Federatie Opvang zou er graag nog
eerder bij zijn. 'Woningcorporaties zijn de eersten die wanbetaling signaleren.
Eigenlijk zouden zij degenen moeten zij die andere instanties waarschuwen. Dan
kan er daarna netwerkvorming rondom een gezin plaatsvinden. Meerdere instanties
moeten een gezin in de gaten houden, zodat het niet op straat
terechtkomt.'/Floris van Balen

Administrator

Of registreer je om te kunnen reageren.

Zorgwelzijn is een uitgave van Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media B.V.
Voorwaarden