De Vereniging van Nederlandse Gemeenten heeft het overleg met het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over de Wet Maatschappelijke Ondersteuning vorige maand opgeschort. Wim Kuiper, lid van de directieraad van de VNG: ‘De kans is aanwezig dat het hele schip van de WMO strandt. Dat is zorgwekkend.’

Onder het motto ‘volwaardig burgerschap voor mensen met een beperking’ gaat VWS in 2005 op dezelfde voet verder als het afgelopen jaar. Participatie en integratie zijn de kernwoorden. Maar de instellingen maken zich zorgen. ‘Zwakkeren in de maatschappij komen in de knel.’

Nederland voert een armoedebeleid, stelt theoloog Henk Meeuws. ‘Letterlijk, want in dit beleid wordt armoede juist gegenereerd.’ Meeuws, verbonden aan Actioma, instituut voor activering, innovatie en onderzoek op het gebied van maatschappelijke inzet in Den Bosch, concludeert dit door Nederland te vergelijken met een bedrijf. En ‘BV Nederland’ heeft het huishoudboekje niet op orde.

Minister Thom de Graaf wil dat gemeenten in het grotestedenbeleid meer beleidsvrijheid krijgen. Maar in zijn nieuwste nota hierover regelt hij de inbreng van bewoners niet, constateert het Landelijk Samenwerkingverband Aandachtsgebieden. Dat hoeft ook niet, stelt Wolter Lemstra, voorzitter van het Expertteam Uitvoering Grotestedenbeleid. ‘We barsten al van de regelgeving.’

De vrijwilliger moet op zijn tellen passen. Steeds vaker worden vrijwillige hulpverleners aansprakelijk gesteld voor de gevolgen van een verkeerd advies. Ook kunnen zij worden vervolgd wanneer zij weten dat iemand een misdrijf wil begaan en dat niet melden aan de politie. Vrijwilligersorganisaties zijn echter bij machte deze risico’s klein te houden. 'Anders haken mogelijk veel vrijwilligers af.’

Direct contact leggen en actie ondernemen. Dat is de sleutel van het succes van de huisbezoekprojecten. Consulenten praten met bewoners over hun woonomgeving, hun sociaal-maatschappelijke problemen en waar ze daarvoor terechtkunnen. Ze bellen direct met een hulp- of dienstverlener over huisvesting, schuld en buurtoverlast. En dat is niet vrijblijvend. ‘Wie de deur dicht doet, wordt gekort op zijn uitkering.’

Verschillende gemeenten in Nederland experimenteren sinds een aantal jaren met projecten om langdurig werklozen via intensieve begeleiding uit de bijstand aan een baan te helpen. Groningen op de ladder en het Tilburgs polismodel blijken succesvol. En succes is hard nodig, nu gemeenten voor het volle pond verantwoordelijk worden voor de bijstand. Maar de recessie dreigt steeds meer op de resultaten te drukken.

Het rijk wil voorkomen dat steeds meer burgers een beroep blijven doen op dure zorg. In plaats daarvan moeten ze eenvoudiger toegang krijgen tot goede welzijnsvoorzieningen. De nota die staatssecretaris Ross hier volgende maand over presenteert, moet de komst van de nieuwe Wet op de Maatschappelijke Zorg inluiden. Zowel de VNG als de MO-Groep is positief, zij het onder voorwaarden.