Vijfentwintig jaar geleden werd de eerste stichting voor vrijwillige terminale zorg in Nederland opgericht. Oud-kankerpatiënt Leendert Vriel, naar wie de stichting is vernoemd, wilde thuis sterven. Maar in zijn tijd was dat nog ongewoon. Inmiddels zijn er honderden van dergelijke netwerken, die jaarlijks duizenden mensen ondersteunen in de laatste fase van hun leven. ‘Het gaat er niet om dagen aan het leven toe te voegen, maar leven aan de dagen die iemand nog heeft.’

Sociaal pension Het Ommelanderhuis in Groningen is er op gericht om de veelal schizofrene bewoner sociaal te activeren. De wens van de bewoner is het uitgangspunt. Als gevolg van deze houding hebben veel bewoners een vrijwilligersbaantje gevonden of een huis waarin ze min of meer zelfstandig wonen.

Het mediacentrum Be at the media van het Stedelijk Jongerenwerk Amsterdam laat twee jaar na de oprichting danig van zich spreken. Tijdens de opening van een skatepark, waar ook wethouder Aboutaleb spreekt, brengen de vrijwillige jongeren in praktijk wat ze op het centrum leren: presenteren, interviewen, filmen en monteren. ‘Ze kunnen hun stem laten horen.’

Na tien jaar worstelen met de bezuinigingsdoelen van de gemeente ging eind juni 2004 het Groningse Wing kopje onder. Het was niet de eerste failliete welzijnsorganisatie, en zeker niet de laatste. Een onderzoek naar het debacle moet deze zomer tot nieuw welzijnsbeleid leiden. ‘Ik blijf geloven in groot,’ zegt oud-wethouder Wicher Pattje, die struikelde over Wing. ‘ook met het oog op de Wet Maatschappelijke Ondersteuning.’

Zelfredzaamheid, zelfstandigheid, solidariteit. Dat zijn de kernwoorden waar de miljoenennota 2005 om draait. Burgers, instellingen en gemeenten moeten zoveel mogelijk zelf de broek ophouden, zelfstandig keuzes maken, verantwoordelijkheid nemen. De overheid trekt zich terug. Maar zelfredzaamheid en zelfstandigheid staan op gespannen voet met solidariteit.

De justitiële wereld omarmt initiatieven waarin confrontaties plaatsvinden tussen dader en slachtoffer. Onder daders moet het leiden tot minder recidive. En slachtoffers kunnen antwoord krijgen op de vraag waarom hun opponent het delict heeft gepleegd. In Friesland startte dit jaar het Project Herstelrecht, waarbij een gedegen herstelplan moet leiden tot succes.

Minister Hoogervorst is op sommige van zijn aangekondigde kortingen op instellingssubsidies teruggekomen. De herziening van zijn subsidiebesluit leidt echter niet tot vreugdedansjes bij de instellingen. Daarvoor zijn ze te marginaal.

Yvette Cijntje is de drijvende kracht achter Kibra Barera, een Rotterdams project dat erop gericht is om via dramatische expressie de sociale vaardigheden van allochtone jongeren te vergroten. Toen de problemen rondom de integratie van Antilliaanse jongeren hun hoogtijdagen hadden, vroeg de deelgemeente Hoogvliet in Rotterdam om actie vanuit de Antilliaanse gemeenschap zelf.

Sociaal ondernemen komt pas goed tot stand wanneer gerealiseerd wordt dat het bedrijfsbelang erbij is gediend, stelt David Halley, coördinator van het Britse verband van sociaal ondernemers Business in the Community. In hoeverre is dit bestand tegen economische tegenwind? ‘Het schrappen van een maatschappelijk programma is niet echt bevorderlijk voor het imago.’

Bedrijven maken graag goede sier met het inzetten van personeel voor sociale doelen. Tegelijkertijd ontstaan er op steeds meer plaatsen netwerken om deze activiteiten structureel te maken. Sociaal ondernemerschap is duidelijk aan een opmars bezig. Hoe slagen steden als Amersfoort, Ede en Arnhem erin om bedrijven, scholen en maatschappelijke organisaties aan elkaar te koppelen?