Een mooi, nieuw gebouw neerzetten voor het welzijnswerk. Dat is zo'n beetje het belangrijkste wat je kunt doen als welzijnsdirecteur, vindt Niko de Jong. Voordat hij eind december met pensioen ging, was De Jong gedurende ruim 28 jaar directeur van verschillende welzijnsinstellingen, in Groningen, Tilburg en Utrecht. Een gesprek over gebouwen, het reduceren van verwachtingen en het belang van preventief beleid.

Welzijnswerk draait voor een groot deel op vrijwilligers. Toch hebben weinig instellingen hiervoor een goed beleid ontwikkeld. Qua informatie, begeleiding en waardering blijven vrijwilligers ver achter bij beroepskrachten. ‘Luister naar ze. Laat ze met voorstellen komen, geef ze de ruimte en denk mee.’

In haar beleidsvisie 2002-2005 kondigde de Tilburgse welzijnsinstelling De Twern een ‘totale omslag in het denken en doen’ aan. Betrokkenen vonden dat het welzijnwerk was ingedut. Doelstelling is onder meer om alleen nog te werken op basis van wetenschappelijk onderzochte methoden. Ook is de ‘eerste academische welzijnswerkplaats’ vastbesloten de rollen tussen de gemeente en zichzelf om te draaien.

Minister Hoogervorst is op sommige van zijn aangekondigde kortingen op instellingssubsidies teruggekomen. De herziening van zijn subsidiebesluit leidt echter niet tot vreugdedansjes bij de instellingen. Daarvoor zijn ze te marginaal.

De harde kern van Marokkaanse probleemjongeren is door de gemeente Ede ‘verloren’ verklaard. Een keiharde aanpak wordt nu ingezet: extra agenten moeten de criminele Marokkaanse jongens lik op stuk te geven. ‘En wat gebeurt er als ze straks weer uit de bak op straat staan?’ Hanneke Keus van de Edese welzijnsorganisatie Welstede verwijt de gemeente en instellingen gebrek aan beleid en daadkracht.

Het aantal huurders dat uit hun huis wordt gezet omdat ze ernstige overlast veroorzaakt, verdubbelt. Steeds meer gemeenten denken over aparte opvang voor onverbeterlijke a-socialen. Gemeenten en woningcorporaties vinden dat daders moeten worden aangepakt en dat rechten van omwonenden moeten worden gehonoreerd.

Het jongerenwerk beleeft een enorme herwaardering. De erfenis van een jarenlange uitholling van het beroep daargelaten, zorgen onder meer opleidingen en congressen voor nieuw elan. Vooral door de problemen met overlast veroorzakende risicojongeren is er weer een behoefte aan professionals die met hen weten om te gaan. ‘Jongerenwerkers zijn nog vaak veredelde ID’ers.’

Dit jaar verliet de eerste lichting het voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs met een dploma. Maar al geruime tijd krijgt het schooltype weinig vlijende termen over zich heen. Het zou een vergaarbak zijn voor jongeren die nergens anders terechtkunnen. Verschillende vmbo-directeuren willen af van dit imago. ‘Sommige onderzoekers kijken alleen naar kleine groepen leerlingen.’

De welzijnssector heeft totnogtoe weinig gedaan aan opleidingsbeleid. Leren is de sluitpost. De tijdgeest zit tegen. Daar komt echter verandering in. Honderden welzijnsorganisaties nemen deel aan een project om het personeelsbeleid en opleidingsbeleid te verbeteren.

Opleidingen en werkpraktijk in de welzijnssector sluiten niet goed op elkaar aan. Die kritiek is al jaren te horen. Dan zijn de opleidingen weer te algemeen voor specifieke werksoorten, of de leerlingen worden te specifiek opgeleid en zijn daardoor te weinig mobiel. Een gedegen opleiding is niet alleen een taak van het onderwijs. Het is ook een taak van de werkgevers, die de competenties van hun medewerkers op peil moeten houden, en van de werknemers zelf, die hun mogelijkheden moeten benutten. Daartoe is een goed opleidingsbeleid in instellingen nodig. Maar leren is vaak - vooral in welzijnsorganisaties - de sluitpost. Maar hier komt verandering in. Honderden welzijnsorganisaties nemen deel aan een project om het personeelsbeleid en opleidingsbeleid te verbeteren.