Zorgmijders

Verward gedrag
Oude mevrouw kijkt door jaloezieën naar buiten

‘Sociaal werkers houden frustraties te vaak binnen, zeker bij verward gedrag’

Cliënten of collega's direct aanspreken bij verward gedrag doen veel sociaal werkers liever niet. Maar het moet wel, anders kan hulpverlening het herstelproces belemmeren. Hoe je de confrontatie aangaat en waarom je de 'Hoe gaat het?' vraag beter vermijdt legt onderzoeker Jessy Berkvens uit.
Dementie
Portretfoto Hans Alderliesten (1)

Column: ‘Ze zeggen dat ik dementie heb’

Dat Westlanders niet op hun mondje zijn gevallen, ziet senior adviseur/onderzoeker bij Movisie Hans Alderliesten als hij meekijkt met een groep Westlanders met dementie. Vroeg opstaan, hard werken, niet zeuren maar aanpakken; het kenmerkt ook deze mensen, ondanks hun leeftijd, ondanks de aandoening.
Participatie

WIJ SAMEN ‘Werken aan een wijk waarin iedereen meetelt en meedoet’

Bouwen aan een wijk waarin mensen hulp krijgen bij het aanpakken van hun problemen en het najagen van hun dromen. Dat is het doel van Gerlinda Robbertsen van diaconale stichting Goud van Noord en Ester Ruijg van wijkteam Het Oude Noorden.
Wmo

COLUMN Wat werkt er precies?

In een interview over ouderenzorg bekritiseert de Rotterdamse hoogleraar Robbert Huijsman de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Die schrijft niks voor en laat alleen maar inspirerende voorbeelden zien, zodat gemeenten van elkaar kunnen leren.
Participatie

BINNENKIJKEN ‘Onkruid bestaat niet, dat is door de mensen bedacht’

'Onkruid bestaat niet, dat is door de mensen bedacht', roept een van de mannen op de foto als hij met zijn collega's in de bosjes naast de tramrails het onkruid aan het wieden is.

EDITORIAL Trauma of ‘gewoon’ erg?

'Ieder mens maakt vervelende of schokkende dingen mee. Dit hoeft niet tot een trauma te leiden. Wel gebruiken we steeds vaker de term trauma om dergelijke situaties te omschrijven. Door het gemakkelijke en overdadige gebruik ervan door leken is het begrip trauma verwaterd.'
Ervaringsdeskundig

COLUMN Plekje

'Levend verlies', heet de podcast waarnaar ik luister. Het is een term waar ik een ambivalente relatie mee heb. Ja, ik ervaar regelmatig gevoelens van verlies en misschien zelfs rouw over Yaëls beperkingen, maar ik kan niet naar haar kijken in termen van verlies.
Jeugdhulp

HOOFDPIJNCLIËNT ‘Niemand die aan deze jongen vroeg hoe hij er tegenaan…

Als vertrouwenspersoon in de jeugdzorg is Walter de Jonge al best wat gaten in de hulp tegengekomen. Maar als hij in de crisisopvang voor jongeren met Guido, 15 jaar, praat over zijn situatie, staat hij versteld van het gebrek aan inzicht van hulpverleners.
Participatie

ZO KAN HET OOK ‘De gemeente snapt dat onze aanpak werkt’

'Ik werk op mijn eigen manier. Natuurlijk, ik ben opgeleid tot persoonlijk begeleider. Maar zo zie ik mezelf niet hoor. Ik ben gewoon Petra', zegt Petra Derogee, coach van vrijwilligers en bezoekers bij De Oude Bieb.
Ervaringsdeskundig

HET RUGZAKJE ‘Juist dat zwijgen was heel bedreigend’

De door de oorlog getraumatiseerde Joodse vader van Catherine Keyl (75) was naar haar zeer veeleisend en kritisch. Het maakte haar ambitieus en succesvol. Maar ook ongelukkig. 'Er was altijd een stem die zei: je bent niks en je kan niks en niemand vindt je leuk.'

Over zorgmijders

Zorgmijders of zorgvuldige zorgzoekers?

Zorgmijders vragen het uiterste van professionals. In inzet, in samenwerking, in het vinden en houden van contact, in het organiseren van passende ondersteuning. Iedere casus is uniek en ook weer niet. Het gaat om mensen die zich afgewend hebben van de samenleving, van de zorg die zij juist vaak hard nodig hebben. Aan de andere kant zijn het vaak ook mensen waar de samenleving, en de zorg, zich van afgewend hebben.

Lees meer

Zorgmijders zijn misschien wel de grootste uitdaging van het sociaal domein. Het zijn vaak kwetsbare mensen die heel veel baat kunnen hebben bij zorg en ondersteuning, maar die daar, om allerlei redenen, geen behoefte aan hebben. Het is een groep die vaak ‘hulpverleners’ moe is, die je vooral niet moet dwingen naar zorg en die kritisch is. Hoogleraar Niels Mulder omschreef hen als ‘zorgvuldige zorgzoekers’. En dat is wellicht ook precies wat ze zijn.

Vertrouwensrelatie

Mulder: ‘Op het eerste gezicht lijkt iemand misschien zorg te mijden omdat hij niet op afspraken komt, zelf vindt dat er psychisch niets aan de hand is of niet naar de huisarts wil, maar als je met zo iemand in gesprek gaat, wil diegene vaak wel een bepaald type hulp, zoals praktische hulp. Denk aan het helpen met de afwas, of iemand die eens een kop koffie komt drinken.’ Mulder drukt professionals op het hart vooral goed te luisteren naar het verhaal dat de cliënt vertelt. ‘In eerste instantie doet het er helemaal niet zo veel toe wát die persoon vertelt, maar door erop in te haken ontstaat er een gesprek, kom je erachter wat iemand wél wil, bouw je een vertrouwensrelatie op en heb je een basis om verder te gaan.’

Zorgvermoeid

Marcello van den Anker, nu werkzaam als ervaringsdeskundige, was zelf ook ‘zorgvermoeid’. ‘Van alle die hulpverleners was ik zorgvermoeid geraakt, dat vind ik een betere term dan zorgmijden. Leg het “niet willen” niet alleen bij de zorgmijder neer: misschien doe jij als hulpverlener ook wel iets niet goed, of speelt er iets heel anders waardoor er geen echt contact kan ontstaan.’ Zelf vond hij bijvoorbeeld dat zorgverleners zich altijd boven hem plaatsten, en ging hij een spel spelen om het ze moeilijk te maken. ‘Totdat er een ervaringswerker kwam die me liet zien dat ík mezelf juist onder hen plaatste. Ik voelde me als kind al minder dan anderen, dom. Die ervaringswerker gaf me wat ik als klein jochie al nodig had gehad: hij zag me, nam de tijd om mij te leren kennen. Hij sprak mijn taal, dat gaf hoop. Daardoor kon ik in beweging komen.’

Gelijkwaardige partners

Hans van Eeken, net als Marcello van den Anker ervaringsdeskundige, herkent zich in de woorden van Van den Anker. Tegelijkertijd begrijpt hij dat professionals niet altijd de tijd hebben om uitvoerig met cliënten in gesprek te gaan, puur om hen te leren kennen en hun vertrouwen te winnen. Maar ook daar is een oplossing voor, bijvoorbeeld het inhuren van een ervaringswerker. Van Eeken trok onlangs bijvoorbeeld enkele weken samen op met een psychiater op de crisisdienst in Amsterdam. ‘We werken als gelijkwaardige partners samen, gaan samen het gesprek in. Hij staat onder druk, moet snel door, ik heb de tijd. Hij neemt besluiten, hij kan veel wat ik niet kan en andersom. Gaat hij weg, dan blijf ik zitten bij de cliënt voor een kop koffie. Dan vraag ik: “Hoe is dit nu allemaal voor u?”. Dan komen de tranen, contact, er ontstaat een relatie, verbinding. Ik zou het alle zorgteams aanraden om een ervaringswerker in te huren: verbinding is het begin van herstel, altijd.’

Uitgelicht congres

Wijkteam congres: samenwerken in de praktijk

Van der Valk Hotel Veenendaal

Congres Huiselijk geweld

Van der Valk Hotel

Jaarcongres Ervaringsdeskundigheid in het sociaal domein

ReeHorst

Congres Mensen met verward gedrag

ReeHorst

Jaarcongres Georganiseerde criminaliteit en ondermijning

ReeHorst