Zelfredzaamheid

Sandra Doevendans had een ton schuld, dit moet volgens haar beter…

Hoe kun je als sociaal werker in de schuldhulpverlening je cliënt het beste bejegenen? En wat zijn de valkuilen? Ervaringsdeskundige Sandra Doevendans schreef een boek over haar geldproblemen, hoe ze eruit kwam én hoe we anders kunnen kijken naar mensen met schulden. 'Deze mensen zijn niet ongemotiveerd, ze zijn moe.'
Professionalisering

‘Zorg dat je bestand bent tegen waardentaal’

‘Gedeelde waarden en normen dienen als basis voor een sterk beroep.’ Aldus zorgethica Jurja Steenmeijer. Aan de andere kant kunnen die waarden je als professional ook dwingend sturen. Ze pleit er dan ook voor dat professionals kritisch kijken naar de waarden van waaruit ze geacht worden te werken. ‘Ga je bijvoorbeeld uit van de waarde zelfredzaamheid, kijk dan kritisch wie je daarmee uitsluit.’
Verward gedrag
online agressie

‘Online agressie is compleet doorgeschoten’

‘Als je aan mijn kind komt, dan maak ik je af’.  Een hulpverlener wordt door een cliënt bestookt met bedreigende appjes. Een andere cliënt maakt een nep social media-account aan en verspreidt in naam van de professional allerlei onzin. Agressie-expert Jannie de Jong en Serap Yildirim, hulpverlener bij Moviera en actief bij SafetyNed, kennen de verhalen. ‘Organisaties, hulpverleners, politiek; we lopen enorm achter.’
Huiselijk geweld

Victim blaming: ‘Ook sociaal werker maakt wel eens verkeerde opmerking’

Veel mensen buitelen over elkaar heen als John de Mol in het programma BOOS benadrukt dat slachtoffers van seksueel overschrijdend gedrag aan de bel moeten trekken. Maar een verkeerde opmerking bij dit soort casussen is algauw gemaakt, óók door sociaal werkers, zeggen experts: ‘Luisteren zonder oordeel blijft lastig.’
Multiproblematiek

Kinderen maken routekaart voor bezoek gevangenis: ‘Haal detentie uit taboesfeer’

Kinderen die op bezoek gaan bij ouders in detentie kunnen de route in de penitentiaire inrichting vóór hun bezoek bekijken. De digitale hand-out met foto’s 'Jouw routekaart' is gemaakt met ervaringsdeskundige kinderen en een gedetineerde. ‘Onze wens: meer aandacht voor herstel, voor gedetineerden én hun naasten.’
Participatie

Platform Werk Inclusief Beperking helpt ontwikkeldromen waar te maken

Te veel mensen met een lichamelijke of verstandelijke arbeidsbeperking staan aan de kant, en dat met een recordaantal aan vacatures. Om de inclusieve arbeidsmarkt dichterbij te brengen, richtten de Goldschmeding Foundation, het Verwey-Jonker Instituut en Movisie in 2021 het Platform Werk Inclusief Beperking op. Wat gebeurt er op dit nieuwe platform?
Dagbesteding

Grote zorgen over dagbesteding ggz-cliënten: ‘Sociaal werker, agendeer dit’

Duizenden cliënten met ambulante ggz zijn nog steeds in grote onzekerheid over hun dagbesteding en dat is onacceptabel, vindt MIND. Wat staat zorgaanbieders te doen en wat kunnen sociaal werkers voor cliënten daarin betekenen?
Eenzaamheid

Suïcide onder jongeren stijgt: ‘Het gaat zelden om één oorzaak’

Het aantal suïcides onder jongeren tot dertig jaar is in het afgelopen jaar toegenomen met vijftien procent. De coronamaatregelen helpen niet mee voor de mentale gezondheid van jongeren, maar er zijn meer oorzaken voor deze stijging, zegt onderzoeker Renske Gilissen van 113 Zelfmoordpreventie. Wat te doen? ‘Praten, praten en over de schaamte heen stappen.’
Wams

Deze wet moet persoonsgegevens delen tussen domeinen gemakkelijk maken

Om mensen met meervoudige problematiek optimaal te helpen, is het delen van persoonsgegevens tussen verschillende domeinen essentieel. Dat gebeurt momenteel ook, maar gemakkelijk is het niet. Het wetsvoorstel Aanpak meervoudige problematiek in het sociaal domein (Wams) moet daar verandering in brengen. Waar gaat deze wetswijziging precies voor zorgen?
Professionalisering

‘Opbouwwerk 3.0 gaat over iets anders dan bingo spelen’

Stichting Lentl ontstond na een bestuurlijke fusie tussen vier partijen uit het sociaal domein in Zuid-Gelderland, Noord-Oost Brabant en Noord-Limburg. De samenwerking moet de sociaal werker versterken en optimaal ondersteunen. Maar het grote vraagstuk is vooral: hoe brengen we de sociaal maatschappelijke cohesie terug in de wijk? Twee bestuurders aan het woord.

Over zelfredzaamheid

Zelfredzaamheid zorgt voor dilemma's

‘Wanneer de overheid vasthoudt aan zelfredzaamheid als norm, worden drempels opgeworpen waardoor mensen worden uitgesloten van voorzieningen.' Dat zegt de Nationale ombudsman in zijn jaarverslag 2016. Ook onder professionals is er een levendige discussie over hoe ver zelfredzaamheid moet gaan en voor welke cliënt. Langer thuis wonen stelt ouderen en zorgverleners bijvoorbeeld dagelijks voor dilemma’s over zelfredzaamheid.

Lees meer

Wanneer is je cliënt zelfredzaam? Wanneer hij of zij het vermogen heeft om zichzelf te redden op alle levensterreinen, met zo min mogelijk professionele ondersteuning. Dat is de formulering in de zorg voor ouderen. Het idee is dat door behoud en/of versterking van zelfredzaamheid de – extra – zorg kan worden voorkomen of uitgesteld. Maar zelfredzaamheid gaat verder. Het gaat ook over het vermogen om jezelf te redden met behulp van vrienden, buren, familie en vrijwilligers.

Beperkingen

En niet alleen voor ouderen geldt dat professionals inzetten op zo groot mogelijke zelfredzaamheid. Ook in de schuldhulpverlening, zorg voor chronisch zieken en voor mensen met een beperking is zelfredzaamheid het devies. Het thema is een leidraad geworden in de hulpverlening, maar inmiddels lopen professionals ook tegen de beperkingen op. Want hoe ver kun je gaan met begeleiding van je cliënt met als uitgangspunt zo veel mogelijk zelfredzaam? Veel kwetsbare mensen kunnen niet zelfredzaam zijn, sommige mensen hebben altijd ondersteuning nodig.

De vraag werpt zich zo langzamerhand op of de – politieke – nadruk op zelfredzaamheid niet al te ver gaat. De nationale ombudsman uitte flinke kritiek in april 2017: ‘Wanneer de overheid vasthoudt aan zelfredzaamheid als norm, worden drempels opgeworpen waardoor mensen, burgers, worden uitgesloten van voorzieningen, overheidsdiensten en al het andere goede dat de samenleving heeft te bieden. Het stellen van eisen aan burgers waarvan vaststaat dat zij daar niet aan kunnen voldoen, is niet behoorlijk.’

Participeren

Maar de professionele nadruk of zelfredzaamheid heeft zeker ook geleid tot verbetering van de hulpverlening. Professionals zijn meer gaan denken en werken vanuit hun cliënt. Er zijn ook organisaties opgericht die zelfredzaamheid als basis hebben voor hun dienstverlening. Zoals de Stichting DeBroekriem, een organisatie die mensen helpt om in de maatschappij te participeren. De oprichters van de stichting geloven dat de zelfredzaamheid van burgers dankzij slimme verbindingen vergroot kan worden. En hun concept is succesvol, want volgens de oprichter heeft 61 procent van de vrijwilligers die zich aanmeldden bij DeBroekriem binnen een half jaar een baan, ook de mensen die daarvoor al langere tijd thuis zaten.

Schulden

Ook in de schuldhulpverlening is zelfredzaamheid niet alleen een doel, maar ook een middel om schulden kwijt te raken. De kans dat mensen terugvallen in schulden, nadat ze met succes een schuldentraject hebben doorlopen, is best groot. Vier jaar na afronding van het traject zijn er bovengemiddeld veel betalingsachterstanden. Om dit te voorkomen, zou er meer ingezet moeten worden op budgetbeheer. En mensen te leren zelf met hun budget om te gaan.

In dit dossier wordt het thema zelfredzaamheid in allerlei facetten belicht. Het blijft een leidraad in de hulpverlening, immers de beste motivatie is de eigen motivatie. De vraag is hoe ver je als professional kunt gaan in het niet helpen, om de zelfredzaamheid van de cliënt te bevorderen. Lees in dit dossier de artikelen over deze discussie en over de oplossingen die professionals vinden.

Uitgelicht congres

Jaarcongres Eenzaamheid

ReeHorst