Zelfredzaamheid

Leer ouderen hoe ze online oplichting kunnen herkennen

Mediawijsheid is een belangrijk onderwerp voor ouderen. Het aantal gevallen van fraude en online oplichting nam afgelopen jaar verder toe. Een speciale Advieslijn Veiligheid van ouderenbond ANBO moet ouderen hulp bieden. 
Wijkteam
Maatwerk bieden in de wijk

Maatwerk bieden in de wijk: essentieel, maar knap lastig

Maatwerk bieden is belangrijk in het sociaal domein. Tegelijkertijd is het knap lastig om daar invulling aan te geven, merkt Linda Rothman. Ze doet onderzoek naar dit onderwerp en signaleert allerlei externe belemmeringen. Maar het kán wel.
Participatie

‘Mensen in de bijstand krijgen niet de hulp die ze nodig…

De huidige praktijk van ‘kansrijken’ zinloos achter de broek zitten en ‘kansarmen’ aan hun lot overlaten biedt volgens bijzonder hoogleraar actief burgerschap Monique Kremer geen antwoord op 'het drama van de bijstand'. ‘Het hoofddoel moet niet zijn betaald werk, maar volwaardig burgerschap.'
Zelfredzaamheid

‘Ouderdom kun je stoppen, je kunt er zelfs beter van worden’

Sommige ouderen worden fit van geest en lijf heel oud, sommigen zijn snel oud en beperkt. Hoe kan ouder worden zo verschillen? De Amerikaanse neurowetenschapper Daniël J. Levitin maakt duidelijk dat betekenisvolle activiteiten het verschil maken. Ouderen kunnen er zelfs beter van worden, ook cognitief. De sociaal werker heeft ‘de ethische plicht’ om mensen daarbij te ondersteunen.
Dementie

‘Mijn angst is dat mensen met Alzheimer worden vergeten’

Vandaag op Wereld Alzheimerdag wordt overal ter wereld stil gestaan bij dementie. Dat is hard nodig, meent ouderenwerker Hamid Azaimi. Immers: 1 op de 5 mensen krijgt het. Mede daarom werkte Hamid mee aan de documentaireserie Thuis op Zuid waarin Adelheid Roosen en Hugo Borst mensen met dementie die nog zelfstandig wonen ontmoeten. Hamid: ‘Ik wil meer bekendheid geven aan dementie, het uit de taboesfeer halen.’
Participatie

Coronastress bij vluchtelingen; blijf bellen

De coronacrisis leidt bij vluchtelingen tot extra stress. Tegelijkertijd verloopt het contact met hulpverleners, door het gemis aan persoonlijk contact, moeilijker. Pharos, expertisecentrum gezondheidsverschillen, geeft uitleg en advies in een nieuwe trainingsvideo. ‘Het vraagt van hulpverleners een proactieve houding. Blijf bellen.’

Mensen vallen liever dood dan dat ze hulp vragen van hun…

Als iemand met beginnende dementie vereenzaamt, buren afwerend zijn, vrienden zoekende, dan ligt daar een rol voor de sociaal werker. Maar die sociaal werker laat deze ‘kerntaak’, mede dankzij beleid, nu te vaak liggen, vindt lector Lilian Linders.

SCP: Zorg voor langer zelfstandig wonen hoort niet bij wijkteam

De toekomstige ouderenzorg heeft meer specifieke deskundigheid van professionals nodig om ouderen thuis te begeleiden. Dat blijkt uit de kennissynthese van het Sociaal en Cultureel Planbureau. ‘Er wordt nog steeds te veel op de eigen kracht ingezet’.
Transformatie
Piet-Hein Peeters

Blog: Er is wel/geen transformatie

Afgelopen week berichtte het CPB dat het aantal doorverwijzingen naar (duurdere) professionele zorg in de periode 2015-2017 is toegenomen, met name in de gemeente die werken met wijkteams. De reflex van transformatie-adepten is inmiddels voorspelbaar. ’Het is te vroeg voor conclusies’. Wellicht is het realistischer de huidige praktijk als gegeven te beschouwen.
Wijkteam

Wijkteams zijn gelukkig professioneel ongehoorzaam

Uit onderzoek blijkt dat sociaal professionals hun eigen inschatting van burgers belangrijker vinden dan wat beleidsmakers willen. ‘Zij hebben ervoor gezorgd dat bestuurders ondanks hun beleid kunnen zeggen dat er geen grote ongelukken zijn gebeurd.’

Over zelfredzaamheid

Zelfredzaamheid zorgt voor dilemma's

‘Wanneer de overheid vasthoudt aan zelfredzaamheid als norm, worden drempels opgeworpen waardoor mensen worden uitgesloten van voorzieningen.' Dat zegt de Nationale ombudsman in zijn jaarverslag 2016. Ook onder professionals is er een levendige discussie over hoe ver zelfredzaamheid moet gaan en voor welke cliënt. Langer thuis wonen stelt ouderen en zorgverleners bijvoorbeeld dagelijks voor dilemma’s over zelfredzaamheid.

Lees meer

Wanneer is je cliënt zelfredzaam? Wanneer hij of zij het vermogen heeft om zichzelf te redden op alle levensterreinen, met zo min mogelijk professionele ondersteuning. Dat is de formulering in de zorg voor ouderen. Het idee is dat door behoud en/of versterking van zelfredzaamheid de – extra – zorg kan worden voorkomen of uitgesteld. Maar zelfredzaamheid gaat verder. Het gaat ook over het vermogen om jezelf te redden met behulp van vrienden, buren, familie en vrijwilligers.

Beperkingen

En niet alleen voor ouderen geldt dat professionals inzetten op zo groot mogelijke zelfredzaamheid. Ook in de schuldhulpverlening, zorg voor chronisch zieken en voor mensen met een beperking is zelfredzaamheid het devies. Het thema is een leidraad geworden in de hulpverlening, maar inmiddels lopen professionals ook tegen de beperkingen op. Want hoe ver kun je gaan met begeleiding van je cliënt met als uitgangspunt zo veel mogelijk zelfredzaam? Veel kwetsbare mensen kunnen niet zelfredzaam zijn, sommige mensen hebben altijd ondersteuning nodig.

De vraag werpt zich zo langzamerhand op of de – politieke – nadruk op zelfredzaamheid niet al te ver gaat. De nationale ombudsman uitte flinke kritiek in april 2017: ‘Wanneer de overheid vasthoudt aan zelfredzaamheid als norm, worden drempels opgeworpen waardoor mensen, burgers, worden uitgesloten van voorzieningen, overheidsdiensten en al het andere goede dat de samenleving heeft te bieden. Het stellen van eisen aan burgers waarvan vaststaat dat zij daar niet aan kunnen voldoen, is niet behoorlijk.’

Participeren

Maar de professionele nadruk of zelfredzaamheid heeft zeker ook geleid tot verbetering van de hulpverlening. Professionals zijn meer gaan denken en werken vanuit hun cliënt. Er zijn ook organisaties opgericht die zelfredzaamheid als basis hebben voor hun dienstverlening. Zoals de Stichting DeBroekriem, een organisatie die mensen helpt om in de maatschappij te participeren. De oprichters van de stichting geloven dat de zelfredzaamheid van burgers dankzij slimme verbindingen vergroot kan worden. En hun concept is succesvol, want volgens de oprichter heeft 61 procent van de vrijwilligers die zich aanmeldden bij DeBroekriem binnen een half jaar een baan, ook de mensen die daarvoor al langere tijd thuis zaten.

Schulden

Ook in de schuldhulpverlening is zelfredzaamheid niet alleen een doel, maar ook een middel om schulden kwijt te raken. De kans dat mensen terugvallen in schulden, nadat ze met succes een schuldentraject hebben doorlopen, is best groot. Vier jaar na afronding van het traject zijn er bovengemiddeld veel betalingsachterstanden. Om dit te voorkomen, zou er meer ingezet moeten worden op budgetbeheer. En mensen te leren zelf met hun budget om te gaan.

In dit dossier wordt het thema zelfredzaamheid in allerlei facetten belicht. Het blijft een leidraad in de hulpverlening, immers de beste motivatie is de eigen motivatie. De vraag is hoe ver je als professional kunt gaan in het niet helpen, om de zelfredzaamheid van de cliënt te bevorderen. Lees in dit dossier de artikelen over deze discussie en over de oplossingen die professionals vinden.

Uitgelicht congres

Congres Wijkteams in het sociaal domein

Congres Armoede en Schulden

Topsprekers over schuldhulpverlening

ReeHorst

Jaarcongres Eenzaamheid

ReeHorst

Congres Mensen met verward gedrag

ReeHorst

Congres Wijkteams 2021

Congres Huiselijk Geweld

Congres Zorgmijders