Zelfredzaamheid

Dagbesteding

Oppeppers biedt verschillende dagbestedingsroutes aan eigentijdse ouderen

‘De oudere van nu’ is niet meer ‘de oudere van toen’. Onder dat motto is ouderenzorgorganisatie Kennemerhart in Haarlem van start gegaan met een innovatieve vorm van dagbesteding die erop gericht is dat ouderen midden in het leven blijven staan: het programma Oppeppers.
Jeugdhulp

Regionale samenwerking is essentieel in aanpak eetstoornissen

Het vroegtijdig herkennen van een eetstoornis, kan zorgen voor minder lijden en minder maatschappelijke kosten. De landelijke ketenaanpak K-EET is daarom noodzakelijk. Programmaleider Monika Scholten legt uit waarom. 

Hulpaanbod plegers huiselijk geweld is nog onder de maat

Het besef is gegroeid dat je plegers bij de behandeling moet betrekken om huiselijk geweld te stoppen. Het hulpaanbod voor plegers faalt echter op vele fronten, bleek ook uit twee recente rapporten. Het aanbod is te beperkt, moeilijk vindbaar en kwalitatief vaak niet goed genoeg. ‘Hulpverleners vinden het moeilijk om te vragen wat er precies gebeurt.’
Podcast Kippenvel

Podcast Kippenvel: ‘Ik heb gefaald, niet als hulpverlener maar als mens’

Zo’n moment in je loopbaan dat je altijd bij zal blijven… In onze podcastserie Kippenvel interviewt journalist Maarten Dallinga zorg- en hulpverleners over een kippenvelmoment in hun carrière. Iedere twee weken verschijnt een nieuwe aflevering. Aflevering 5: Naima Zoundri, gezinsondersteuner bij DOCK in Rotterdam.

‘Geweld in de ggz vraagt om een betere risicotaxatie’

Geweld van cliënten tegen professionals is nooit helemaal te voorkomen, maar zeker in de ggz kan meer gedaan worden om het risico te verminderen. Psychiater Berry Penterman pleit voor betere risicotaxatie, van organisaties én hulpverleners zelf.
Informele zorg

Mantelzorgmakelaar komt pas binnen ‘als het water aan de lippen staat’

Voor wie de zorg voor ouders, kinderen of andere naasten op zich neemt, zijn de zorgmogelijkheden en de regels niet zelden een oerwoud. Mantelzorgers kunnen een beroep doen op de mantelzorgmakelaar om regeltaken over te nemen. Goed voor de mantelzorger om niet overbelast te raken. Ankie Baas over haar beroep als zelfstandig mantelzorgmakelaar.
oudere man met tablet

‘Verplicht de digitale wilsverklaring’

Iedere Nederlander verplichten een digitale wilsverklaring af te sluiten. En sociale professionals die de wensen voor de laatste levensfase beter bespreekbaar maken. Daarvoor pleiten de initiatiefnemers van een nieuw online platform voor een digitale wilsverklaring, Voor-Morgen.
Jeugdhulp
Rondom Jong zet professionals aan tafel

‘Blijf oog houden voor verkeerde vrienden’

Jonge kwetsbare meiden en jongens lopen verhoogd risico om in verkeerde handen te vallen en op allerlei manieren te worden uitgebuit. Dit vraagt om alerte hulpverleners die signalen herkennen. CoMensha – het landelijke Coördinatiecentrum tegen Mensenhandel werkt hard om de ogen van jeugdhulpverleners te openen.

Bijzondere beroepen – De straatadvocaat: ‘zorg voor begrip’

In het sociaal domein zijn ontzettend veel in het oog springende functies te vinden. In deze serie zetten we die bijzondere beroepen in de spotlight. Deze keer: Sharon Kim is straatadvocaat, belangenbehartiger voor dak- en thuislozen. 
Jeugdhulp
Effectieve jeugdhulp

‘Maak jeugdprofessionals bewust van hun eigen veerkracht’

Ruim 80% van de jeugdzorgprofessionals ervaart veerkracht: ook tijdens de coronacrisis waren zij in staat om op inventieve wijze problemen in de hulpverlening op te lossen. Alleen, ze kennen hun eigen veerkracht onvoldoende en ze maken opvallend weinig gebruik van hun collegiaal netwerk. Onderzoeker Levi van Dam over het onderzoek onder jeugdprofessionals en de impact van de coronacrisis.

Over zelfredzaamheid

Zelfredzaamheid zorgt voor dilemma's

‘Wanneer de overheid vasthoudt aan zelfredzaamheid als norm, worden drempels opgeworpen waardoor mensen worden uitgesloten van voorzieningen.' Dat zegt de Nationale ombudsman in zijn jaarverslag 2016. Ook onder professionals is er een levendige discussie over hoe ver zelfredzaamheid moet gaan en voor welke cliënt. Langer thuis wonen stelt ouderen en zorgverleners bijvoorbeeld dagelijks voor dilemma’s over zelfredzaamheid.

Lees meer

Wanneer is je cliënt zelfredzaam? Wanneer hij of zij het vermogen heeft om zichzelf te redden op alle levensterreinen, met zo min mogelijk professionele ondersteuning. Dat is de formulering in de zorg voor ouderen. Het idee is dat door behoud en/of versterking van zelfredzaamheid de – extra – zorg kan worden voorkomen of uitgesteld. Maar zelfredzaamheid gaat verder. Het gaat ook over het vermogen om jezelf te redden met behulp van vrienden, buren, familie en vrijwilligers.

Beperkingen

En niet alleen voor ouderen geldt dat professionals inzetten op zo groot mogelijke zelfredzaamheid. Ook in de schuldhulpverlening, zorg voor chronisch zieken en voor mensen met een beperking is zelfredzaamheid het devies. Het thema is een leidraad geworden in de hulpverlening, maar inmiddels lopen professionals ook tegen de beperkingen op. Want hoe ver kun je gaan met begeleiding van je cliënt met als uitgangspunt zo veel mogelijk zelfredzaam? Veel kwetsbare mensen kunnen niet zelfredzaam zijn, sommige mensen hebben altijd ondersteuning nodig.

De vraag werpt zich zo langzamerhand op of de – politieke – nadruk op zelfredzaamheid niet al te ver gaat. De nationale ombudsman uitte flinke kritiek in april 2017: ‘Wanneer de overheid vasthoudt aan zelfredzaamheid als norm, worden drempels opgeworpen waardoor mensen, burgers, worden uitgesloten van voorzieningen, overheidsdiensten en al het andere goede dat de samenleving heeft te bieden. Het stellen van eisen aan burgers waarvan vaststaat dat zij daar niet aan kunnen voldoen, is niet behoorlijk.’

Participeren

Maar de professionele nadruk of zelfredzaamheid heeft zeker ook geleid tot verbetering van de hulpverlening. Professionals zijn meer gaan denken en werken vanuit hun cliënt. Er zijn ook organisaties opgericht die zelfredzaamheid als basis hebben voor hun dienstverlening. Zoals de Stichting DeBroekriem, een organisatie die mensen helpt om in de maatschappij te participeren. De oprichters van de stichting geloven dat de zelfredzaamheid van burgers dankzij slimme verbindingen vergroot kan worden. En hun concept is succesvol, want volgens de oprichter heeft 61 procent van de vrijwilligers die zich aanmeldden bij DeBroekriem binnen een half jaar een baan, ook de mensen die daarvoor al langere tijd thuis zaten.

Schulden

Ook in de schuldhulpverlening is zelfredzaamheid niet alleen een doel, maar ook een middel om schulden kwijt te raken. De kans dat mensen terugvallen in schulden, nadat ze met succes een schuldentraject hebben doorlopen, is best groot. Vier jaar na afronding van het traject zijn er bovengemiddeld veel betalingsachterstanden. Om dit te voorkomen, zou er meer ingezet moeten worden op budgetbeheer. En mensen te leren zelf met hun budget om te gaan.

In dit dossier wordt het thema zelfredzaamheid in allerlei facetten belicht. Het blijft een leidraad in de hulpverlening, immers de beste motivatie is de eigen motivatie. De vraag is hoe ver je als professional kunt gaan in het niet helpen, om de zelfredzaamheid van de cliënt te bevorderen. Lees in dit dossier de artikelen over deze discussie en over de oplossingen die professionals vinden.

Uitgelicht congres

Congres Armoede en Schulden

ReeHorst

Congres Wijkteams in het sociaal domein

ReeHorst

Topsprekers over schuldhulpverlening

ReeHorst

Jaarcongres Eenzaamheid

ReeHorst

Congres Mensen met verward gedrag

ReeHorst