Zelfredzaamheid

‘Zelf aan het stuur en op maat’

De bijstand heeft veel regels en verplichtingen. Maar wat gebeurt er als mensen zelf kunnen bepalen wat zij moeten doen om zo snel mogelijk werk te vinden? De gemeenten Oss, Apeldoorn, Epe en Geldrop-Mierlo hebben onder begeleiding van Tilburg University het experiment 'Zelf aan het stuur en op maat' uitgevoerd.

Naar een reëel perspectief op zelfredzaamheid en re-integratie

In dit essay gaan we in op zogeheten 'rechtvaardige' re-integratie. Op basis van ervaringskennis laten we zien dat levenskansen, levensrisico's en praktische mogelijkheden om een nieuwe start te maken niet gelijk verdeeld zijn. Er kan dan ook niet a-priori van zelfredzaamheid worden uitgegaan. Toch gebeurt dit vaak, met schade voor werkzoekenden tot gevolg.
Zelfredzaamheid
Westland toont durf in de Week van de Alfabetisering

Westland toont durf in de Week van de Alfabetisering

Naar schatting hebben 2,5 miljoen volwassenen moeite met lezen, schrijven en/of rekenen. Vaak zijn ook digitale vaardigheden en de omgang met de e-overheid een probleem. En de stap naar een lees- of schrijfcursus is ook niet zomaar gezet. ‘Durf toch naar school te gaan als je moeite hebt met lezen en schrijven. Want als je dat durft, krijg je een hoop zelfvertrouwen.’
E-health
digitaal informatiepunt

Zelfs de staatssecretaris vindt de online overheid onnodig ingewikkeld

Staatssecretaris Raymond Knops heeft in de bibliotheek van Venlo het Informatiepunt Digitale Overheid geopend. Doel daarvan is dat iedereen, ook burgers die extra hulp nodig hebben, mee kan doen in de digitale samenleving. Knops: ‘Als ik een website van de overheid bezoek, valt zelfs mij geregeld op dat zaken erg onduidelijk en ingewikkeld zijn opgeschreven.'

Knelpunten in de zorg voor thuiswonende ouderen

Hoewel het met veel van de thuiswonende ouderen goed gaat, zijn er ook knelpunten. Het Sociaal en Cultureel Planbureau beschreef de uitdagingen in de literatuurstudie Zorgen voor thuiswonende ouderen. Het onderzoek dient als input voor de commissie die eind 2019 advies uitbrengt aan de regering. Dit artikel zet de bevindingen alvast op een rij.
Zelfredzaamheid
Jouw taalgebruik is van invloed op de eigen regie van je cliënt

Jouw taalgebruik is van invloed op de eigen regie van je…

Sociaal werkers streven ernaar om eigen kracht en eigen regie van bewoners te activeren, op basis van gelijkwaardigheid. Maar het pakt soms anders uit; taal kan onbedoeld ongelijkwaardigheid in de hand werken en ervoor zorgen dat sociaal werkers zélf regie blijven houden.

Draagkracht als alternatief voor zelfredzaamheid

Er is de afgelopen tijd veel geschreven over zelfredzaamheid. Zo zou het kwetsbare mensen vaak ontbreken aan voor zelfredzaamheid benodige competenties en een hulpvaardig netwerk. Onderzoek van BMC en Universiteit Twente in zes gemeenten laat zien dat een groot deel van de daar onderzochte inwoners wel degelijk over deze vormen van draagkracht beschikken.
Participatie

Van een valse naar een vliegende start voor nieuwkomers

De overheid maakt het inburgeraars moeilijk om mee te doen in de samenleving. Aan nieuwkomers worden steeds meer eisen gesteld en er wordt een te groot beroep gedaan op hun zelfredzaamheid. Als het misgaat, gaat het vaak goed mis. Aan de hand van een aantal persoonlijke portretten van inburgeraars presenteert de ombudsman zijn visie op behoorlijke inburgering.
Zelfredzaamheid

Wisselcolumn: Wat weten we zelf eigenlijk?

Vaak wordt opgemerkt dat het voor kwetsbare burgers, die voor hun levensonderhoud afhankelijk zijn van de overheid, zo ingewikkeld is.
Zelfredzaamheid

Screeningsinstrument is niet ongelimiteerd toepasbaar

De Zelfredzaamheid-Matrix (ZRM) is een screeningsinstrument om een volledig beeld te krijgen van het functioneren van de cliënt. Inmiddels wordt de ZRM toegepast bij zeer uiteenlopende cliëntenpopulaties binnen het sociaal domein. Ontwikkelaar GGD Amsterdam zet vragen en antwoorden uit het veld op een rij.

Over zelfredzaamheid

Zelfredzaamheid zorgt voor dilemma's

‘Wanneer de overheid vasthoudt aan zelfredzaamheid als norm, worden drempels opgeworpen waardoor mensen worden uitgesloten van voorzieningen.' Dat zegt de Nationale ombudsman in zijn jaarverslag 2016. Ook onder professionals is er een levendige discussie over hoe ver zelfredzaamheid moet gaan en voor welke cliënt. Langer thuis wonen stelt ouderen en zorgverleners bijvoorbeeld dagelijks voor dilemma’s over zelfredzaamheid.

Lees meer

Wanneer is je cliënt zelfredzaam? Wanneer hij of zij het vermogen heeft om zichzelf te redden op alle levensterreinen, met zo min mogelijk professionele ondersteuning. Dat is de formulering in de zorg voor ouderen. Het idee is dat door behoud en/of versterking van zelfredzaamheid de – extra – zorg kan worden voorkomen of uitgesteld. Maar zelfredzaamheid gaat verder. Het gaat ook over het vermogen om jezelf te redden met behulp van vrienden, buren, familie en vrijwilligers.

Beperkingen

En niet alleen voor ouderen geldt dat professionals inzetten op zo groot mogelijke zelfredzaamheid. Ook in de schuldhulpverlening, zorg voor chronisch zieken en voor mensen met een beperking is zelfredzaamheid het devies. Het thema is een leidraad geworden in de hulpverlening, maar inmiddels lopen professionals ook tegen de beperkingen op. Want hoe ver kun je gaan met begeleiding van je cliënt met als uitgangspunt zo veel mogelijk zelfredzaam? Veel kwetsbare mensen kunnen niet zelfredzaam zijn, sommige mensen hebben altijd ondersteuning nodig.

De vraag werpt zich zo langzamerhand op of de – politieke – nadruk op zelfredzaamheid niet al te ver gaat. De nationale ombudsman uitte flinke kritiek in april 2017: ‘Wanneer de overheid vasthoudt aan zelfredzaamheid als norm, worden drempels opgeworpen waardoor mensen, burgers, worden uitgesloten van voorzieningen, overheidsdiensten en al het andere goede dat de samenleving heeft te bieden. Het stellen van eisen aan burgers waarvan vaststaat dat zij daar niet aan kunnen voldoen, is niet behoorlijk.’

Participeren

Maar de professionele nadruk of zelfredzaamheid heeft zeker ook geleid tot verbetering van de hulpverlening. Professionals zijn meer gaan denken en werken vanuit hun cliënt. Er zijn ook organisaties opgericht die zelfredzaamheid als basis hebben voor hun dienstverlening. Zoals de Stichting DeBroekriem, een organisatie die mensen helpt om in de maatschappij te participeren. De oprichters van de stichting geloven dat de zelfredzaamheid van burgers dankzij slimme verbindingen vergroot kan worden. En hun concept is succesvol, want volgens de oprichter heeft 61 procent van de vrijwilligers die zich aanmeldden bij DeBroekriem binnen een half jaar een baan, ook de mensen die daarvoor al langere tijd thuis zaten.

Schulden

Ook in de schuldhulpverlening is zelfredzaamheid niet alleen een doel, maar ook een middel om schulden kwijt te raken. De kans dat mensen terugvallen in schulden, nadat ze met succes een schuldentraject hebben doorlopen, is best groot. Vier jaar na afronding van het traject zijn er bovengemiddeld veel betalingsachterstanden. Om dit te voorkomen, zou er meer ingezet moeten worden op budgetbeheer. En mensen te leren zelf met hun budget om te gaan.

In dit dossier wordt het thema zelfredzaamheid in allerlei facetten belicht. Het blijft een leidraad in de hulpverlening, immers de beste motivatie is de eigen motivatie. De vraag is hoe ver je als professional kunt gaan in het niet helpen, om de zelfredzaamheid van de cliënt te bevorderen. Lees in dit dossier de artikelen over deze discussie en over de oplossingen die professionals vinden.

Uitgelicht congres

Congres Huiselijk Geweld

Gooiland

Congres Zorgmijders – Extra editie

ReeHorst

Congres Wijkteams – Extra editie

ReeHorst

Congres Omgaan met verslaving in het sociaal domein

ReeHorst

Jaarcongres Eenzaamheid

ReeHorst

Congres Zorgmijders

ReeHorst

Congres Wijkteams 2020

ReeHorst

Congres Armoede en Schulden

ReeHorst

Congres Mensen met verward gedrag in de wijk

ReeHorst

Lustrum: Dag van de sociaal werker

ReeHorst