Zelfredzaamheid

Veel belemmeringen bij duurzaam werk voor jongeren met arbeidsbeperking

Wajongers blijven ‘tweederangsburgers’

Ondanks veel protest van een brede coalitie van belangenorganisaties, vakbonden en mensen uit de doelgroep, heeft de Eerste Kamer ingestemd met de harmonisatie van de Wajong. ‘Mensen met een beperking of chronische ziekte blijven hierdoor een soort tweederangsburgers’, zegt Illya Soffer, directeur van Ieder(in).
Vrijwilligers

‘We stralen in alles uit dat iedereen hier welkom is’

Dorine Rüter (38) is een van de drie genomineerden voor de Zorg+Welzijn Award. Vanuit haar stichting Lokaal wist ze het Wijkcentrum Waterkracht in Zutphen in twee jaar tijd om te vormen van een plek waar voornamelijk autochtone ouderen kwamen tot een bruisende ontmoetingsplek waar kinderen, jongeren, ouderen uit alle windstreken zich thuis voelen.
Participatie

Minister van Gehandicaptenzaken: ‘De gebarentolk naast Rutte is een mijlpaal’

Rick Brink (34) is de allereerste minister van Gehandicaptenzaken van ons land. Hij werd tijdens een live tv-show officieel benoemd, maar dat betekent zeker niet dat het alleen maar een functie voor de show is. ‘We hebben al een hoop bereikt.’
LVB
'Professional moet anders kijken naar mensen met LVB'

‘Professional moet anders kijken naar mensen met LVB’

Xavier Moonen, bijzonder hoogleraar, vindt dat te veel ondersteuning van mensen met een licht verstandelijke beperking op basis van ‘gevoelens’ wordt ingericht. ‘Ongelijkheid van ondersteuning van mensen met LVB is zeer gewenst.’
Zelfredzaamheid
Eigen regie? ‘Iedereen wil het, weinig mensen stimuleren het’

Eigen regie? ‘Iedereen wil het, weinig mensen stimuleren het’

Veel kwetsbare mensen geven aan dat ze een gewoon leven willen leiden. Maar door de invoering van het ‘Werken in de wijk’ is dit juist moeilijker geworden, zegt Trudy Jansen. ‘Soms bestaat iemands hele netwerk puur uit hulpverleners en vrijwilligers.’

Een totaalaanpak voor participatie en zelfredzaamheid

De PiëzoMethodiek is een stapsgewijs ontwikkelingstraject voor kwetsbare burgers. In de beginfases gaat het om activering, het opdoen van basisvaardigheden en het versterken van het zelfvertrouwen. Het uiteindelijke doel is om optimaal mee te doen in de maatschappij. Dat kan zijn het volgen van een opleiding, het doen van vrijwilligerswerk of het verrichten van betaalde arbeid.
Participatie
Vier organisaties in het sociaal domein roepen beleidsmakers op om te investeren in buurten.

Organisaties in sociaal domein roepen op: Investeer nú in buurten

‘Zet mensen aan het roer van hun eigen leefomgeving en dring hiermee het personeelstekort in de zorg terug. Door te investeren in de buurt en de buurtgemeenschappen, realiseren we preventieve hulp in de eigen wijk. Dit vermindert de professionele ondersteuning en voorkomt inzet van duurdere zorg.’
Wmo

Beleid werkt sociale inclusie tegen

‘Participatie op gelijke voet’ is het doel van de Wmo en het VN-verdrag. De wijk is een belangrijke plek om dit vorm te geven. Maar draagt al het beleid daar wel aan bij?
Wmo

SCP: Anders werken in sociaal domein gaat maar moeizaam

Gemeenten staan achter de uitgangspunten van de Wet Maatschappelijke ondersteuning die in 2015 werd ingevoerd. Het uitvoeren van de wet vinden veel gemeenten echter nog wel lastig. Dat concludeert het Sociaal Cultureel Planbureau.
Zelfredzaamheid

‘Eén probleem oplossen is meestal onvoldoende’

'Je moet je realiseren dat mensen die in de problemen zitten, niet meteen op de toppen van hun rationele vermogen kunnen presteren. Verlang dat dus ook niet van ze.’ Dat zegt hoogleraar bestuurs- en organisatiewetenschap Mark Bovens.

Over zelfredzaamheid

Zelfredzaamheid zorgt voor dilemma's

‘Wanneer de overheid vasthoudt aan zelfredzaamheid als norm, worden drempels opgeworpen waardoor mensen worden uitgesloten van voorzieningen.' Dat zegt de Nationale ombudsman in zijn jaarverslag 2016. Ook onder professionals is er een levendige discussie over hoe ver zelfredzaamheid moet gaan en voor welke cliënt. Langer thuis wonen stelt ouderen en zorgverleners bijvoorbeeld dagelijks voor dilemma’s over zelfredzaamheid.

Lees meer

Wanneer is je cliënt zelfredzaam? Wanneer hij of zij het vermogen heeft om zichzelf te redden op alle levensterreinen, met zo min mogelijk professionele ondersteuning. Dat is de formulering in de zorg voor ouderen. Het idee is dat door behoud en/of versterking van zelfredzaamheid de – extra – zorg kan worden voorkomen of uitgesteld. Maar zelfredzaamheid gaat verder. Het gaat ook over het vermogen om jezelf te redden met behulp van vrienden, buren, familie en vrijwilligers.

Beperkingen

En niet alleen voor ouderen geldt dat professionals inzetten op zo groot mogelijke zelfredzaamheid. Ook in de schuldhulpverlening, zorg voor chronisch zieken en voor mensen met een beperking is zelfredzaamheid het devies. Het thema is een leidraad geworden in de hulpverlening, maar inmiddels lopen professionals ook tegen de beperkingen op. Want hoe ver kun je gaan met begeleiding van je cliënt met als uitgangspunt zo veel mogelijk zelfredzaam? Veel kwetsbare mensen kunnen niet zelfredzaam zijn, sommige mensen hebben altijd ondersteuning nodig.

De vraag werpt zich zo langzamerhand op of de – politieke – nadruk op zelfredzaamheid niet al te ver gaat. De nationale ombudsman uitte flinke kritiek in april 2017: ‘Wanneer de overheid vasthoudt aan zelfredzaamheid als norm, worden drempels opgeworpen waardoor mensen, burgers, worden uitgesloten van voorzieningen, overheidsdiensten en al het andere goede dat de samenleving heeft te bieden. Het stellen van eisen aan burgers waarvan vaststaat dat zij daar niet aan kunnen voldoen, is niet behoorlijk.’

Participeren

Maar de professionele nadruk of zelfredzaamheid heeft zeker ook geleid tot verbetering van de hulpverlening. Professionals zijn meer gaan denken en werken vanuit hun cliënt. Er zijn ook organisaties opgericht die zelfredzaamheid als basis hebben voor hun dienstverlening. Zoals de Stichting DeBroekriem, een organisatie die mensen helpt om in de maatschappij te participeren. De oprichters van de stichting geloven dat de zelfredzaamheid van burgers dankzij slimme verbindingen vergroot kan worden. En hun concept is succesvol, want volgens de oprichter heeft 61 procent van de vrijwilligers die zich aanmeldden bij DeBroekriem binnen een half jaar een baan, ook de mensen die daarvoor al langere tijd thuis zaten.

Schulden

Ook in de schuldhulpverlening is zelfredzaamheid niet alleen een doel, maar ook een middel om schulden kwijt te raken. De kans dat mensen terugvallen in schulden, nadat ze met succes een schuldentraject hebben doorlopen, is best groot. Vier jaar na afronding van het traject zijn er bovengemiddeld veel betalingsachterstanden. Om dit te voorkomen, zou er meer ingezet moeten worden op budgetbeheer. En mensen te leren zelf met hun budget om te gaan.

In dit dossier wordt het thema zelfredzaamheid in allerlei facetten belicht. Het blijft een leidraad in de hulpverlening, immers de beste motivatie is de eigen motivatie. De vraag is hoe ver je als professional kunt gaan in het niet helpen, om de zelfredzaamheid van de cliënt te bevorderen. Lees in dit dossier de artikelen over deze discussie en over de oplossingen die professionals vinden.

Uitgelicht congres

Congres Zorgmijders – Extra editie

ReeHorst

Congres Wijkteams – Extra editie

ReeHorst

Congres Omgaan met verslaving in het sociaal domein

ReeHorst

Jaarcongres Eenzaamheid

ReeHorst

Congres Zorgmijders

ReeHorst

Congres Wijkteams 2020

ReeHorst

Congres Armoede en Schulden

ReeHorst

Congres Mensen met verward gedrag in de wijk

ReeHorst

Lustrum: Dag van de sociaal werker

ReeHorst