Zelfredzaamheid

Wijkteam
Sjef van der Klein is Sociaal Werker van het Jaar 2018

Column: Langer thuis is een wens maar niet altijd wenselijk

De wijk waar ik werk, gaat sterk vergrijzen. Als ik aan ouderen vraag wat ze willen, is dit vaak in de eigen omgeving ouder worden. Vertrouwd en bekend, liefst met genoeg mogelijkheden in de buurt om mee te blijven doen en te doen waar ze blij van worden. Toen ik een oudere mevrouw vroeg hoe ze dit voor zich ziet, zei ze glimlachend: ‘Als ik mijn huisje uit ga, hoop ik dat het tussen zes planken is.’
Zelfredzaamheid

Radicale aanbevelingen voor ‘Oud en zelfstandig in 2030’

We zijn nog lang niet over de piek van de vergrijzing heen. Daarom is het zaak nu te investeren in geschikte woonvormen, in digitalisering en in samenwerking tussen aanbieders van zorg en ondersteuning. Dat schrijft de adviescommissie onder leiding van Wouter Bos in het rapport Oud en zelfstandig in 2030. Hoe kunnen sociaal werkers inspelen op de adviezen?
Zorgmijders

‘Accepteer dat niet iedereen hulp wil’

Hulp komt niet altijd terecht bij wie het nodig heeft. Vraag en aanbod matchen niet, hulpzoekenden zien door de bomen het bos niet meer of durven geen hulp te vragen. Sociaal professionals en beleidsmakers zouden meer oog moeten hebben voor deze obstakels, meent bestuurskundige Mark Reijnders. 'Ga actief op zoek naar moeilijk bereikbare mensen.'
Zelfredzaamheid

Wat is gelukkig oud worden?

Ouderen van nu willen niet alleen zo lang mogelijk gezond blijven, ze willen ook gelukkig en zinvol oud worden. Maar wat is dat? Dat vraagt Crétien van Campen zich af in zijn essay Ouder worden in een veranderende samenleving. 'Ouderen van nu hebben andere verwachtingen en wensen van hun oude dag, dan vroeger.'
Wmo

Erik Dannenberg: ‘Huidige Wmo is onhoudbaar’

De kosten voor de Wmo lopen op, doordat mensen met midden en hogere inkomens er meer gebruik van maken. Een gevolg van de invoering van het vaste tarief, zegt Erik Dannenberg, voorzitter van Divosa. Volgens hem is deze situatie onhoudbaar en moeten we terug naar de oorsprong: maatwerk.
Zelfredzaamheid

Corona: Kwetsbare bewoners nu echt in de knel

‘We begonnen deze coronatijd met een crisisaanpak. Nu blijkt dat het nog lang gaat duren moeten we overstappen van sprinten naar een marathon.’ Sociaal werker Sjef van der Klein over de effecten van een maand lock down.
Eenzaamheid

Corona: Voelt u ‘el kant’?

Ouderen met een Marokkaanse achtergrond verdwijnen in deze crisis makkelijk uit beeld. Moskee gesloten, kinderen op afstand, zelf vraagverlegen. 'Ze antwoorden in eerste instantie altijd "Ja, ja, het gaat goed".'
Zelfredzaamheid

Corona: Ouderen gebruiken Zoom als verlengde huiskamer

Door de coronamaatregelen belanden ouderen in een isolement, zo is het beeld. Maar Ester Bertholet, specialist ouderengeneeskunde, ziet in Velp ook wat anders. 'We begonnen ouderen thuis te bellen, maar kregen al snel te horen dat vervolgtelefoontjes niet nodig waren.'
Wijkteam
schaar en gaas

Corona-update: Stilte voor de storm in de wijkverpleging

Waar Noord-Brabant buffelt, verwacht de wijkverpleging in de Randstad elk moment de coronapiek. Floris Wols, wijkverpleegkundige in Rotterdam,  bereidt zichzelf en zijn team voor op de storm. ‘Wij investeren veel in cliëntcontact en de relatie met mantelzorgers en familie. Dat betaalt zich nu uit in bereidwilligheid.’
Vrijwilligers

‘We doen goed voor elkaar en voor anderen en dat slaat…

Maatschappelijk werker Pauline Calmez (25), oprichter en directeur van Netwerk Nieuw Rotterdam, is een van de drie genomineerden voor de Zorg+Welzijn Award. Haar lukt wat velen niet lukt: (kwetsbare) jongeren activeren en enthousiasmeren om vrijwilligerswerk te doen.

Over zelfredzaamheid

Zelfredzaamheid zorgt voor dilemma's

‘Wanneer de overheid vasthoudt aan zelfredzaamheid als norm, worden drempels opgeworpen waardoor mensen worden uitgesloten van voorzieningen.' Dat zegt de Nationale ombudsman in zijn jaarverslag 2016. Ook onder professionals is er een levendige discussie over hoe ver zelfredzaamheid moet gaan en voor welke cliënt. Langer thuis wonen stelt ouderen en zorgverleners bijvoorbeeld dagelijks voor dilemma’s over zelfredzaamheid.

Lees meer

Wanneer is je cliënt zelfredzaam? Wanneer hij of zij het vermogen heeft om zichzelf te redden op alle levensterreinen, met zo min mogelijk professionele ondersteuning. Dat is de formulering in de zorg voor ouderen. Het idee is dat door behoud en/of versterking van zelfredzaamheid de – extra – zorg kan worden voorkomen of uitgesteld. Maar zelfredzaamheid gaat verder. Het gaat ook over het vermogen om jezelf te redden met behulp van vrienden, buren, familie en vrijwilligers.

Beperkingen

En niet alleen voor ouderen geldt dat professionals inzetten op zo groot mogelijke zelfredzaamheid. Ook in de schuldhulpverlening, zorg voor chronisch zieken en voor mensen met een beperking is zelfredzaamheid het devies. Het thema is een leidraad geworden in de hulpverlening, maar inmiddels lopen professionals ook tegen de beperkingen op. Want hoe ver kun je gaan met begeleiding van je cliënt met als uitgangspunt zo veel mogelijk zelfredzaam? Veel kwetsbare mensen kunnen niet zelfredzaam zijn, sommige mensen hebben altijd ondersteuning nodig.

De vraag werpt zich zo langzamerhand op of de – politieke – nadruk op zelfredzaamheid niet al te ver gaat. De nationale ombudsman uitte flinke kritiek in april 2017: ‘Wanneer de overheid vasthoudt aan zelfredzaamheid als norm, worden drempels opgeworpen waardoor mensen, burgers, worden uitgesloten van voorzieningen, overheidsdiensten en al het andere goede dat de samenleving heeft te bieden. Het stellen van eisen aan burgers waarvan vaststaat dat zij daar niet aan kunnen voldoen, is niet behoorlijk.’

Participeren

Maar de professionele nadruk of zelfredzaamheid heeft zeker ook geleid tot verbetering van de hulpverlening. Professionals zijn meer gaan denken en werken vanuit hun cliënt. Er zijn ook organisaties opgericht die zelfredzaamheid als basis hebben voor hun dienstverlening. Zoals de Stichting DeBroekriem, een organisatie die mensen helpt om in de maatschappij te participeren. De oprichters van de stichting geloven dat de zelfredzaamheid van burgers dankzij slimme verbindingen vergroot kan worden. En hun concept is succesvol, want volgens de oprichter heeft 61 procent van de vrijwilligers die zich aanmeldden bij DeBroekriem binnen een half jaar een baan, ook de mensen die daarvoor al langere tijd thuis zaten.

Schulden

Ook in de schuldhulpverlening is zelfredzaamheid niet alleen een doel, maar ook een middel om schulden kwijt te raken. De kans dat mensen terugvallen in schulden, nadat ze met succes een schuldentraject hebben doorlopen, is best groot. Vier jaar na afronding van het traject zijn er bovengemiddeld veel betalingsachterstanden. Om dit te voorkomen, zou er meer ingezet moeten worden op budgetbeheer. En mensen te leren zelf met hun budget om te gaan.

In dit dossier wordt het thema zelfredzaamheid in allerlei facetten belicht. Het blijft een leidraad in de hulpverlening, immers de beste motivatie is de eigen motivatie. De vraag is hoe ver je als professional kunt gaan in het niet helpen, om de zelfredzaamheid van de cliënt te bevorderen. Lees in dit dossier de artikelen over deze discussie en over de oplossingen die professionals vinden.

Uitgelicht congres

Congres Huiselijk Geweld

Gooiland

Congres Zorgmijders – Extra editie

ReeHorst

Congres Wijkteams – Extra editie

ReeHorst

Congres Omgaan met verslaving in het sociaal domein

ReeHorst

Jaarcongres Eenzaamheid

ReeHorst

Congres Zorgmijders

ReeHorst

Congres Wijkteams 2020

ReeHorst

Congres Armoede en Schulden

ReeHorst

Congres Mensen met verward gedrag in de wijk

ReeHorst

Lustrum: Dag van de sociaal werker

ReeHorst