Zelfredzaamheid

Wijkteam
Sjef van der Klein is Sociaal Werker van het Jaar 2018

Column: Langer thuis is een wens maar niet altijd wenselijk

De wijk waar ik werk, gaat sterk vergrijzen. Als ik aan ouderen vraag wat ze willen, is dit vaak in de eigen omgeving ouder worden. Vertrouwd en bekend, liefst met genoeg mogelijkheden in de buurt om mee te blijven doen en te doen waar ze blij van worden. Toen ik een oudere mevrouw vroeg hoe ze dit voor zich ziet, zei ze glimlachend: ‘Als ik mijn huisje uit ga, hoop ik dat het tussen zes planken is.’
Participatie

‘Je bent in feite een onbetrouwbare werknemer’

De arbeidsparticipatie van mensen met ernstige psychische problemen blijft ver achter. Hoe komt dat? En hoe kan het beter? Dit vroeg het Trimbos-instituut aan ervaringsdeskundigen van het panel Psychisch Gezien. Meer kennis en begrip en meer begeleiding blijken belangrijke succesfactoren. ‘Niemand, behalve de psychiater, heeft zich echt in verdiept wat er met me aan de hand was.’
Zelfredzaamheid

Radicale aanbevelingen voor ‘Oud en zelfstandig in 2030’

We zijn nog lang niet over de piek van de vergrijzing heen. Daarom is het zaak nu te investeren in geschikte woonvormen, in digitalisering en in samenwerking tussen aanbieders van zorg en ondersteuning. Dat schrijft de adviescommissie onder leiding van Wouter Bos in het rapport Oud en zelfstandig in 2030. Hoe kunnen sociaal werkers inspelen op de adviezen?
Zelfredzaamheid
Voor positieve gezondheid van ouderen is sociaal werk nodig

Voor positieve gezondheid van ouderen zijn sociaal professionals nodig

Om ervoor te zorgen dat ouderen daadwerkelijk langer thuis kunnen wonen moet de sociale basis in gemeenten worden versterkt. Maar wat betekent dat in de praktijk? 'Investeren in sociaal professionals.'

Draagkracht als alternatief voor zelfredzaamheid

Er is de afgelopen tijd veel geschreven over zelfredzaamheid. Zo zou het kwetsbare mensen vaak ontbreken aan voor zelfredzaamheid benodige competenties en een hulpvaardig netwerk. Onderzoek van BMC en Universiteit Twente in zes gemeenten laat zien dat een groot deel van de daar onderzochte inwoners wel degelijk over deze vormen van draagkracht beschikken.
Zelfredzaamheid

Onderzoek: Innovaties nodig voor betaalbare woonzorgvormen

Kwetsbare ouderen met een kleine portemonnee konden vroeger terecht in een beschut verzorgingshuis, met zorg en ondersteuning, veiligheid en activiteiten binnen handbereik. Nu wonen deze ouderen steeds vaker zelfstandig in de wijk. Van welk aanbod kunnen zij gebruikmaken?
Wijkteam

Wijkteams zijn gelukkig professioneel ongehoorzaam

Uit onderzoek blijkt dat sociaal professionals hun eigen inschatting van burgers belangrijker vinden dan wat beleidsmakers willen. ‘Zij hebben ervoor gezorgd dat bestuurders ondanks hun beleid kunnen zeggen dat er geen grote ongelukken zijn gebeurd.’
Zelfredzaamheid
Langer zelfstandig thuis wonen is niet goedkoper

Langer zelfstandig thuis wonen is niet goedkoper

Ouderen leven niet langer als ze thuis zorg ontvangen. De kosten voor de zorg thuis zijn ook niet per se lager dan de kosten voor intramurale zorg aan ouderen. Dat blijkt uit een studie van het RIVM, het CPB en de Erasmus Universiteit. Kan het overheidsbeleid voor langer thuis wonen nu in de ijskast?
Zelfredzaamheid

Onderzoek: Hoe bereik je de moeilijk bereikbare oudere?

Voor thuiswonende ouderen worden diverse activiteiten georganiseerd om zo gezond en zelfstandig mogelijk te blijven. Sommigen maken hier nauwelijks gebruik van. Wat is hieraan te doen en wat vraagt dit van professionals?
1 op de 20 thuiswonende ouderen krijgt te maken met ouderenmishandeling

Afgelopen jaar 62.000 ouderen mishandeld: ‘Dit is slechts de ondergrens’

Uit onderzoek van Regioplan blijkt dat één op de vijf thuiswonende ouderen te maken heeft gehad met een vorm van ouderenmishandeling. Onderzoeker Maartje Timmermans: ‘We denken dat het werkelijke cijfer hoger ligt.’

Over zelfredzaamheid

Zelfredzaamheid zorgt voor dilemma's

‘Wanneer de overheid vasthoudt aan zelfredzaamheid als norm, worden drempels opgeworpen waardoor mensen worden uitgesloten van voorzieningen.' Dat zegt de Nationale ombudsman in zijn jaarverslag 2016. Ook onder professionals is er een levendige discussie over hoe ver zelfredzaamheid moet gaan en voor welke cliënt. Langer thuis wonen stelt ouderen en zorgverleners bijvoorbeeld dagelijks voor dilemma’s over zelfredzaamheid.

Lees meer

Wanneer is je cliënt zelfredzaam? Wanneer hij of zij het vermogen heeft om zichzelf te redden op alle levensterreinen, met zo min mogelijk professionele ondersteuning. Dat is de formulering in de zorg voor ouderen. Het idee is dat door behoud en/of versterking van zelfredzaamheid de – extra – zorg kan worden voorkomen of uitgesteld. Maar zelfredzaamheid gaat verder. Het gaat ook over het vermogen om jezelf te redden met behulp van vrienden, buren, familie en vrijwilligers.

Beperkingen

En niet alleen voor ouderen geldt dat professionals inzetten op zo groot mogelijke zelfredzaamheid. Ook in de schuldhulpverlening, zorg voor chronisch zieken en voor mensen met een beperking is zelfredzaamheid het devies. Het thema is een leidraad geworden in de hulpverlening, maar inmiddels lopen professionals ook tegen de beperkingen op. Want hoe ver kun je gaan met begeleiding van je cliënt met als uitgangspunt zo veel mogelijk zelfredzaam? Veel kwetsbare mensen kunnen niet zelfredzaam zijn, sommige mensen hebben altijd ondersteuning nodig.

De vraag werpt zich zo langzamerhand op of de – politieke – nadruk op zelfredzaamheid niet al te ver gaat. De nationale ombudsman uitte flinke kritiek in april 2017: ‘Wanneer de overheid vasthoudt aan zelfredzaamheid als norm, worden drempels opgeworpen waardoor mensen, burgers, worden uitgesloten van voorzieningen, overheidsdiensten en al het andere goede dat de samenleving heeft te bieden. Het stellen van eisen aan burgers waarvan vaststaat dat zij daar niet aan kunnen voldoen, is niet behoorlijk.’

Participeren

Maar de professionele nadruk of zelfredzaamheid heeft zeker ook geleid tot verbetering van de hulpverlening. Professionals zijn meer gaan denken en werken vanuit hun cliënt. Er zijn ook organisaties opgericht die zelfredzaamheid als basis hebben voor hun dienstverlening. Zoals de Stichting DeBroekriem, een organisatie die mensen helpt om in de maatschappij te participeren. De oprichters van de stichting geloven dat de zelfredzaamheid van burgers dankzij slimme verbindingen vergroot kan worden. En hun concept is succesvol, want volgens de oprichter heeft 61 procent van de vrijwilligers die zich aanmeldden bij DeBroekriem binnen een half jaar een baan, ook de mensen die daarvoor al langere tijd thuis zaten.

Schulden

Ook in de schuldhulpverlening is zelfredzaamheid niet alleen een doel, maar ook een middel om schulden kwijt te raken. De kans dat mensen terugvallen in schulden, nadat ze met succes een schuldentraject hebben doorlopen, is best groot. Vier jaar na afronding van het traject zijn er bovengemiddeld veel betalingsachterstanden. Om dit te voorkomen, zou er meer ingezet moeten worden op budgetbeheer. En mensen te leren zelf met hun budget om te gaan.

In dit dossier wordt het thema zelfredzaamheid in allerlei facetten belicht. Het blijft een leidraad in de hulpverlening, immers de beste motivatie is de eigen motivatie. De vraag is hoe ver je als professional kunt gaan in het niet helpen, om de zelfredzaamheid van de cliënt te bevorderen. Lees in dit dossier de artikelen over deze discussie en over de oplossingen die professionals vinden.

Uitgelicht congres

Congres Huiselijk Geweld

Gooiland

Congres Zorgmijders – Extra editie

ReeHorst

Congres Wijkteams – Extra editie

ReeHorst

Congres Omgaan met verslaving in het sociaal domein

ReeHorst

Jaarcongres Eenzaamheid

ReeHorst

Congres Zorgmijders

ReeHorst

Congres Wijkteams 2020

ReeHorst

Congres Armoede en Schulden

ReeHorst

Congres Mensen met verward gedrag in de wijk

ReeHorst

Lustrum: Dag van de sociaal werker

ReeHorst