Zelfredzaamheid

Zelfredzaamheid
Ton van Elst is adviseur, coach en trainer Sociale Zorg bij Movisie

Blog: #durftevragen

Ans vertelde dat ze veel aandacht kreeg toen haar man overleed. Na een half jaar stopte dat. Ze vertelde dat haar computer soms niet goed loopt en dat iedere dag voor jezelf koken ook geen pretje is. We begrepen allemaal wat ze bedoelde. Ze gaf aan dat het lastig is om steeds maar weer te vragen of iemand haar wil helpen. Maar dat ze wel af en toe hulp nodig heeft.
Participatie

Bruggen bouwen in de diverse wijk

Inclusiviteit in een wijk bevorderen met een burgerinitiatief is niet zelden een taai proces. Maar als het lukt levert het veel op. Movisie bezocht vijf van dit soort wijkinitiatieven en tekende hun lessen op.
Vrijwilligers
Joke Meindersma is adviseur bij Movisie

Blog: Is vrijwilligerswerk kwetsbaar?

Ik voel mij prima thuis in het hokje ‘zelfredzame burger’. Ik heb een baan, mijn gezin draait lekker, ik ben gezond, ik ben actief bij meerdere bewonersinitiatieven en ik zit in het bestuur van twee stichtingen. Zo op papier pas ik perfect in het ideaalplaatje van de participatiesamenleving. Tot ik vorig jaar mantelzorger werd.
Transformatie
‘Geen drempels, indicaties en uurtje factuurtje’

‘Geen drempels, indicaties en uurtje factuurtje’

Hoe pak je grote maatschappelijke vraagstukken als eenzaamheid en armoede aan? Door te doen wat werkt. Maar hoe organiseer je dat als gemeente en maatschappelijke organisatie? Wethouder Han de Jager: ‘Het duiden van de vraag van de inwoners moet centraal staan, niet het systeem.’
Wijkteam
Olaf Stomp is communicatieadviseur bij Movisie.

Blog: De kracht van rolmodellen

Samen met zestien collega’s van Movisie kleurde ik de herfstvakantie dit jaar anders in dan andere jaren: we maakten een studiereis naar Marokko. In zes dagen legden we ruim achthonderd kilometer af. We ontmoetten er onder meer hulpverleners, hoogleraren, voorlichters, diverse ambtenaren en een burgemeester.
Wijkteam
Thijs van den Enden is onderzoeker bij Movisie.

Blog: Beter een rasoptimist of een pessimist?

Veel professionals in zorg en welzijn zijn rasoptimisten. Als onderzoeker denk ik echter dat het soms beter is om de pessimist in jezelf toe te laten. Anders gezegd: om te denken volgens de donkere logica. Want welke negatieve gevolgen heeft jouw optimisme?
Zelfredzaamheid
Zelfhulptools als aanvulling op ambulante ondersteuning

Zelfhulptools als aanvulling op ambulante ondersteuning

Als je mensen met een beperking zo zelfstandig mogelijk hun leven wilt laten leiden, in hun eigen huis, is het inzetten van digitale hulpmiddelen een mooie uitbreiding op het bestaande ondersteuningsaanbod. Margit van der Meulen: ‘Als we dit mogelijk willen maken, vergt dat voor professionals een andere manier van werken dan ze nu doen.’
Wmo

Wat werkt bij integraal werken in het sociaal domein?

Sociaal werkers moeten allen integraal werken. Wat zijn de werkzame elementen van die manier van werken? Movisie deed onderzoek naar waar de cliënt het meest mee is geholpen, en wat blijkt: een goede relatie tussen cliënt en zijn regisserend professional is cruciaal.
Zelfredzaamheid

‘Eén probleem oplossen is meestal onvoldoende’

'Je moet je realiseren dat mensen die in de problemen zitten, niet meteen op de toppen van hun rationele vermogen kunnen presteren. Verlang dat dus ook niet van ze.’ Dat zegt hoogleraar bestuurs- en organisatiewetenschap Mark Bovens.
Participatie

Focus niet op wat niet kan, maar op wat wél kan

‘Het is van belang dat mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt en de maatschappij vrijwilligerswerk kunnen doen om te voorkomen dat ze geïsoleerd raken en niet kunnen participeren in de samenleving.’ Dat zegt Ria Jacobs.

Over zelfredzaamheid

Zelfredzaamheid zorgt voor dilemma's

‘Wanneer de overheid vasthoudt aan zelfredzaamheid als norm, worden drempels opgeworpen waardoor mensen worden uitgesloten van voorzieningen.' Dat zegt de Nationale ombudsman in zijn jaarverslag 2016. Ook onder professionals is er een levendige discussie over hoe ver zelfredzaamheid moet gaan en voor welke cliënt. Langer thuis wonen stelt ouderen en zorgverleners bijvoorbeeld dagelijks voor dilemma’s over zelfredzaamheid.

Lees meer

Wanneer is je cliënt zelfredzaam? Wanneer hij of zij het vermogen heeft om zichzelf te redden op alle levensterreinen, met zo min mogelijk professionele ondersteuning. Dat is de formulering in de zorg voor ouderen. Het idee is dat door behoud en/of versterking van zelfredzaamheid de – extra – zorg kan worden voorkomen of uitgesteld. Maar zelfredzaamheid gaat verder. Het gaat ook over het vermogen om jezelf te redden met behulp van vrienden, buren, familie en vrijwilligers.

Beperkingen

En niet alleen voor ouderen geldt dat professionals inzetten op zo groot mogelijke zelfredzaamheid. Ook in de schuldhulpverlening, zorg voor chronisch zieken en voor mensen met een beperking is zelfredzaamheid het devies. Het thema is een leidraad geworden in de hulpverlening, maar inmiddels lopen professionals ook tegen de beperkingen op. Want hoe ver kun je gaan met begeleiding van je cliënt met als uitgangspunt zo veel mogelijk zelfredzaam? Veel kwetsbare mensen kunnen niet zelfredzaam zijn, sommige mensen hebben altijd ondersteuning nodig.

De vraag werpt zich zo langzamerhand op of de – politieke – nadruk op zelfredzaamheid niet al te ver gaat. De nationale ombudsman uitte flinke kritiek in april 2017: ‘Wanneer de overheid vasthoudt aan zelfredzaamheid als norm, worden drempels opgeworpen waardoor mensen, burgers, worden uitgesloten van voorzieningen, overheidsdiensten en al het andere goede dat de samenleving heeft te bieden. Het stellen van eisen aan burgers waarvan vaststaat dat zij daar niet aan kunnen voldoen, is niet behoorlijk.’

Participeren

Maar de professionele nadruk of zelfredzaamheid heeft zeker ook geleid tot verbetering van de hulpverlening. Professionals zijn meer gaan denken en werken vanuit hun cliënt. Er zijn ook organisaties opgericht die zelfredzaamheid als basis hebben voor hun dienstverlening. Zoals de Stichting DeBroekriem, een organisatie die mensen helpt om in de maatschappij te participeren. De oprichters van de stichting geloven dat de zelfredzaamheid van burgers dankzij slimme verbindingen vergroot kan worden. En hun concept is succesvol, want volgens de oprichter heeft 61 procent van de vrijwilligers die zich aanmeldden bij DeBroekriem binnen een half jaar een baan, ook de mensen die daarvoor al langere tijd thuis zaten.

Schulden

Ook in de schuldhulpverlening is zelfredzaamheid niet alleen een doel, maar ook een middel om schulden kwijt te raken. De kans dat mensen terugvallen in schulden, nadat ze met succes een schuldentraject hebben doorlopen, is best groot. Vier jaar na afronding van het traject zijn er bovengemiddeld veel betalingsachterstanden. Om dit te voorkomen, zou er meer ingezet moeten worden op budgetbeheer. En mensen te leren zelf met hun budget om te gaan.

In dit dossier wordt het thema zelfredzaamheid in allerlei facetten belicht. Het blijft een leidraad in de hulpverlening, immers de beste motivatie is de eigen motivatie. De vraag is hoe ver je als professional kunt gaan in het niet helpen, om de zelfredzaamheid van de cliënt te bevorderen. Lees in dit dossier de artikelen over deze discussie en over de oplossingen die professionals vinden.

Uitgelicht congres

Congres Huiselijk Geweld

Gooiland

Congres Zorgmijders – Extra editie

ReeHorst

Congres Wijkteams – Extra editie

ReeHorst

Congres Omgaan met verslaving in het sociaal domein

ReeHorst

Jaarcongres Eenzaamheid

ReeHorst

Congres Zorgmijders

ReeHorst

Congres Wijkteams 2020

ReeHorst

Congres Armoede en Schulden

ReeHorst

Congres Mensen met verward gedrag in de wijk

ReeHorst

Lustrum: Dag van de sociaal werker

ReeHorst