Zelfredzaamheid

Verward gedrag

Na periode van verward gedrag is structuur opbouwen moeilijk

Om na een periode van verwardheid je weg te vinden in de samenleving, dat is een hele uitdaging. Het onderzoek ‘Grip op herstel na verward gedrag’ wil bevorderen dat deze groep resultaatgerichte zorg en ondersteuning krijgt. 
moeilijk lezen

Sociaal werker moet oog hebben voor laaggeletterdheid

Stichting Lezen en Schrijven riep minister Koolmees op om extra in laaggeletterdheid te investeren. De coronacrisis heeft veel banen gekost, waardoor er wordt geïnvesteerd in omscholing. ‘De groep Nederlanders die moeite hebben met lezen en schrijven, moet daar ook aan mee kunnen doen.’

‘Mensen zien zichzelf vaak niet als mantelzorger’

Vijf miljoen mensen in Nederland zorgen voor een familielid of naaste. Enorme aantallen die de komende jaren door de vergrijzing alleen maar verder zullen toenemen. Het is voor gemeenten én sociaal professionals belangrijk om deze mantelzorgers goed in beeld te hebben, zegt organisatieadviseur Annemieke Feddema van Movisie. 'Hiervoor is goede afstemming en samenwerking nodig tussen alle betrokken partijen.'

Leer ouderen hoe ze online oplichting kunnen herkennen

Mediawijsheid is een belangrijk onderwerp voor ouderen. Het aantal gevallen van fraude en online oplichting nam afgelopen jaar verder toe. Een speciale Advieslijn Veiligheid van ouderenbond ANBO moet ouderen hulp bieden. 
Dagbesteding
Werken bij Pantar

Pantar helpt kwetsbare Amsterdammers al dertig jaar aan werk

Sociaal leer- en werkbedrijf Pantar zet zich al dertig jaar in om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt van werk te voorzien. De volgende stap in die missie is een bijzondere. Het bedrijf won onlangs namelijk de Werkinnovatie Prijs. Met het prijzengeld wordt een circulaire hub opgezet.
Participatie
Positieve Gezondheid in de praktijk

7 tips om met Positieve gezondheid aan de slag te gaan

Positieve gezondheid maakt een opmars in Nederland, ook in het sociaal domein. Het concept toepassen in de praktijk is echter gemakkelijker gezegd dan gedaan. Hoe pak je dat aan? Twee experts geven zeven tips om ermee aan de slag te gaan.
Dak- en thuislozen

Evi Hanssen: ‘Je bent kwetsbaarder dan je denkt’

Personeel werven door vooral de diversiteit en de leuke kanten van zorg- en welzijnswerk te laten zien. Dat is het doel van het televisieprogramma Heel Holland Zorgt. Rode draad in elke uitzending is een bekende Nederlander die meehelpt in een zorg- en welzijnsorganisatie. De Vlaamse presentatrice Evi Hanssen ging een dag aan het werk bij de Utrechtse Tussenvoorziening die opvang biedt aan dak- en thuislozen.
Zorgmijders

‘Accepteer dat niet iedereen hulp wil’

Hulp komt niet altijd terecht bij wie het nodig heeft. Vraag en aanbod matchen niet, hulpzoekenden zien door de bomen het bos niet meer of durven geen hulp te vragen. Sociaal professionals en beleidsmakers zouden meer oog moeten hebben voor deze obstakels, meent bestuurskundige Mark Reijnders. 'Ga actief op zoek naar moeilijk bereikbare mensen.'
Participatie

Coronastress bij vluchtelingen; blijf bellen

De coronacrisis leidt bij vluchtelingen tot extra stress. Tegelijkertijd verloopt het contact met hulpverleners, door het gemis aan persoonlijk contact, moeilijker. Pharos, expertisecentrum gezondheidsverschillen, geeft uitleg en advies in een nieuwe trainingsvideo. ‘Het vraagt van hulpverleners een proactieve houding. Blijf bellen.’
E-health

Overbruggingsgesprekken maken wachten iets dragelijker

Hulp vragen en dan tegen een wachtlijst aanlopen, voelt als vechten tegen de bierkaai. ‘Mensen voelen zich vaak zo machteloos.’ MIND Korrelatie biedt daarom overbruggingsgesprekken.

Over zelfredzaamheid

Zelfredzaamheid zorgt voor dilemma's

‘Wanneer de overheid vasthoudt aan zelfredzaamheid als norm, worden drempels opgeworpen waardoor mensen worden uitgesloten van voorzieningen.' Dat zegt de Nationale ombudsman in zijn jaarverslag 2016. Ook onder professionals is er een levendige discussie over hoe ver zelfredzaamheid moet gaan en voor welke cliënt. Langer thuis wonen stelt ouderen en zorgverleners bijvoorbeeld dagelijks voor dilemma’s over zelfredzaamheid.

Lees meer

Wanneer is je cliënt zelfredzaam? Wanneer hij of zij het vermogen heeft om zichzelf te redden op alle levensterreinen, met zo min mogelijk professionele ondersteuning. Dat is de formulering in de zorg voor ouderen. Het idee is dat door behoud en/of versterking van zelfredzaamheid de – extra – zorg kan worden voorkomen of uitgesteld. Maar zelfredzaamheid gaat verder. Het gaat ook over het vermogen om jezelf te redden met behulp van vrienden, buren, familie en vrijwilligers.

Beperkingen

En niet alleen voor ouderen geldt dat professionals inzetten op zo groot mogelijke zelfredzaamheid. Ook in de schuldhulpverlening, zorg voor chronisch zieken en voor mensen met een beperking is zelfredzaamheid het devies. Het thema is een leidraad geworden in de hulpverlening, maar inmiddels lopen professionals ook tegen de beperkingen op. Want hoe ver kun je gaan met begeleiding van je cliënt met als uitgangspunt zo veel mogelijk zelfredzaam? Veel kwetsbare mensen kunnen niet zelfredzaam zijn, sommige mensen hebben altijd ondersteuning nodig.

De vraag werpt zich zo langzamerhand op of de – politieke – nadruk op zelfredzaamheid niet al te ver gaat. De nationale ombudsman uitte flinke kritiek in april 2017: ‘Wanneer de overheid vasthoudt aan zelfredzaamheid als norm, worden drempels opgeworpen waardoor mensen, burgers, worden uitgesloten van voorzieningen, overheidsdiensten en al het andere goede dat de samenleving heeft te bieden. Het stellen van eisen aan burgers waarvan vaststaat dat zij daar niet aan kunnen voldoen, is niet behoorlijk.’

Participeren

Maar de professionele nadruk of zelfredzaamheid heeft zeker ook geleid tot verbetering van de hulpverlening. Professionals zijn meer gaan denken en werken vanuit hun cliënt. Er zijn ook organisaties opgericht die zelfredzaamheid als basis hebben voor hun dienstverlening. Zoals de Stichting DeBroekriem, een organisatie die mensen helpt om in de maatschappij te participeren. De oprichters van de stichting geloven dat de zelfredzaamheid van burgers dankzij slimme verbindingen vergroot kan worden. En hun concept is succesvol, want volgens de oprichter heeft 61 procent van de vrijwilligers die zich aanmeldden bij DeBroekriem binnen een half jaar een baan, ook de mensen die daarvoor al langere tijd thuis zaten.

Schulden

Ook in de schuldhulpverlening is zelfredzaamheid niet alleen een doel, maar ook een middel om schulden kwijt te raken. De kans dat mensen terugvallen in schulden, nadat ze met succes een schuldentraject hebben doorlopen, is best groot. Vier jaar na afronding van het traject zijn er bovengemiddeld veel betalingsachterstanden. Om dit te voorkomen, zou er meer ingezet moeten worden op budgetbeheer. En mensen te leren zelf met hun budget om te gaan.

In dit dossier wordt het thema zelfredzaamheid in allerlei facetten belicht. Het blijft een leidraad in de hulpverlening, immers de beste motivatie is de eigen motivatie. De vraag is hoe ver je als professional kunt gaan in het niet helpen, om de zelfredzaamheid van de cliënt te bevorderen. Lees in dit dossier de artikelen over deze discussie en over de oplossingen die professionals vinden.