Zelfredzaamheid

LVB

Budgettraining voor mensen met een licht verstandelijke beperking

Mensen met een licht verstandelijke beperking (LVB) lopen een groter risico op schulden. De budgettraining Grip op je Knip van MEE richt zich op het vergroten van hun financiële zelfredzaamheid. Het lectoraat Armoede interventies van de Hogeschool van Amsterdam deed hier onderzoek naar. Wat zijn de effecten? En wat kunnen professionals ervan leren?
In woon- en zorgcentrum Humanitas in Deventer wonen zes studenten samen met honderdzestig ouderen.

Ouderen zijn niet alleen kwetsbaar

In woon- en zorgcentrum Humanitas in Deventer wonen zes studenten samen met honderdzestig ouderen. Elke student heeft een gratis kamer met eigen badkamer en keuken. In ruil daarvoor geven ze oudere bewoners dertig uur per maand aandacht. 'Nu zie ik dat ook iemand die tachtig jaar is nog veel levenslust kan hebben.'
Zelfredzaamheid

Onderzoek: Innovaties nodig voor betaalbare woonzorgvormen

Kwetsbare ouderen met een kleine portemonnee konden vroeger terecht in een beschut verzorgingshuis, met zorg en ondersteuning, veiligheid en activiteiten binnen handbereik. Nu wonen deze ouderen steeds vaker zelfstandig in de wijk. Van welk aanbod kunnen zij gebruikmaken?
LVB
'Professional moet anders kijken naar mensen met LVB'

‘Professional moet anders kijken naar mensen met LVB’

Xavier Moonen, bijzonder hoogleraar, vindt dat te veel ondersteuning van mensen met een licht verstandelijke beperking op basis van ‘gevoelens’ wordt ingericht. ‘Ongelijkheid van ondersteuning van mensen met LVB is zeer gewenst.’
LVB
Pieter Hilhorst: ‘Zoek naar een middenweg als je problemen echt wilt oplossen’

Pieter Hilhorst: ‘Zoek naar een middenweg als je problemen echt wilt…

‘We hebben te maken met een rare paradox: hoe kwetsbaarder je maatschappelijke positie, op hoe meer regelingen je aanspraak moet maken en hoe groter de kans is dat je niet krijgt waar je recht op hebt. Dat moet veranderen.’ En actieonderzoeker Pieter Hilhorst weet ook hoe.
LVB

Toegang sociaal domein blijkt moeilijk voor mensen met lvb

Toezicht Sociaal Domein (TSD) deed onderzoek naar de toegankelijkheid van het sociaal domein voor mensen met een licht verstandelijke beperking. Mystery guests met een lvb gingen op pad in een vijftal gemeenten. Door tijdgebrek en onvoldoende kennis werden de ervaringsdeskundigen vaker weggestuurd.
LVB

Hoe toegankelijk is het sociaal domein voor mensen met een licht…

Toezicht Sociaal Domein (TSD) deed onderzoek naar de toegankelijkheid van het sociaal domein voor mensen met een licht verstandelijke beperking. Bij vijf gemeenten gingen ervaringsdeskundigen op pad om te kijken hoe laagdrempelig de toegang was.
Jeugdhulp

Relationeel werken: ‘Ergens tussen schreeuw en stilte’

Hein-Jan Hagen werkt als coach en persoonlijk begeleider op woonhotel Schoonegge in Rotterdam. Hij biedt als medewerker van PerspeKtief hulp en opvang aan mensen die in het leven zijn vastgelopen en daar in een bescheiden appartement verblijven.

Over zelfredzaamheid

Zelfredzaamheid zorgt voor dilemma's

‘Wanneer de overheid vasthoudt aan zelfredzaamheid als norm, worden drempels opgeworpen waardoor mensen worden uitgesloten van voorzieningen.' Dat zegt de Nationale ombudsman in zijn jaarverslag 2016. Ook onder professionals is er een levendige discussie over hoe ver zelfredzaamheid moet gaan en voor welke cliënt. Langer thuis wonen stelt ouderen en zorgverleners bijvoorbeeld dagelijks voor dilemma’s over zelfredzaamheid.

Lees meer

Wanneer is je cliënt zelfredzaam? Wanneer hij of zij het vermogen heeft om zichzelf te redden op alle levensterreinen, met zo min mogelijk professionele ondersteuning. Dat is de formulering in de zorg voor ouderen. Het idee is dat door behoud en/of versterking van zelfredzaamheid de – extra – zorg kan worden voorkomen of uitgesteld. Maar zelfredzaamheid gaat verder. Het gaat ook over het vermogen om jezelf te redden met behulp van vrienden, buren, familie en vrijwilligers.

Beperkingen

En niet alleen voor ouderen geldt dat professionals inzetten op zo groot mogelijke zelfredzaamheid. Ook in de schuldhulpverlening, zorg voor chronisch zieken en voor mensen met een beperking is zelfredzaamheid het devies. Het thema is een leidraad geworden in de hulpverlening, maar inmiddels lopen professionals ook tegen de beperkingen op. Want hoe ver kun je gaan met begeleiding van je cliënt met als uitgangspunt zo veel mogelijk zelfredzaam? Veel kwetsbare mensen kunnen niet zelfredzaam zijn, sommige mensen hebben altijd ondersteuning nodig.

De vraag werpt zich zo langzamerhand op of de – politieke – nadruk op zelfredzaamheid niet al te ver gaat. De nationale ombudsman uitte flinke kritiek in april 2017: ‘Wanneer de overheid vasthoudt aan zelfredzaamheid als norm, worden drempels opgeworpen waardoor mensen, burgers, worden uitgesloten van voorzieningen, overheidsdiensten en al het andere goede dat de samenleving heeft te bieden. Het stellen van eisen aan burgers waarvan vaststaat dat zij daar niet aan kunnen voldoen, is niet behoorlijk.’

Participeren

Maar de professionele nadruk of zelfredzaamheid heeft zeker ook geleid tot verbetering van de hulpverlening. Professionals zijn meer gaan denken en werken vanuit hun cliënt. Er zijn ook organisaties opgericht die zelfredzaamheid als basis hebben voor hun dienstverlening. Zoals de Stichting DeBroekriem, een organisatie die mensen helpt om in de maatschappij te participeren. De oprichters van de stichting geloven dat de zelfredzaamheid van burgers dankzij slimme verbindingen vergroot kan worden. En hun concept is succesvol, want volgens de oprichter heeft 61 procent van de vrijwilligers die zich aanmeldden bij DeBroekriem binnen een half jaar een baan, ook de mensen die daarvoor al langere tijd thuis zaten.

Schulden

Ook in de schuldhulpverlening is zelfredzaamheid niet alleen een doel, maar ook een middel om schulden kwijt te raken. De kans dat mensen terugvallen in schulden, nadat ze met succes een schuldentraject hebben doorlopen, is best groot. Vier jaar na afronding van het traject zijn er bovengemiddeld veel betalingsachterstanden. Om dit te voorkomen, zou er meer ingezet moeten worden op budgetbeheer. En mensen te leren zelf met hun budget om te gaan.

In dit dossier wordt het thema zelfredzaamheid in allerlei facetten belicht. Het blijft een leidraad in de hulpverlening, immers de beste motivatie is de eigen motivatie. De vraag is hoe ver je als professional kunt gaan in het niet helpen, om de zelfredzaamheid van de cliënt te bevorderen. Lees in dit dossier de artikelen over deze discussie en over de oplossingen die professionals vinden.

Uitgelicht congres

Congres Huiselijk Geweld

Gooiland

Congres Zorgmijders – Extra editie

ReeHorst

Congres Wijkteams – Extra editie

ReeHorst

Congres Omgaan met verslaving in het sociaal domein

ReeHorst

Jaarcongres Eenzaamheid

ReeHorst

Congres Zorgmijders

ReeHorst

Congres Wijkteams 2020

ReeHorst

Congres Armoede en Schulden

ReeHorst

Congres Mensen met verward gedrag in de wijk

ReeHorst

Lustrum: Dag van de sociaal werker

ReeHorst