Zelfredzaamheid

Zelfredzaamheid
Piet-Hein Peeters

Blog: De eigen verantwoordelijkheid van kwetsbare mensen

'Ze' kunnen er eigenlijk weinig aan doen dat ze problemen hebben. In één zin derode lijn van veel recente bijeenkomsten over het sociaal domein. Een andere rode lijn in één zin: 'we' sluiten niet goed bij 'hen' en hun problemen aan.
Wmo
eenzame oudere

SCP: Meer aandacht nodig van professionals tegen eenzaamheid

Eén op de vijf mensen die gebruik maakt van de Wmo voelt zich zeer eenzaam. Evert Pommer van het Sociaal en Cultureel Planbureau stelt: 'Een oorzaak voor grotere eenzaamheid zou kunnen zijn dat hulpverleners minder tijd hebben om met ouderen in gesprek te gaan.’
Wijkteam
Silke van Arum is senior adviseur bij Movisie

Blog: Wie helpt mijn buurmannen?

Acht trappen moet mijn buurman van driehoog af om zijn hondje uit te laten. En vervolgens weer acht omhoog. Dat gaat niet makkelijk. Hij is 88 en volgens eigen zeggen werkt zijn rotknie niet meer mee. Mijn benedenbuurman van één hoog, een ruime zestiger, zie ik minder vaak. Hij heeft psychische problemen en leidt een eenzaam en teruggetrokken leven. Wie gaat hen helpen? Het sociale wijkteam?

Ombudsman: ‘Van loket naar loket door gebrek aan deskundige hulp’

‘Bas paste niet in het malletje van de wet- en regelgeving en werd doorgeschoven van het ene naar het andere loket.’ In het rapport “Zorgen voor burgers” haalt de Nationale Ombudsman uit naar de mankementen van het nieuwe zorgstelsel, dat burgers uitsluit. De ombudsman roept op tot praktische oplossingen door integraal en “warm” te werken en met een overbruggingsbudget.
Wmo

Wat werkt bij integraal werken in het sociaal domein?

Sociaal werkers moeten allen integraal werken. Wat zijn de werkzame elementen van die manier van werken? Movisie deed onderzoek naar waar de cliënt het meest mee is geholpen, en wat blijkt: een goede relatie tussen cliënt en zijn regisserend professional is cruciaal.
Zelfredzaamheid

Minder op het spreekuur dankzij welzijnswerk

Huisartsen in Gezondheidscentrum De Rubenshoek in de Haagse Schilderswijk zien talloze patiënten met klachten gerelateerd aan armoede, stress en een ongezonde levensstijl. Directeur Fred van der Loo: ‘Alleen door structurele samenwerking met het sociaal domein kunnen we de gezondheid van onze patiënten verbeteren.’

Over zelfredzaamheid

Zelfredzaamheid zorgt voor dilemma's

‘Wanneer de overheid vasthoudt aan zelfredzaamheid als norm, worden drempels opgeworpen waardoor mensen worden uitgesloten van voorzieningen.' Dat zegt de Nationale ombudsman in zijn jaarverslag 2016. Ook onder professionals is er een levendige discussie over hoe ver zelfredzaamheid moet gaan en voor welke cliënt. Langer thuis wonen stelt ouderen en zorgverleners bijvoorbeeld dagelijks voor dilemma’s over zelfredzaamheid.

Lees meer

Wanneer is je cliënt zelfredzaam? Wanneer hij of zij het vermogen heeft om zichzelf te redden op alle levensterreinen, met zo min mogelijk professionele ondersteuning. Dat is de formulering in de zorg voor ouderen. Het idee is dat door behoud en/of versterking van zelfredzaamheid de – extra – zorg kan worden voorkomen of uitgesteld. Maar zelfredzaamheid gaat verder. Het gaat ook over het vermogen om jezelf te redden met behulp van vrienden, buren, familie en vrijwilligers.

Beperkingen

En niet alleen voor ouderen geldt dat professionals inzetten op zo groot mogelijke zelfredzaamheid. Ook in de schuldhulpverlening, zorg voor chronisch zieken en voor mensen met een beperking is zelfredzaamheid het devies. Het thema is een leidraad geworden in de hulpverlening, maar inmiddels lopen professionals ook tegen de beperkingen op. Want hoe ver kun je gaan met begeleiding van je cliënt met als uitgangspunt zo veel mogelijk zelfredzaam? Veel kwetsbare mensen kunnen niet zelfredzaam zijn, sommige mensen hebben altijd ondersteuning nodig.

De vraag werpt zich zo langzamerhand op of de – politieke – nadruk op zelfredzaamheid niet al te ver gaat. De nationale ombudsman uitte flinke kritiek in april 2017: ‘Wanneer de overheid vasthoudt aan zelfredzaamheid als norm, worden drempels opgeworpen waardoor mensen, burgers, worden uitgesloten van voorzieningen, overheidsdiensten en al het andere goede dat de samenleving heeft te bieden. Het stellen van eisen aan burgers waarvan vaststaat dat zij daar niet aan kunnen voldoen, is niet behoorlijk.’

Participeren

Maar de professionele nadruk of zelfredzaamheid heeft zeker ook geleid tot verbetering van de hulpverlening. Professionals zijn meer gaan denken en werken vanuit hun cliënt. Er zijn ook organisaties opgericht die zelfredzaamheid als basis hebben voor hun dienstverlening. Zoals de Stichting DeBroekriem, een organisatie die mensen helpt om in de maatschappij te participeren. De oprichters van de stichting geloven dat de zelfredzaamheid van burgers dankzij slimme verbindingen vergroot kan worden. En hun concept is succesvol, want volgens de oprichter heeft 61 procent van de vrijwilligers die zich aanmeldden bij DeBroekriem binnen een half jaar een baan, ook de mensen die daarvoor al langere tijd thuis zaten.

Schulden

Ook in de schuldhulpverlening is zelfredzaamheid niet alleen een doel, maar ook een middel om schulden kwijt te raken. De kans dat mensen terugvallen in schulden, nadat ze met succes een schuldentraject hebben doorlopen, is best groot. Vier jaar na afronding van het traject zijn er bovengemiddeld veel betalingsachterstanden. Om dit te voorkomen, zou er meer ingezet moeten worden op budgetbeheer. En mensen te leren zelf met hun budget om te gaan.

In dit dossier wordt het thema zelfredzaamheid in allerlei facetten belicht. Het blijft een leidraad in de hulpverlening, immers de beste motivatie is de eigen motivatie. De vraag is hoe ver je als professional kunt gaan in het niet helpen, om de zelfredzaamheid van de cliënt te bevorderen. Lees in dit dossier de artikelen over deze discussie en over de oplossingen die professionals vinden.

Uitgelicht congres

Congres Huiselijk Geweld

Gooiland

Congres Zorgmijders – Extra editie

ReeHorst

Congres Wijkteams – Extra editie

ReeHorst

Congres Omgaan met verslaving in het sociaal domein

ReeHorst

Jaarcongres Eenzaamheid

ReeHorst

Congres Zorgmijders

ReeHorst

Congres Wijkteams 2020

ReeHorst

Congres Armoede en Schulden

ReeHorst

Congres Mensen met verward gedrag in de wijk

ReeHorst

Lustrum: Dag van de sociaal werker

ReeHorst