Zelfredzaamheid

Veel belemmeringen bij duurzaam werk voor jongeren met arbeidsbeperking

Wajongers blijven ‘tweederangsburgers’

Ondanks veel protest van een brede coalitie van belangenorganisaties, vakbonden en mensen uit de doelgroep, heeft de Eerste Kamer ingestemd met de harmonisatie van de Wajong. ‘Mensen met een beperking of chronische ziekte blijven hierdoor een soort tweederangsburgers’, zegt Illya Soffer, directeur van Ieder(in).
Zelfredzaamheid
Hoe mooi is het als je zelfs de meest kwetsbare doelgroep een veilig eigen plekje kunt geven?

Individueel wonen vergroot eigen regie voor alle niveaus

Je leven lang samenwonen met mensen waar je niet voor kiest. Het zou toch niet nodig moeten zijn? Iedere cliënt verdient een eigen woning, maar is dat wel mogelijk?
Zelfredzaamheid
Jouw taalgebruik is van invloed op de eigen regie van je cliënt

Jouw taalgebruik is van invloed op de eigen regie van je…

Sociaal werkers streven ernaar om eigen kracht en eigen regie van bewoners te activeren, op basis van gelijkwaardigheid. Maar het pakt soms anders uit; taal kan onbedoeld ongelijkwaardigheid in de hand werken en ervoor zorgen dat sociaal werkers zélf regie blijven houden.

Draagkracht als alternatief voor zelfredzaamheid

Er is de afgelopen tijd veel geschreven over zelfredzaamheid. Zo zou het kwetsbare mensen vaak ontbreken aan voor zelfredzaamheid benodige competenties en een hulpvaardig netwerk. Onderzoek van BMC en Universiteit Twente in zes gemeenten laat zien dat een groot deel van de daar onderzochte inwoners wel degelijk over deze vormen van draagkracht beschikken.
Transformatie
‘Geen drempels, indicaties en uurtje factuurtje’

‘Geen drempels, indicaties en uurtje factuurtje’

Hoe pak je grote maatschappelijke vraagstukken als eenzaamheid en armoede aan? Door te doen wat werkt. Maar hoe organiseer je dat als gemeente en maatschappelijke organisatie? Wethouder Han de Jager: ‘Het duiden van de vraag van de inwoners moet centraal staan, niet het systeem.’
Zelfredzaamheid
Eigen regie? ‘Iedereen wil het, weinig mensen stimuleren het’

Eigen regie? ‘Iedereen wil het, weinig mensen stimuleren het’

Veel kwetsbare mensen geven aan dat ze een gewoon leven willen leiden. Maar door de invoering van het ‘Werken in de wijk’ is dit juist moeilijker geworden, zegt Trudy Jansen. ‘Soms bestaat iemands hele netwerk puur uit hulpverleners en vrijwilligers.’
Wijkteam

Wijkteams zijn gelukkig professioneel ongehoorzaam

Uit onderzoek blijkt dat sociaal professionals hun eigen inschatting van burgers belangrijker vinden dan wat beleidsmakers willen. ‘Zij hebben ervoor gezorgd dat bestuurders ondanks hun beleid kunnen zeggen dat er geen grote ongelukken zijn gebeurd.’
Dagbesteding

Zegen of probleem?

Het is een mooi streven om mensen zo veel mogelijk verantwoordelijkheid te geven voor hun eigen zorg en welzijn. Al jaren is dit het uitgangspunt van de participatiesamenleving. Maar hoe werkt deze koers momenteel in de praktijk?
Zelfredzaamheid
Zelfhulptools als aanvulling op ambulante ondersteuning

Zelfhulptools als aanvulling op ambulante ondersteuning

Als je mensen met een beperking zo zelfstandig mogelijk hun leven wilt laten leiden, in hun eigen huis, is het inzetten van digitale hulpmiddelen een mooie uitbreiding op het bestaande ondersteuningsaanbod. Margit van der Meulen: ‘Als we dit mogelijk willen maken, vergt dat voor professionals een andere manier van werken dan ze nu doen.’
Jeugdhulp

Samen beslissen met ouders en kinderen

Laat cliënten meebeslissen over welke hulp zij ontvangen, dan krijgen ze meer regie over hun leven en meer zelfvertrouwen. Dit inzicht uit de medische wereld is ook toepasbaar in de jeugdhulp. Zes Brabantse organisaties voor jeugd- en opvoedhulp brengen het in de praktijk.

Over zelfredzaamheid

Zelfredzaamheid zorgt voor dilemma's

‘Wanneer de overheid vasthoudt aan zelfredzaamheid als norm, worden drempels opgeworpen waardoor mensen worden uitgesloten van voorzieningen.' Dat zegt de Nationale ombudsman in zijn jaarverslag 2016. Ook onder professionals is er een levendige discussie over hoe ver zelfredzaamheid moet gaan en voor welke cliënt. Langer thuis wonen stelt ouderen en zorgverleners bijvoorbeeld dagelijks voor dilemma’s over zelfredzaamheid.

Lees meer

Wanneer is je cliënt zelfredzaam? Wanneer hij of zij het vermogen heeft om zichzelf te redden op alle levensterreinen, met zo min mogelijk professionele ondersteuning. Dat is de formulering in de zorg voor ouderen. Het idee is dat door behoud en/of versterking van zelfredzaamheid de – extra – zorg kan worden voorkomen of uitgesteld. Maar zelfredzaamheid gaat verder. Het gaat ook over het vermogen om jezelf te redden met behulp van vrienden, buren, familie en vrijwilligers.

Beperkingen

En niet alleen voor ouderen geldt dat professionals inzetten op zo groot mogelijke zelfredzaamheid. Ook in de schuldhulpverlening, zorg voor chronisch zieken en voor mensen met een beperking is zelfredzaamheid het devies. Het thema is een leidraad geworden in de hulpverlening, maar inmiddels lopen professionals ook tegen de beperkingen op. Want hoe ver kun je gaan met begeleiding van je cliënt met als uitgangspunt zo veel mogelijk zelfredzaam? Veel kwetsbare mensen kunnen niet zelfredzaam zijn, sommige mensen hebben altijd ondersteuning nodig.

De vraag werpt zich zo langzamerhand op of de – politieke – nadruk op zelfredzaamheid niet al te ver gaat. De nationale ombudsman uitte flinke kritiek in april 2017: ‘Wanneer de overheid vasthoudt aan zelfredzaamheid als norm, worden drempels opgeworpen waardoor mensen, burgers, worden uitgesloten van voorzieningen, overheidsdiensten en al het andere goede dat de samenleving heeft te bieden. Het stellen van eisen aan burgers waarvan vaststaat dat zij daar niet aan kunnen voldoen, is niet behoorlijk.’

Participeren

Maar de professionele nadruk of zelfredzaamheid heeft zeker ook geleid tot verbetering van de hulpverlening. Professionals zijn meer gaan denken en werken vanuit hun cliënt. Er zijn ook organisaties opgericht die zelfredzaamheid als basis hebben voor hun dienstverlening. Zoals de Stichting DeBroekriem, een organisatie die mensen helpt om in de maatschappij te participeren. De oprichters van de stichting geloven dat de zelfredzaamheid van burgers dankzij slimme verbindingen vergroot kan worden. En hun concept is succesvol, want volgens de oprichter heeft 61 procent van de vrijwilligers die zich aanmeldden bij DeBroekriem binnen een half jaar een baan, ook de mensen die daarvoor al langere tijd thuis zaten.

Schulden

Ook in de schuldhulpverlening is zelfredzaamheid niet alleen een doel, maar ook een middel om schulden kwijt te raken. De kans dat mensen terugvallen in schulden, nadat ze met succes een schuldentraject hebben doorlopen, is best groot. Vier jaar na afronding van het traject zijn er bovengemiddeld veel betalingsachterstanden. Om dit te voorkomen, zou er meer ingezet moeten worden op budgetbeheer. En mensen te leren zelf met hun budget om te gaan.

In dit dossier wordt het thema zelfredzaamheid in allerlei facetten belicht. Het blijft een leidraad in de hulpverlening, immers de beste motivatie is de eigen motivatie. De vraag is hoe ver je als professional kunt gaan in het niet helpen, om de zelfredzaamheid van de cliënt te bevorderen. Lees in dit dossier de artikelen over deze discussie en over de oplossingen die professionals vinden.

Uitgelicht congres

Congres Zorgmijders – Extra editie

ReeHorst

Congres Wijkteams – Extra editie

ReeHorst

Congres Omgaan met verslaving in het sociaal domein

ReeHorst

Jaarcongres Eenzaamheid

ReeHorst

Congres Zorgmijders

ReeHorst

Congres Wijkteams 2020

ReeHorst

Congres Armoede en Schulden

ReeHorst

Congres Mensen met verward gedrag in de wijk

ReeHorst

Lustrum: Dag van de sociaal werker

ReeHorst