Zelfredzaamheid

Zelfredzaamheid
Marianne Jans

Column: Durf jij delen van jezelf naar buiten toe te laten…

Columnist Marianne Jans is terug! Ze vond de kracht in zichzelf en helpt nu als 'buitencoach' andere vrouwen van 40+ hetzelfde te doen. 
Zelfredzaamheid
Tine Van Regenmortel: ‘Beleid voor sociaal werk is nu te fragmentair’

‘Beleid voor sociaal werk is nu te fragmentair’

Ze is de autoriteit op het terrein van ‘empowerment’, mensen in hun kracht zetten. Wat is nodig om uitsluiting van kwetsbare mensen en van mensen in armoede te voorkomen? Professor dr. Tine Van Regenmortel is benoemd tot hoogleraar op de leerstoel Sociaal Werk aan de Tilburg University. ‘Er wordt te weinig gekeken naar de effectiviteit van wat we doen in het sociaal domein.’
Zelfredzaamheid

Van ouderdom naar levensloop

Ouderen zouden veel meer dan nu mogen beseffen dat ze de kwaliteit van hun leven in eigen hand hebben. Professionals kunnen daarbij helpen, vindt hoogleraar Marcel Olde Rikkert. ‘Als je onder ogen ziet dat jij hier gekomen bent, dat jij dat gedaan hebt, dat daar trots bij hoort, dat je daarin waardevolle lessen hebt opgedaan over jou en je leven, dan helpt dat bij de sores die je op dat moment wellicht hebt.’
Zelfredzaamheid

Blog: Empowerment in de praktijk

Empowerment: een belangrijk begrip in zorg en welzijn. Maar tegelijk ook een jeukwoord. Empowerment of mensen in hun kracht zetten, wat is het, hoe doe je dat en kun je als sociaal professional überhaupt wel empoweren?

Mensen vallen liever dood dan dat ze hulp vragen van hun…

Als iemand met beginnende dementie vereenzaamt, buren afwerend zijn, vrienden zoekende, dan ligt daar een rol voor de sociaal werker. Maar die sociaal werker laat deze ‘kerntaak’, mede dankzij beleid, nu te vaak liggen, vindt lector Lilian Linders.
Transformatie

We moeten minder hulpverlenen

‘Extra geld naar de jeugdzorg is niet de oplossing. Stop met voeden van rupsje-nooit-genoeg.’ Dat is het advies van Gert Schout, themaleider ‘Eigen Kracht in de GGZ’ bij het VUmc in Amsterdam. Hij pleit voor een omslag. ‘De leefwereld aan zet vraagt om vertrouwen in mensen en processen.’  
Zelfredzaamheid

Column IPW: Geef handhaving plek in sociaal domein

Joelle zit in de bijstand en is gokverslaafd. Dit ging drie jaar lang goed. Toen kreeg ze een terugval. Een maand lang gokte ze op verschillende websites.
Jeugdhulp

Samen beslissen met ouders en kinderen

Laat cliënten meebeslissen over welke hulp zij ontvangen, dan krijgen ze meer regie over hun leven en meer zelfvertrouwen. Dit inzicht uit de medische wereld is ook toepasbaar in de jeugdhulp. Zes Brabantse organisaties voor jeugd- en opvoedhulp brengen het in de praktijk.
Zelfredzaamheid

Nieuw concept eigen kracht verbetert samenwerking

Het begrip “eigen kracht” is vaak niet eenduidig gedefinieerd en dat maakt het werken aan eigen kracht moeilijk. Onderzoekers van het Verwey-Jonker Instituut ontwikkelden een ‘richtinggevend concept’ voor het begrip.
Zelfredzaamheid

‘We hadden hier de pefecte samenleving’

Op tal van campings en recreatieparken in Nederland wonen mensen die nergens anders terecht kunnen. Zoals op Camping Wildzicht in Leersum. ‘De rechter stelde dat zelfredzaamheid niet van deze mensen kan worden verwacht.’

Over zelfredzaamheid

Zelfredzaamheid zorgt voor dilemma's

‘Wanneer de overheid vasthoudt aan zelfredzaamheid als norm, worden drempels opgeworpen waardoor mensen worden uitgesloten van voorzieningen.' Dat zegt de Nationale ombudsman in zijn jaarverslag 2016. Ook onder professionals is er een levendige discussie over hoe ver zelfredzaamheid moet gaan en voor welke cliënt. Langer thuis wonen stelt ouderen en zorgverleners bijvoorbeeld dagelijks voor dilemma’s over zelfredzaamheid.

Lees meer

Wanneer is je cliënt zelfredzaam? Wanneer hij of zij het vermogen heeft om zichzelf te redden op alle levensterreinen, met zo min mogelijk professionele ondersteuning. Dat is de formulering in de zorg voor ouderen. Het idee is dat door behoud en/of versterking van zelfredzaamheid de – extra – zorg kan worden voorkomen of uitgesteld. Maar zelfredzaamheid gaat verder. Het gaat ook over het vermogen om jezelf te redden met behulp van vrienden, buren, familie en vrijwilligers.

Beperkingen

En niet alleen voor ouderen geldt dat professionals inzetten op zo groot mogelijke zelfredzaamheid. Ook in de schuldhulpverlening, zorg voor chronisch zieken en voor mensen met een beperking is zelfredzaamheid het devies. Het thema is een leidraad geworden in de hulpverlening, maar inmiddels lopen professionals ook tegen de beperkingen op. Want hoe ver kun je gaan met begeleiding van je cliënt met als uitgangspunt zo veel mogelijk zelfredzaam? Veel kwetsbare mensen kunnen niet zelfredzaam zijn, sommige mensen hebben altijd ondersteuning nodig.

De vraag werpt zich zo langzamerhand op of de – politieke – nadruk op zelfredzaamheid niet al te ver gaat. De nationale ombudsman uitte flinke kritiek in april 2017: ‘Wanneer de overheid vasthoudt aan zelfredzaamheid als norm, worden drempels opgeworpen waardoor mensen, burgers, worden uitgesloten van voorzieningen, overheidsdiensten en al het andere goede dat de samenleving heeft te bieden. Het stellen van eisen aan burgers waarvan vaststaat dat zij daar niet aan kunnen voldoen, is niet behoorlijk.’

Participeren

Maar de professionele nadruk of zelfredzaamheid heeft zeker ook geleid tot verbetering van de hulpverlening. Professionals zijn meer gaan denken en werken vanuit hun cliënt. Er zijn ook organisaties opgericht die zelfredzaamheid als basis hebben voor hun dienstverlening. Zoals de Stichting DeBroekriem, een organisatie die mensen helpt om in de maatschappij te participeren. De oprichters van de stichting geloven dat de zelfredzaamheid van burgers dankzij slimme verbindingen vergroot kan worden. En hun concept is succesvol, want volgens de oprichter heeft 61 procent van de vrijwilligers die zich aanmeldden bij DeBroekriem binnen een half jaar een baan, ook de mensen die daarvoor al langere tijd thuis zaten.

Schulden

Ook in de schuldhulpverlening is zelfredzaamheid niet alleen een doel, maar ook een middel om schulden kwijt te raken. De kans dat mensen terugvallen in schulden, nadat ze met succes een schuldentraject hebben doorlopen, is best groot. Vier jaar na afronding van het traject zijn er bovengemiddeld veel betalingsachterstanden. Om dit te voorkomen, zou er meer ingezet moeten worden op budgetbeheer. En mensen te leren zelf met hun budget om te gaan.

In dit dossier wordt het thema zelfredzaamheid in allerlei facetten belicht. Het blijft een leidraad in de hulpverlening, immers de beste motivatie is de eigen motivatie. De vraag is hoe ver je als professional kunt gaan in het niet helpen, om de zelfredzaamheid van de cliënt te bevorderen. Lees in dit dossier de artikelen over deze discussie en over de oplossingen die professionals vinden.

Uitgelicht congres

Congres Huiselijk Geweld

Gooiland

Congres Zorgmijders – Extra editie

ReeHorst

Congres Wijkteams – Extra editie

ReeHorst

Congres Omgaan met verslaving in het sociaal domein

ReeHorst

Jaarcongres Eenzaamheid

ReeHorst

Congres Zorgmijders

ReeHorst

Congres Wijkteams 2020

ReeHorst

Congres Armoede en Schulden

ReeHorst

Congres Mensen met verward gedrag in de wijk

ReeHorst

Lustrum: Dag van de sociaal werker

ReeHorst