Voltooid leven

Fotolia

Wel of geen stervenshulp bij een voltooid leven?

Euthanasie is sinds 2002 gelegaliseerd in Nederland. Wie uitzichtloos en ondraaglijk lijdt, kan hulp krijgen bij het beëindigen van het leven. Maar of iemand uitzichtloos en ondraaglijk lijdt, is niet altijd gemakkelijk te bepalen. Daarom gaan er stemmen op om ook ouderen die hun leven als voltooid zien, maar volgens de medische regels niet uitzichtloos en ondraaglijk lijden, stervenshulp te bieden. Of dit een goed plan is, daarover verschillen de meningen zeer.Meer

Het aantal verzoeken om euthanasie stijgt. Sinds 2002 is euthanasie legaal in Nederland en vanaf dat moment neemt het aantal verzoeken om euthanasie jaarlijks toe. Uit cijfers van artsenfederatie KNMG blijkt bijvoorbeeld dat in 2010 bij 3316 mensen euthanasie werd toegepast, in 2016 kregen 6091 mensen door middel van euthanasie hulp bij hun overlijden. Veruit de meeste mensen (68 procent) die in 2016 euthanasie kregen, leden aan kanker.

Ondanks dat euthanasie legaal is, kan het niet ten alle tijden worden toegepast. Alleen wie uitzichtloos en ondraaglijk lijdt, kan hulp krijgen bij het beëindigen van het leven. Of iemand uitzichtloos en ondraaglijk lijdt, is echter niet altijd gemakkelijk te bepalen. Daarom gaan er stemmen op om ook ouderen die hun leven als voltooid zien, maar volgens de medische regels niet uitzichtloos en ondraaglijk lijden, stervenshulp te bieden.

Stervenshulp

Of stervenshulp bij een voltooid leven een goed idee is, daarover verschillen de meningen. Bijvoorbeeld binnen de politiek. D66 is groot voorstander van het plan en schreef zelfs een wetsvoorstel om stervenshulp bij een voltooid leven mogelijk te maken. Mensen moeten namelijk waardig kunnen sterven. De voorwaarden? Er moet sprake zijn van een duurzame doodswens, een levenseindebegeleider begeleidt het hele traject én de persoon in kwestie is minimaal 75 jaar. D66 coryfee en schrijver Jan Terlouw: ‘Ik vraag me af, als iemand oud is, niks meer te melden heeft, geen interesses meer heeft, kinderen heeft die zelfstandig zijn en uit het leven wil stappen, welk recht de samenleving dan heeft om dat te ontzeggen?’ VVD, 50Plus, GroenLinks en PvdA zouden graag zien dat het wetsvoorstel van D66 wordt aangenomen. De christelijke partijen (ChristenUnie, SGP en CDA) zien hier echter niets in. Carla Dik-Faber (ChristenUnie): ‘Door hulp bij zelfdoding bij voltooid leven mogelijk te maken, bestaat het risico dat mensen hun gevoel van veiligheid verliezen en zich sneller overbodig voelen. Al dan niet bewust vanuit hun omgeving.’ Zij pleit er daarom voor te investeren in de ouderenzorg zodat ouderen waardig oud kunnen worden.

Ook buiten de politiek verschillen de meningen over het onderwerp voltooid leven. Zo vindt Marian Verkerk, hoogleraar Zorgethiek aan de Rijksuniversiteit Groningen dat we op dit moment een goede, transparante en te verantwoorden euthanasiewetgeving hebben die ervan uitgaat dat mensen die lijden aan een medische aandoening onder voorwaarden hulp moeten krijgen bij de beëindiging van hun leven als ze dat wensen. ‘Het is echter niet zo dat het alleen om strikt somatisch lijden gaat. De toetsingscommissie kijkt naar het totaalplaatje en als duidelijk is dat de kwaliteit van een leven niet goed meer is, is er volgens de huidige wetgeving al veel meer ruimte dan wordt gedacht. Ik zou het erg jammer vinden als deze praktijk, waarin enorm veel praktische wijsheid is opgebouwd, consequenties krijgt vanwege de nieuwe plannen.’ Artsenfederatie KNMG sluit zich aan bij de woorden van Verkerk. Een voltooid leven-wet naast de huidige euthanasiewet kent volgens hen te veel risico’s en nadelen en is daarom onwenselijk. ‘Artsenfederatie KNMG concludeert, na uitgebreide raadpleging van de achterban en intensieve besprekingen met de federatiepartners die de KNMG samen vormen, dat een wet die het mogelijk maakt  “gezonde” ouderen met een actuele, weloverwogen doodswens hulp bij zelfdoding te bieden onwenselijk is vanwege principiële en praktische bezwaren.’

Zelfbeschikking

Ondanks de bezwaren zijn er ook veel positieve geluiden te horen. Ouderenbond ANBO vindt bijvoorbeeld dat de keuze om een leven wel of niet te beëindigen aan mensen zelf is. ‘Als iemand aangeeft niet meer te willen leven, moeten we dat serieus nemen. We willen toch ook niet dat mensen die echt niet meer verder willen zelf gaan dokteren en geen hulp krijgen en op die manier een onwaardig levenseinde tegemoet gaan? De kern is dat we niet voor anderen moeten denken. Neem mensen serieus en onderzoek hun motivatie.’ Ook een meerderheid van de Nederlanders vindt dat stervenshulp mogelijk moet zijn bij een voltooid leven. Uit onderzoek van Motivaction blijkt dat 63 procent van de Nederlanders hier voorstander van is. Deze groep is van mening dat mensen die hun leven als voltooid zien, het recht hebben op zelfbeschikking. Het zou er volgens hen om moeten gaan wat mensen zelf willen en niet hoe anderen daar tegenaan kijken. Mensen die hun leven als voltooid zien, moeten de kans krijgen op een waardige manier uit het leven te stappen.

Uitgelicht

Achtergrond

‘Ik mocht mijn moeder niet vertellen dat ze doodging’

De directe manier waarop in Nederland met de dood wordt omgegaan stuit oudere migranten tegen de borst.

Artsen zien niks in stervenshulp bij voltooid leven

Een voltooid leven-wet naast de huidige euthanasiewet kent te veel risico’s en nadelen en is daarom onwenselijk. Dat stelt artsenfederatie KNMG na raadpleging van de eigen achterban.

‘Samenleving heeft recht niet doodswens tegen te houden’

Jan Terlouw: ‘Als iemand oud is, geen interesses meer heeft en uit het leven wil stappen, welk recht heeft de samenleving dan om dat te ontzeggen?’

Euthanasie is ok, maar niet altijd voor arts

Het aantal ingewilligde verzoeken om euthanasie is gestegen. Ook mensen met dementie en met een psychiatrische aandoening zouden over euthanasie moeten kunnen beslissen. Maar een minderheid van de artsen zegt een euthanasieverzoek in te willigen.

Meest gelezen