Transformatie

Jeugdhulp
Zorgverlening tijdens de lockdown

Wat leert de eerste lockdown ons over zorgvraag en -verlening?

De eerste lockdown zette zowel sociaal professionals als cliënten behoorlijk onder druk. Wat veranderde er voor hen tijdens deze onstuimige periode? Wat ging er goed en minder goed in de zorg- en hulpverlening? En wat kunnen we daarvan leren? Het Verwey-Jonker Instituut deed er onderzoek naar.

Z+W TV: ‘Pas op dat we geen nieuw soort apartheid introduceren’

‘De positie van ouderen is in Zuid-Afrika bij lange na niet zo beroerd als hier in Nederland’. Dit klinkt wellicht onverwacht, maar hoogleraar Andries Baart meent het bloedserieus. Hij pleit er in een nieuwe aflevering van Z+W TV voor dat we meer moeten kijken naar de inrichting van onze maatschappij en het verdwijnen van de solidariteit in plaats van te focussen op ‘kwetsbare’ individuen.
Wet- en regelgeving
Marcel Kolder is blogger bij Zorg+Welzijn

Column: Teststraat of huisarts, dat was onze vraag

Een dag voor het weekend krijgt onze gehandicapte dochter Mayim last van haar keel en lichte koorts. We zijn vanwege haar chronische aandoeningen aan hart, immuun- en zenuwstelsel voorzichtig in verband met besmettingen. We hebben voor de zekerheid een hepa-filtersysteem aangeschaft, tenslotte werken die dingen ook in vliegtuigen. Deze plotselinge koorts overvalt ons een beetje.
Seksueel misbruik

‘Slachtoffer van loverboy heeft tijd nodig om af te kicken’

Seksueel misbruik is zo oud als het leven zelf, maar de manier waarop het gebeurt, verandert. Zo is het klassieke beeld van een ‘loverboy’ deels achterhaald blijkt uit onderzoek van het Centrum tegen Kinderhandel en Mensenhandel. Hulpverlener Sanne van Oosterom herkent dat beeld: ‘Het gaat niet meer over liefde, maar over manipulatie en chantage.’
Verslaving

‘Ik ben vaak de zoveelste hulpverlener die voor de deur staat’

Investeer in de vertrouwensband met je cliënt en luister eens echt naar wat hij of zij wil. Of dat nu een aquarium, een kippenhok of een muziekinstrument is. Claudia Thyssen, ambulant begeleider bij Zorgplus GGZ, zweert bij de zogeheten Individuele Rehabilitatiebenadering. ‘Veel van mijn cliënten willen helemaal niks en dan moet je als hulpverlener toch een ingang vinden.’
Jeugdhulp

Er voor het kind zijn, als ouders dat niet kunnen

Bij een complexe scheiding kunnen kinderen in de situatie komen dat zij – al of niet onder druk – een ouder verstoten. Niet goed voor de ouders, niet goed voor het kind. Een expertteam adviseert om in een vroeg stadium een “specialist contactverlies” in te zetten om ouderverstoting tegen te gaan. Isabelle kent de situatie uit eigen ervaring. ‘Mijn ouders hadden misschien kunnen beseffen wat er nodig was voor de kinderen.’
Armoede

Verkiezingen deel 1: Aanpak van armoede en dakloosheid

De Tweede Kamerverkiezingen staan voor de deur. Wat zeggen de verschillende partijen in hun programma’s over het sociaal domein? In een tweeluik zocht Zorg+Welzijn het voor je uit. In dit eerste deel lees je hoe de partijen armoede en dakloosheid willen aanpakken.
Dagbesteding
Wij Samen

‘Hier worden mensen met een verstandelijke beperking op waarde geschat’

In het DigiBeet en Katten Café in Alkmaar kun je onder het genot van een kop koffie en een lekker broodje hulp krijgen bij je digitale vragen. Onder toeziend oog van een aantal katten word je bediend door mensen met een verstandelijke beperking. ‘Ik wist meteen dat het een geweldige werkplek zou zijn voor mijn cliënten.’

Hoe neem jij besluiten als je cliënt in het nauw komt?

Sociaal professionals moeten vaak in moeilijke situaties de juiste beslissing nemen. Het is nuttig je ervan bewust te zijn hoe ingrijpende besluiten worden genomen. Voor de kwaliteit van de hulp en voor de verantwoording naar jezelf, de cliënt en de opdrachtgever. Movisie presenteert zes besluitvormingsmodellen voor de professional.
Dagbesteding
Vadercentrum ADAM

Vadercentrum ADAM is al twintig jaar een spil in de wijk

Wat begon als een ontmoetingsplek voor mannen is uitgegroeid tot een buurtcentrum voor iedereen. In het Haagse stadsdeel Laak is vadercentrum ADAM is al twintig jaar de spil in de wijk. Coördinator Bilal Sahin is hier sinds het begin werkzaam: ‘Elk mens is ergens goed in. Hier proberen we die vaardigheden samen te ontdekken en in te zetten voor de maatschappij.’

Over transformatie

Van transitie naar transformatie

Gemeenten zijn vanaf 1 januari 2015 verantwoordelijk voor de uitvoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), de Jeugdwet en de Participatiewet. Het idee is dat gemeenten deze wetten met minder bureaucratie en goedkoper kunnen uitvoeren dan het rijk omdat ze dichter bij de inwoners zitten. De transitie van de taken is inmiddels achter de rug, maar hoe staat het met de transformatie?

Lees meer

Op 1 januari 2015 is de decentralisatie van start gegaan. Vanaf dat moment werden gemeenten verantwoordelijk voor jeugdzorg, werk en inkomen en zorg aan langdurig zieken en ouderen. Een deel van deze taken hebben de gemeenten overgenomen van de Rijksoverheid. De transitie is inmiddels achter de rug, de speciale Transitiecommissie Sociaal Domein is opgeheven en de echte transformatie is van start gegaan. Maar hoe gaat dit?

De Transitiecommissie Sociaal Domein concludeerde in haar eindrapport van september 2016 dat de eerste stappen naar de transformatie gezet zijn, maar dat het moeilijkste nog moet komen. ‘We zitten met z’n allen in een veranderingsproces, met verschuivingen in macht, zeggenschap en geld. Daar kunnen we van werkvloer tot bestuurskamer en van burger tot parlement (nog) niet goed mee om gaan. We zien dat het leidt tot afwachtend of vingerwijzend gedrag en dat houdt de beweging op. Binnen de eigen organisatie of in de keten, lokaal en centraal.’ De commissie concludeert dat het transformeren nog niet altijd effectief verloopt, dat gemeenten en rijk elkaar verwijten dat ze zich niet aan afspraken houden. ‘Er zijn tal van bijeenkomsten en overleggen, maar het lijkt of men elkaars taal niet spreekt, de verwijdering blijft.’ De commissie vindt dat duidelijker moet zijn wie het voortouw gaat nemen. Maar ook dat raadsleden hoe rol gaan oppakken. ‘Raadsleden bepalen het speelveld, stellen de randvoorwaarden en houden toezicht, maar zij zijn nog zoekende. Hebben doorgaans niet het gevoel regie te hebben. Terwijl ze toch echt aan het stuur (kunnen) zitten.’

Huishoudelijke hulp

Verder stelt de commissie het ‘onbegrijpelijk’ te vinden dat de kansen niet worden gepakt bij de transformatie van de markt voor huishoudelijke ondersteuning. ‘De sector beweegt nog onvoldoende toe richting dienstverlening aan huis. Er vindt ook geen begeleiding plaats vanuit de overheid. Dit terwijl hier geweldige kansen liggen voor meer werkgelegenheid aan de onderkant van de arbeidsmarkt.’ Ook nu, bijna een jaar na het eindrapport van de commissie, is het nog niet goed geregeld rondom de huishoudelijke ondersteuning. Renée de Vries, woordvoerder van ouderenbond ANBO: ‘Thuiswonende ouderen hebben wijkverpleging, huishoudelijke hulp en dagbesteding nodig. De groei van het aantal ouderen zet de komende jaren sterk door. Nu al wonen zes op de zeven ouderen thuis: tot op hoge leeftijd zelfstandig, vaak met enige ondersteuning van mantelzorg en in toenemende mate van technologische en digitale innovaties en voorzieningen. Wanneer dat niet meer volstaat, ondersteunt de thuiszorg, ontlast de dagbesteding en coördineert de wijkverpleging de noodzakelijke complexere en intensievere zorg. Deze ontwikkeling betekent een toegenomen druk op de voorzieningen thuis. Daarom stellen we: praat over verpleegzorg, of deze nu thuis of in een instelling gegeven wordt.’

Integraal werken

De grote belofte van de decentralisaties was het integraal werken. Zorg en ondersteuning dichterbij, minder versnipperd en minder duur. Is dat al realiteit? Hilde van Xanten, senior adviseur sociale zorg bij Movisie liet eerder aan Zorg+Welzijn weten: ‘Er zijn nog forse slagen te maken. Met name in de samenwerking tussen de domeinen.’ Van Xanten ziet dat er in het land steeds meer aandacht is voor hoe integraal te werken, er wordt geëxperimenteerd en er zijn ook al goede voorbeelden te vinden. Toch is er volgens haar nog volop ruimte voor verbetering. Niet alleen wat betreft de positie van cliënten bij het integraal werken, maar ook wat betreft de samenwerking tussen professionals en de randvoorwaarden daarvoor. ‘We zien heel vaak dat bijvoorbeeld zorg en ondersteuning én werk en inkomen nog niet natuurlijk samenwerken. Ze vallen in verschillende wettelijke kaders, met eigen regels en werkwijzen en dan wordt het voor professionals lastig om een samenhangend ondersteuningsplan op maat op te stellen. Maar op de plekken waar gemeente en aanbieders samen komen tot één visie, de werkwijzen echt op elkaar afstemmen en de bekostiging daarop laten aansluiten, blijkt het wel mogelijk.’

Jeugdzorg

En integraal werken is niet het enige punt waar nog verbetering mogelijk is wanneer je kijkt naar de transformatie van het sociaal domein. Jeugdzorg Nederland, GGZ Nederland, Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland (VGN) en de Vereniging Orthopedagogische Behandel Centra (VOBC) lieten eerder in 2017 aan de leden van de Tweede Kamer weten dat de decentralisatie nog niet gebracht heeft wat ze had moeten doen. Zij stellen: ‘We zijn nu ruim twee jaar na de decentralisatie die verbetering moest brengen voor de jeugdhulp. De hulp zou integraal worden, toegankelijk en dicht bij het kind. Meer preventie, slimmere samenwerking en een einde aan verkokering en perverse prikkels omdat alle jeugdhulpvormen nu onder één opdrachtgever vallen: de gemeente. Van dat ideaal zien we twee jaar na de decentralisatie helaas nog te weinig terug.’

Uitgelicht congres

Congres Samenwerken aan Sterke Jeugdhulp

ReeHorst