Transformatie

Professionalisering

Laatste kans: wie gun jij de Zorg+Welzijn Award 2021?

We hebben een bewogen jaar achter de rug. Door de coronacrisis veranderde er veel. Voor cliënten, maar ook voor professionals. Wie heeft zich dit jaar extra ingezet voor mensen die dat zo hard nodig hadden en maakte zo het verschil in het ingewikkelde sociaal domein? Ken jij die persoon? Dan kan hij of zij misschien wel de winnaar worden van de Zorg+Welzijn Award 2021.
Professionalisering
‘Je kunt de sociale basis niet aansturen’

‘Je kunt de sociale basis niet aansturen’

Gemeenten, professionals en wijken zijn nu vijf jaar verder met de transformatie van het sociaal werk naar de burger. De volgende stap is de versterking van de sociale basis. Wat is dat? ‘Alles wat nodig is om het leven met elkaar aantrekkelijk te maken,’ aldus Lou Repetur van Movisie. 'Het is de wij-samenleving.' En wat is de rol van de professional daarin?
Transformatie

‘Veel professionals doen wat nodig is, ondanks het systeem’

‘Cliënten hebben bij gemeenten weer een gezicht gekregen. Dat is echt de winst van de transitie. We hebben het weer over mensen van vlees en bloed.’ Vijf jaar na de transitie maakt Janny Bakker-Klein, bestuurder van Movisie, de balans op.
Transformatie

‘Wat is nu goede zorg? Begin daar eens mee’

Gemeenten zijn na de transitie als een kip zonder kop aan de slag gegaan. Beleidsarm en zonder al te veel visie, concludeert Marcel Boogers, hoogleraar Innovatie en Regionaal Bestuur aan de Universiteit Twente. ‘Een visie op goede zorg ontbreekt.’
Transformatie
Karin Geschiere is blogger bij Zorg+Welzijn

Blog: Wat het sociaal domein kan leren van ouders

Laten we accepteren dat niet elk risico is te elimineren; dat er geen schuldige hoeft te zijn als dingen anders lopen dan gepland; dat niet controle maar verantwoording leidt tot zelfredzaamheid; dat je vertrouwen moet verdienen, maar ook blind moet kunnen geven; dat waar er mensen zijn, er ook relationeel gedoe is.
Transformatie

Probeer eens het wiel van een ander

Stel, je hebt in je wijk probleemjongeren, maar het lukt maar niet om contact met ze te leggen. Met het hele wijkteam heb je er al je hoofd over gebroken. Andere gemeenten moeten dit soort vraagstukken toch ook hebben?
Participatie

‘Participatiewet zorgt voor ongelijke kansen’

Zeventig procent van de mensen met een arbeidsbeperking heeft geen werk. Met de invoering van de Participatiewet zijn gemeenten verantwoordelijk voor begeleiding naar werk. Actievoerder Noortje van Lith wil dat de wet verandert: 'Mensen met een arbeidsbeperking hebben geen eerlijke kansen op de arbeidsmarkt.'
Transformatie
‘Geen drempels, indicaties en uurtje factuurtje’

‘Geen drempels, indicaties en uurtje factuurtje’

Hoe pak je grote maatschappelijke vraagstukken als eenzaamheid en armoede aan? Door te doen wat werkt. Maar hoe organiseer je dat als gemeente en maatschappelijke organisatie? Wethouder Han de Jager: ‘Het duiden van de vraag van de inwoners moet centraal staan, niet het systeem.’
Transformatie
Karin Geschiere is blogger bij Zorg+Welzijn

Blog: Transformeren begint bij jezelf

Gemeenten die succesvol waren in de transformatie, beseffen dat een inclusieve samenleving een andere overheid vraagt. Eén die niet op afstand reguleert en controleert, níet op de stoel van de zorgprofessional gaat zitten, níet vanuit de ivoren toren voorschrijft wat moet gebeuren.
Transformatie

SCP ziet geen achteruitgang na transities

De kwaliteit van leven van mensen met een maatwerkvoorziening in het sociaal domein is tussen 2015 en 2016 gelijk gebleven. Wel is de eenzaamheid onder mensen in de Wmo toegenomen, is er nog geen sluitende aanpak voor de overgang van achttien min naar achttien plus en is de toegang tot de jeugdhulp verdubbeld.

Over transformatie

Van transitie naar transformatie

Gemeenten zijn vanaf 1 januari 2015 verantwoordelijk voor de uitvoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), de Jeugdwet en de Participatiewet. Het idee is dat gemeenten deze wetten met minder bureaucratie en goedkoper kunnen uitvoeren dan het rijk omdat ze dichter bij de inwoners zitten. De transitie van de taken is inmiddels achter de rug, maar hoe staat het met de transformatie?

Lees meer

Op 1 januari 2015 is de decentralisatie van start gegaan. Vanaf dat moment werden gemeenten verantwoordelijk voor jeugdzorg, werk en inkomen en zorg aan langdurig zieken en ouderen. Een deel van deze taken hebben de gemeenten overgenomen van de Rijksoverheid. De transitie is inmiddels achter de rug, de speciale Transitiecommissie Sociaal Domein is opgeheven en de echte transformatie is van start gegaan. Maar hoe gaat dit?

De Transitiecommissie Sociaal Domein concludeerde in haar eindrapport van september 2016 dat de eerste stappen naar de transformatie gezet zijn, maar dat het moeilijkste nog moet komen. ‘We zitten met z’n allen in een veranderingsproces, met verschuivingen in macht, zeggenschap en geld. Daar kunnen we van werkvloer tot bestuurskamer en van burger tot parlement (nog) niet goed mee om gaan. We zien dat het leidt tot afwachtend of vingerwijzend gedrag en dat houdt de beweging op. Binnen de eigen organisatie of in de keten, lokaal en centraal.’ De commissie concludeert dat het transformeren nog niet altijd effectief verloopt, dat gemeenten en rijk elkaar verwijten dat ze zich niet aan afspraken houden. ‘Er zijn tal van bijeenkomsten en overleggen, maar het lijkt of men elkaars taal niet spreekt, de verwijdering blijft.’ De commissie vindt dat duidelijker moet zijn wie het voortouw gaat nemen. Maar ook dat raadsleden hoe rol gaan oppakken. ‘Raadsleden bepalen het speelveld, stellen de randvoorwaarden en houden toezicht, maar zij zijn nog zoekende. Hebben doorgaans niet het gevoel regie te hebben. Terwijl ze toch echt aan het stuur (kunnen) zitten.’

Huishoudelijke hulp

Verder stelt de commissie het ‘onbegrijpelijk’ te vinden dat de kansen niet worden gepakt bij de transformatie van de markt voor huishoudelijke ondersteuning. ‘De sector beweegt nog onvoldoende toe richting dienstverlening aan huis. Er vindt ook geen begeleiding plaats vanuit de overheid. Dit terwijl hier geweldige kansen liggen voor meer werkgelegenheid aan de onderkant van de arbeidsmarkt.’ Ook nu, bijna een jaar na het eindrapport van de commissie, is het nog niet goed geregeld rondom de huishoudelijke ondersteuning. Renée de Vries, woordvoerder van ouderenbond ANBO: ‘Thuiswonende ouderen hebben wijkverpleging, huishoudelijke hulp en dagbesteding nodig. De groei van het aantal ouderen zet de komende jaren sterk door. Nu al wonen zes op de zeven ouderen thuis: tot op hoge leeftijd zelfstandig, vaak met enige ondersteuning van mantelzorg en in toenemende mate van technologische en digitale innovaties en voorzieningen. Wanneer dat niet meer volstaat, ondersteunt de thuiszorg, ontlast de dagbesteding en coördineert de wijkverpleging de noodzakelijke complexere en intensievere zorg. Deze ontwikkeling betekent een toegenomen druk op de voorzieningen thuis. Daarom stellen we: praat over verpleegzorg, of deze nu thuis of in een instelling gegeven wordt.’

Integraal werken

De grote belofte van de decentralisaties was het integraal werken. Zorg en ondersteuning dichterbij, minder versnipperd en minder duur. Is dat al realiteit? Hilde van Xanten, senior adviseur sociale zorg bij Movisie liet eerder aan Zorg+Welzijn weten: ‘Er zijn nog forse slagen te maken. Met name in de samenwerking tussen de domeinen.’ Van Xanten ziet dat er in het land steeds meer aandacht is voor hoe integraal te werken, er wordt geëxperimenteerd en er zijn ook al goede voorbeelden te vinden. Toch is er volgens haar nog volop ruimte voor verbetering. Niet alleen wat betreft de positie van cliënten bij het integraal werken, maar ook wat betreft de samenwerking tussen professionals en de randvoorwaarden daarvoor. ‘We zien heel vaak dat bijvoorbeeld zorg en ondersteuning én werk en inkomen nog niet natuurlijk samenwerken. Ze vallen in verschillende wettelijke kaders, met eigen regels en werkwijzen en dan wordt het voor professionals lastig om een samenhangend ondersteuningsplan op maat op te stellen. Maar op de plekken waar gemeente en aanbieders samen komen tot één visie, de werkwijzen echt op elkaar afstemmen en de bekostiging daarop laten aansluiten, blijkt het wel mogelijk.’

Jeugdzorg

En integraal werken is niet het enige punt waar nog verbetering mogelijk is wanneer je kijkt naar de transformatie van het sociaal domein. Jeugdzorg Nederland, GGZ Nederland, Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland (VGN) en de Vereniging Orthopedagogische Behandel Centra (VOBC) lieten eerder in 2017 aan de leden van de Tweede Kamer weten dat de decentralisatie nog niet gebracht heeft wat ze had moeten doen. Zij stellen: ‘We zijn nu ruim twee jaar na de decentralisatie die verbetering moest brengen voor de jeugdhulp. De hulp zou integraal worden, toegankelijk en dicht bij het kind. Meer preventie, slimmere samenwerking en een einde aan verkokering en perverse prikkels omdat alle jeugdhulpvormen nu onder één opdrachtgever vallen: de gemeente. Van dat ideaal zien we twee jaar na de decentralisatie helaas nog te weinig terug.’

Uitgelicht congres

Congres Samenwerken aan Sterke Jeugdhulp

ReeHorst