Transformatie

Transformatie
Samenlevingsopbouw

Hernieuwde aandacht voor samenlevingsopbouw

Samenlevingsopbouw zit in de lift en er zijn steeds meer verschillende spelers in het veld. Mariël van Pelt, senior adviseur professionalisering bij Movisie, werkte mee aan de publicatie 'De terugkeer van de samenlevingsopbouw'.
Professionalisering
‘Je kunt de sociale basis niet aansturen’

‘Je kunt de sociale basis niet aansturen’

Gemeenten, professionals en wijken zijn nu vijf jaar verder met de transformatie van het sociaal werk naar de burger. De volgende stap is de versterking van de sociale basis. Wat is dat? ‘Alles wat nodig is om het leven met elkaar aantrekkelijk te maken,’ aldus Lou Repetur van Movisie. 'Het is de wij-samenleving.' En wat is de rol van de professional daarin?
Transformatie
Anne-Marie van Bergen, senior adviseur Movisie.

Blog: Beschermd wonen: Is Lucas straks de dupe?

Een jonge man uit Zeeland belt me, Lucas* heet hij. Of ik een geschikte woonplek weet voor hem. Lucas heeft autisme, is in behandeling voor zijn psychosen en wil graag op zichzelf gaan wonen. Hij is het wel zat bij zijn overbezorgde ouders. En zij zien hem eigenlijk ook liever vertrekken, ze worden een dagje ouder.
Integraal werken

Integraal werken doe je voor de inwoner

Integraal werken kent vele vormen. Uit onderzoek blijkt dat het vaak bekeken wordt vanuit een organisatorische perspectief. Maar heeft de inwoner daar baat bij?
Transformatie

‘Een norm stellen werkt niet, het gaat om het proces’

Wat zijn de werkzame elementen van een interventie tegen eenzaamheid? Of kun je beter gebruik maken van het mechanisme, het proces, dat ertoe leidt dat mensen minder eenzaam zijn. Martijn Bool en anderen pleiten in de publicatie: “Wat verandert” ervoor dat professionals vooral inzetten op ‘werkzame mechanismen’. ‘De onderdelen van een motor doen de motor nog niet werken.’
Verward gedrag

Veel te winnen door beter hersteltraject

Mensen met complexe psychologische problemen krijgen vaak nog niet de juiste ondersteuning voor, tijdens en na een crisis. Christine Kuiper van Movisie pleit voor een betere domeinoverschrijdende aanpak: ‘Zorg dat politie, medisch- en sociaal domein samenwerken en situaties de-escaleren.’
Participatie

Bruggen bouwen in de diverse wijk

Inclusiviteit in een wijk bevorderen met een burgerinitiatief is niet zelden een taai proces. Maar als het lukt levert het veel op. Movisie bezocht vijf van dit soort wijkinitiatieven en tekende hun lessen op.
Transformatie

Probeer eens het wiel van een ander

Stel, je hebt in je wijk probleemjongeren, maar het lukt maar niet om contact met ze te leggen. Met het hele wijkteam heb je er al je hoofd over gebroken. Andere gemeenten moeten dit soort vraagstukken toch ook hebben?
Participatie

MOVISIE Sturen op maatschappelijk resultaat

Het verminderen van eenzaamheid, het tegengaan van overbelaste mantelzorgers en het bevorderen van sociale acceptatie. Het kunnen stuk voor stuk doelen van gemeenten en maatschappelijke organisaties zijn. Maar hoe weet je of die doelen ook bereikt worden?
Wijkteam

Saskia Keuzenkamp: ‘Professionals, kijk nóg meer naar het resultaat’

Hoe zorg je ervoor dat alle kennis over het sociaal domein in het veld landt en dat sociale professionals die kennis kunnen gebruiken? Dat is de leidraad van kennisinstituut Movisie in het nieuwe Werkprogramma 2019. Directeur Saskia Keuzenkamp: ‘Ik zie in het veld dat we meer bezig zijn met de opgaven en resultaten die we voor ogen hebben, dan met de traditionele output-indicatoren.’

Over transformatie

Van transitie naar transformatie

Gemeenten zijn vanaf 1 januari 2015 verantwoordelijk voor de uitvoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), de Jeugdwet en de Participatiewet. Het idee achter de transformatie sociaal domein is dat gemeenten deze wetten met minder bureaucratie en goedkoper kunnen uitvoeren dan het rijk omdat ze dichter bij de inwoners zitten. De transitie van de taken is inmiddels achter de rug, maar hoe staat het met de transformatie binnen het sociaal domein?

Lees meer

Op 1 januari 2015 is de transformatie sociaal domein en decentralisatie van start gegaan. Vanaf dat moment werden gemeenten verantwoordelijk voor jeugdzorg, werk en inkomen en zorg aan langdurig zieken en ouderen. Een deel van deze taken hebben de gemeenten overgenomen van de Rijksoverheid. De transitie is inmiddels achter de rug, de speciale Transitiecommissie Sociaal Domein is opgeheven en de echte transformatie sociaal domein is van start gegaan. Maar hoe gaat dit?

Transformatie sociaal domein commissie

De Transitiecommissie Sociaal Domein concludeerde in haar eindrapport van september 2016 dat de eerste stappen naar de transformatie gezet zijn, maar dat het moeilijkste nog moet komen. ‘We zitten met z’n allen in een veranderingsproces, met verschuivingen in macht, zeggenschap en geld. Daar kunnen we van werkvloer tot bestuurskamer en van burger tot parlement (nog) niet goed mee om gaan. We zien dat het leidt tot afwachtend of vingerwijzend gedrag en dat houdt de beweging op. Binnen de eigen organisatie of in de keten, lokaal en centraal.’ De commissie concludeert dat het transformeren nog niet altijd effectief verloopt, dat gemeenten en rijk elkaar verwijten dat ze zich niet aan afspraken houden. ‘Er zijn tal van bijeenkomsten en overleggen, maar het lijkt of men elkaars taal niet spreekt, de verwijdering blijft.’ De commissie vindt dat duidelijker moet zijn wie het voortouw gaat nemen. Maar ook dat raadsleden hoe rol gaan oppakken. ‘Raadsleden bepalen het speelveld, stellen de randvoorwaarden en houden toezicht, maar zij zijn nog zoekende. Hebben doorgaans niet het gevoel regie te hebben. Terwijl ze toch echt aan het stuur (kunnen) zitten.’

Transformatie sociaal domein en huishoudelijke ondersteuning

Verder stelt de commissie het ‘onbegrijpelijk’ te vinden dat de kansen niet worden gepakt bij de transformatie van de markt voor huishoudelijke ondersteuning. ‘De sector beweegt nog onvoldoende toe richting dienstverlening aan huis. Er vindt ook geen begeleiding plaats vanuit de overheid. Dit terwijl hier geweldige kansen liggen voor meer werkgelegenheid aan de onderkant van de arbeidsmarkt.’ Ook nu, bijna een jaar na het eindrapport van de commissie, is het nog niet goed geregeld rondom de huishoudelijke ondersteuning. Renée de Vries, woordvoerder van ouderenbond ANBO: ‘Thuiswonende ouderen hebben wijkverpleging, huishoudelijke hulp en dagbesteding nodig. De groei van het aantal ouderen zet de komende jaren sterk door. Nu al wonen zes op de zeven ouderen thuis: tot op hoge leeftijd zelfstandig, vaak met enige ondersteuning van mantelzorg en in toenemende mate van technologische en digitale innovaties en voorzieningen. Wanneer dat niet meer volstaat, ondersteunt de thuiszorg, ontlast de dagbesteding en coördineert de wijkverpleging de noodzakelijke complexere en intensievere zorg. Deze ontwikkeling betekent een toegenomen druk op de voorzieningen thuis. Daarom stellen we: praat over verpleegzorg, of deze nu thuis of in een instelling gegeven wordt.’

Transformatie sociaal domein en integraal werken

De grote belofte van de decentralisaties was het integraal werken. Zorg en ondersteuning dichterbij, minder versnipperd en minder duur. Is dat al realiteit? Hilde van Xanten, senior adviseur sociale zorg bij Movisie liet eerder aan Zorg+Welzijn weten: ‘Er zijn nog forse slagen te maken. Met name in de samenwerking tussen de domeinen.’ Van Xanten ziet dat er in het land steeds meer aandacht is voor hoe integraal te werken, er wordt geëxperimenteerd en er zijn ook al goede voorbeelden te vinden. Toch is er volgens haar nog volop ruimte voor verbetering. Niet alleen wat betreft de positie van cliënten bij het integraal werken, maar ook wat betreft de samenwerking tussen professionals en de randvoorwaarden daarvoor. ‘We zien heel vaak dat bijvoorbeeld zorg en ondersteuning én werk en inkomen nog niet natuurlijk samenwerken. Ze vallen in verschillende wettelijke kaders, met eigen regels en werkwijzen en dan wordt het voor professionals lastig om een samenhangend ondersteuningsplan op maat op te stellen. Maar op de plekken waar gemeente en aanbieders samen komen tot één visie, de werkwijzen echt op elkaar afstemmen en de bekostiging daarop laten aansluiten, blijkt het wel mogelijk.’

Jeugdzorg transformatie sociaal domein

En integraal werken is niet het enige punt waar nog verbetering mogelijk is wanneer je kijkt naar de transformatie van het sociaal domein. Jeugdzorg Nederland, GGZ Nederland, Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland (VGN) en de Vereniging Orthopedagogische Behandel Centra (VOBC) lieten eerder in 2017 aan de leden van de Tweede Kamer weten dat de decentralisatie nog niet gebracht heeft wat ze had moeten doen. Zij stellen: ‘We zijn nu ruim twee jaar na de decentralisatie die verbetering moest brengen voor de jeugdhulp. De hulp zou integraal worden, toegankelijk en dicht bij het kind. Meer preventie, slimmere samenwerking en een einde aan verkokering en perverse prikkels omdat alle jeugdhulpvormen nu onder één opdrachtgever vallen: de gemeente. Van dat ideaal zien we twee jaar na de decentralisatie helaas nog te weinig terug.’