Armoede

Armoede
Fotp Pixabay

Sociaal werkers kunnen zich schrap zetten: ‘Energiearmoede is een veelkoppig monster’

Meer dan een half miljoen Nederlanders kampt met energiearmoede, een probleem dat door de oorlog in Oekraïne en de oplopende gasprijzen steeds groter wordt. Een significante groep mensen dreigt de verliezers van de energietransitie te worden. Maar sociaal werkers kunnen veel doen om dat te voorkomen.
Armoede

Nibud slaat alarm om financiële sores: ‘Thema wordt veiliger als je…

Een op de drie huishoudens komt momenteel niet rond, stelt het Nibud. Financiële problemen zijn nog steeds een taboe-onderwerp maar sociaal werkers moeten het wel durven bespreken, benadrukt strategisch adviseur Gabriëlla Bettonville. Ook drempels om hulp in te schakelen moeten volgens haar omlaag.
‘Wie de signalen herkent, kan cliënten eerder naar de juiste instanties sturen.'

Stuit je op zorgpremieschulden? ‘Dat biedt, hoe raar dat mag klinken,…

Zorgverzekeringsschulden zijn een belangrijk signaal dat mensen in de knel raken. 'Hoe eerder zij geholpen worden, hoe meer leed er voorkomen wordt’, zegt Gert-Jan Heinsman van Zorgverzekeringslijn. Hoe kunnen sociaal werkers voorkomen dat cliënten nog dieper in de schulden komen?
Wijkteam

PREVIEW ‘Prioriteit nummer één is deelnemen aan de maatschappij’

Corona heeft de kwetsbaarheid van bewoners in achterstandswijken extra zichtbaar gemaakt, zegt Marco Pastors, directeur Nationaal Programma Rotterdam-Zuid. Werk vinden wordt nog moeilijker. Meer leerpraktijkcentra en een intensievere samenwerking tussen wijkteams en scholen zijn oplossingen op Zuid. 'Maar vooral: een stabiele basis voor werkzoekenden.'
Dagbesteding
Vadercentrum ADAM

Vadercentrum ADAM is al twintig jaar een spil in de wijk

Wat begon als een ontmoetingsplek voor mannen is uitgegroeid tot een buurtcentrum voor iedereen. In het Haagse stadsdeel Laak is vadercentrum ADAM is al twintig jaar de spil in de wijk. Coördinator Bilal Sahin is hier sinds het begin werkzaam: ‘Elk mens is ergens goed in. Hier proberen we die vaardigheden samen te ontdekken en in te zetten voor de maatschappij.’
Armoede

Nibud: Huishoudens niet voorbereid op crisis

Huishoudens maken zich minder zorgen dan twee maanden geleden over hun financiële situatie. Ze lijken de coronacrisis nog niet te voelen. Alle signalen staan echter op rood, zegt het Nibud die sociaal professionals daarom adviseert ook goed door te vragen hoe het financieel met mensen gaat. ‘Als het je overvalt, ben je meestal te laat.’
Wmo

Kim Putters: ‘Zorg gaat vooral om de relatie tussen mensen’

In zijn boek “Veenbrand” stelt Kim Putters, directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau, ‘smeulende kwesties’ aan de orde. Een van die kwesties is de groeiende sociale ongelijkheid. Zorg+Welzijn vroeg aan Kim Putters of het sociaal werkers lukt die smeulende kwesties aan te pakken. ‘Professionals vragen zich af: Moeten we wel allemaal doen wat we nu doen?’
Armoede

Rotterdam zet stadsmarinier in bij nieuwe aanpak van schulden

De gemeente Rotterdam heeft een nieuw plan om schulden te voorkomen en aan te pakken. Jongeren met problematische schulden kunnen een beroep doen op een fonds. De gemeente gaat schuldhulpverlening voor meer burgers aanbieden, gericht op de zogenoemde stress-sensitieve aanpak. En er komt een Stadsmarinier Schulden die instapt als de ‘gewone aanpak niet toereikend is'.
Armoede
Hulp bij ethische dilemma’s

DILEMMA Wat zou jij doen?

‘Steeds weer loop ik ertegenaan dat hulp- en ondersteuningstrajecten vastlopen omdat cliënten niet kunnen voldoen aan de eisen om een bijstandsuitkering te krijgen.’ Biljana Bori is wijkteammedewerker. Zij voegt toe: ‘Mijn cliënten voldoen niet aan de eisen vanwege bijvoorbeeld grote schulden door een onoverzichtelijke administratie of een vechtscheiding waarbij de ex-partner weigert bepaalde documenten te overleggen. Zo kom je in een vicieuze cirkel terecht waardoor de begeleiding ernstig stagneert. Ik begrijp heel goed dat er gecontroleerd moet worden op rechtmatigheid van een bijstandsuitkering, maar ik mis compleet de samenwerking met het wijkteam. Wat kan ik doen?’
Wijkteam
Mensen met sociale problemen gaan eerst naar de huisarts

Mensen met sociale problemen gaan eerst naar de huisarts

De doelgroep van de wijkteams zijn vaak al de patiënten van de huisarts. Samenwerking is daarom dringend gewenst, vindt bijzonder hoogleraar en huisarts Maria van den Muijsenbergh. ’Je wilt dat na één telefoontje iemand anders jouw patiënt echt gaat helpen.’

Over armoede

Hoe help je jouw cliënt uit de armoede?

Ook in een rijk land als Nederland leven steeds meer mensen in armoede. Van alle Nederlanders leeft 6,2 procent, dat zijn iets meer dan 1 miljoen mensen, onder de armoedegrens. Van hen leven er 391.000 in langdurige, dat betekent minstens vier jaar, onder de lage inkomensgrens. in armoede. Dat is 2,5 procent van de bevolking. Wat kunnen professionals doen om mensen uit de armoede te krijgen?

Lees meer

Opvallend feit aan de armodecijfers van Nederland is dat ruim een derde van de mensen die uit de armoede zijn gekomen, daar uiteindelijk weer in terugvallen. Uit onder zoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) blijkt namelijk dat van de mensen die in een bepaald jaar uit de armoede zijn geraakt,  bijna 20% een jaar later opnieuw in een armoede situatie leeft. Na vijf jaar is in totaal 40% in armoede teruggevallen.

Opgedeeld in groepen

Wie zijn de mensen die in armoede leven? Vaak zijn het mensen die behoren tot een zogenoemde kwetsbare groep. Het SCP benoemt acht van die groepen. De eerste groep bestaat uit kinderen in armoede. In 2018 leefden er ruim 264.000 minderjarige kinderen in een huishouden met een inkomen onder de lage-inkomensgrens. Het aantal kinderen in een gezin dat al minstens vier jaar moest rondkomen van een laag inkomen is 103.000 duizend. Dit is zorgelijk omdat kinderen die opgroeien in armoede ook meer kans hebben later zelf in armoede te leven. De tweede en derde groep bestaan uit eenoudergezinnen met minderjarige kinderen en alleenstaanden jonger dan de AOW-leeftijd. Deze twee groepen lopen het grootste risico op armoede. Nederland telt bijna 534.000 eenoudergezinnen. Ruim de helft daarvan (54%) bestaat uit eenoudergezinnen met uitsluitend minderjarige kinderen. Veruit de meeste daarvan hebben een vrouw aan het hoofd. Het armoedepercentage in deze categorie is veel hoger (bijna 15%) dan in de categorie eenoudergezinnen met een man aan het hoofd (7%). Dit komt doordat alleenstaande moeders relatief vaak afhankelijk zijn van een uitkering. Het armoederisico onder 55- tot 65-jarigen vergeleken met andere leeftijdsgroepen is hoog en is gegroeid sinds 2015. De 55-plussers die hun baan zijn kwijtgeraakt, komen moeilijk weer aan het werk. De verhoging van de AOW-leeftijd verlengt bovendien de tijdsspanne van hun armoedeproblematiek. Dit blijkt uit recente gegevens van het CBS.

De vierde groep bestaat uit werkende armen. Dat zijn mensen die een betaalde baan hebben, maar te weinig verdienen om van rond te komen. Hoe beperkter de werkweek, hoe hoger de kans op armoede. Werkende armen vormen bijna een derde van de volwassenen in armoede. Na de bijna 220.000 werkende armen zijn de bijstandsgerechtigden de tweede grootste groep onder de arme volwassenen. In totaal ging het in 2017 om ongeveer 152.000 personen. Dit was bijna een kwart (23%) van de totale groep arme volwassenen. De kans dat bijstandsgerechtigden in armoede verkeren is groot: van alle bijstandsontvangers in Nederland is ruim een derde arm. Naast de werkende armen en de bijstandsgerechtigden zijn de pensioenontvangers de derde grote groep onder de arme volwassenen. In 2017 ging het om 105.000 mensen. Bijna 90% van deze mensen is langdurig arm. Dat het aandeel in deze groep niet of nauwelijks afneemt, komt ook doordat deze groep niet kan profiteren van economische groei.

Dan blijven er nog twee groepen over: arme mensen met een migratieachtergrond en mensen die onder bewindvoering staan vanwege schulden. Van alle arme volwassenen in 2017 had ongeveer de helft een migratieachtergrond. Niet-westerse migranten zijn vaker arm dan westerse migranten. Het armoederisico verschilt per land van herkomst. Bij mensen met een niet-westerse achtergrond hebben migranten uit vluchtelingenlanden het hoogste armoederisico. Het aantal mensen dat door schulden onder toezicht van een bewindvoerder kwam te staan is de afgelopen jaren fors gestegen. Waren er in 2013 nog ongeveer 35.000 mensen onder bewind vanwege schulden, in 2018 waren dat er al ruim 56.000. Een stijging van zo’n 60 procent.

Blijf op de hoogte

Sociaal werkers zijn in de meeste gevallen betrokken bij de ondersteuning en hulp aan mensen die in armoede dreigen te geraken of die al in de schuldhulpverlening zitten. Het is voor deze professionals ook belangrijk om op de hoogte te zijn van de projecten, de beleidsregels en van de ontwikkelingen op het gebied van armoede en schuldhulpverlening. En niet te vergeten willen sociaal werkers graag lezen over nieuwe ideeën en opinies over methoden en werkwijzen. In dit dossier zet Zorg+Welzijn alles bij elkaar op het gebied van armoede.

Uitgelicht congres

Wijkteam congres: samenwerken in de praktijk

Van der Valk Hotel Veenendaal

Jaarcongres Georganiseerde criminaliteit en ondermijning

ReeHorst