Armoede

Armoede
Fotp Pixabay

Sociaal werkers kunnen zich schrap zetten: ‘Energiearmoede is een veelkoppig monster’

Meer dan een half miljoen Nederlanders kampt met energiearmoede, een probleem dat door de oorlog in Oekraïne en de oplopende gasprijzen steeds groter wordt. Een significante groep mensen dreigt de verliezers van de energietransitie te worden. Maar sociaal werkers kunnen veel doen om dat te voorkomen.
Schuldhulpverlening

‘Merendeel vluchtelingen blijft jaren in bijstand, andere gesprekstechniek nodig’

De armoede in ons land is het grootst onder de Syrische statushouders, aldus de nieuwste KIS Wijkmonitor. Tegelijkertijd komen deze Syriërs vrijwel niet terecht bij de schuldhulpverlening. Hoe moeten we deze cijfers interpreteren? En is er werk aan de winkel voor sociaal werkers?
Armoede

‘Laat merken dat jij en de cliënt gelijk oplopen’

De meeste bewoners van achterstandswijken hebben in hun leven veel meegemaakt en geleden. Een veroordelende houding van een sociaal professional kan bij hen heel hard aankomen. Hoe bouw je wél vertrouwen op?
Armoede
Pieter Vermeer Foto: Linelle Deuk

TEGENDRAADS ‘We gaan niet op de overheid wachten’

'Toen ik in 2013 werkloos was, dacht ik dat ik wel wat zou vinden tijdens mijn drie maanden WW. Maar dat lukte niet. Ondertussen zei het UWV doodleuk: jij bent capabel en zelfredzaam, jij redt jezelf maar. Ik had steun en aandacht nodig, maar van de gevestigde orde kon ik niks verwachten.'
Participatie
János Betkó is beleidsadviseur Inkomen bij de gemeente Nijmegen.

COLUMN Tegenstrijdigheid in ons sociale stelsel

Bij het onderzoek dat we hier in Nijmegen hebben gedaan naar de Participatiewet werd ik weer eens met de neus op de feiten gedrukt: veel mensen in de bijstand hebben serieuze problemen. Deze mensen kunnen niet zomaar fulltime werken. Sommigen zelfs nooit.
Wet- en regelgeving

Statushouders alleen ontzorgen is problemen vooruit schuiven

Het wetsvoorstel waarin de Veranderopgave Inburgering wordt vastgelegd stelt dat alle statushouders de eerste zes maanden na vestiging in de gemeente 'ontzorgd' moeten worden. De gemeente betaalt die periode vanuit de uitkering de huur, zorgverzekering en kosten voor energie en water. Zal dit financiële problemen van vluchtelingen voorkomen? Of is er meer nodig?
Participatie

Sociaal-culturele activering biedt toekomstperspectief voor tegenprestatie

Staatssecretaris Van Ark roept gemeenten op meer werk te maken van de tegenprestatie conform de wet. Maar gemeenten worstelen met nut en noodzaak ervan. Hoe kan de tegenprestatie meer van betekenis zijn? Een verkenning rondom Leeuwarden Fryslân Culturele Hoofdstad biedt perspectief.
Armoede
Amma Asante: ‘Soms is de brievenbus de grootste vijand’

Amma Asante: ‘Soms is de brievenbus de grootste vijand’

Verhalen zeggen meer dan statistieken, enquêtes en nota's. Dat vindt Amma Asante, de nieuwe voorzitter van de Landelijke Cliënten Raad. 'Praten met mensen, daarmee kom je verder dan alleen vanuit een papieren werkelijkheid werken.'
Zelfredzaamheid

‘Participatie van burgers vraagt omslag sociaal werkers’

Wat zien we terug van de participatiesamenleving? Wil Verschoor van Movisie maakt de balans op. ‘Sociaal werkers maken een omslag van helpen naar ondersteunen. Een andere rol in je werk is onvermijdelijk.’
Participatie

De kwetsbare burger participeert nog niet zo goed

De participatiesamenleving vertoont nog een alleszins elitair karakter. Dat constateert Movisie aan de hand van een onderzoek. Niemand weet eigenlijk nog wat er met de participatiesamenleving wordt bedoeld.

Over armoede

Hoe help je jouw cliënt uit de armoede?

Ook in een rijk land als Nederland leven steeds meer mensen in armoede. Van alle Nederlanders leeft 6,2 procent, dat zijn iets meer dan 1 miljoen mensen, onder de armoedegrens. Van hen leven er 391.000 in langdurige, dat betekent minstens vier jaar, onder de lage inkomensgrens. in armoede. Dat is 2,5 procent van de bevolking. Wat kunnen professionals doen om mensen uit de armoede te krijgen?

Lees meer

Opvallend feit aan de armodecijfers van Nederland is dat ruim een derde van de mensen die uit de armoede zijn gekomen, daar uiteindelijk weer in terugvallen. Uit onder zoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) blijkt namelijk dat van de mensen die in een bepaald jaar uit de armoede zijn geraakt,  bijna 20% een jaar later opnieuw in een armoede situatie leeft. Na vijf jaar is in totaal 40% in armoede teruggevallen.

Opgedeeld in groepen

Wie zijn de mensen die in armoede leven? Vaak zijn het mensen die behoren tot een zogenoemde kwetsbare groep. Het SCP benoemt acht van die groepen. De eerste groep bestaat uit kinderen in armoede. In 2018 leefden er ruim 264.000 minderjarige kinderen in een huishouden met een inkomen onder de lage-inkomensgrens. Het aantal kinderen in een gezin dat al minstens vier jaar moest rondkomen van een laag inkomen is 103.000 duizend. Dit is zorgelijk omdat kinderen die opgroeien in armoede ook meer kans hebben later zelf in armoede te leven. De tweede en derde groep bestaan uit eenoudergezinnen met minderjarige kinderen en alleenstaanden jonger dan de AOW-leeftijd. Deze twee groepen lopen het grootste risico op armoede. Nederland telt bijna 534.000 eenoudergezinnen. Ruim de helft daarvan (54%) bestaat uit eenoudergezinnen met uitsluitend minderjarige kinderen. Veruit de meeste daarvan hebben een vrouw aan het hoofd. Het armoedepercentage in deze categorie is veel hoger (bijna 15%) dan in de categorie eenoudergezinnen met een man aan het hoofd (7%). Dit komt doordat alleenstaande moeders relatief vaak afhankelijk zijn van een uitkering. Het armoederisico onder 55- tot 65-jarigen vergeleken met andere leeftijdsgroepen is hoog en is gegroeid sinds 2015. De 55-plussers die hun baan zijn kwijtgeraakt, komen moeilijk weer aan het werk. De verhoging van de AOW-leeftijd verlengt bovendien de tijdsspanne van hun armoedeproblematiek. Dit blijkt uit recente gegevens van het CBS.

De vierde groep bestaat uit werkende armen. Dat zijn mensen die een betaalde baan hebben, maar te weinig verdienen om van rond te komen. Hoe beperkter de werkweek, hoe hoger de kans op armoede. Werkende armen vormen bijna een derde van de volwassenen in armoede. Na de bijna 220.000 werkende armen zijn de bijstandsgerechtigden de tweede grootste groep onder de arme volwassenen. In totaal ging het in 2017 om ongeveer 152.000 personen. Dit was bijna een kwart (23%) van de totale groep arme volwassenen. De kans dat bijstandsgerechtigden in armoede verkeren is groot: van alle bijstandsontvangers in Nederland is ruim een derde arm. Naast de werkende armen en de bijstandsgerechtigden zijn de pensioenontvangers de derde grote groep onder de arme volwassenen. In 2017 ging het om 105.000 mensen. Bijna 90% van deze mensen is langdurig arm. Dat het aandeel in deze groep niet of nauwelijks afneemt, komt ook doordat deze groep niet kan profiteren van economische groei.

Dan blijven er nog twee groepen over: arme mensen met een migratieachtergrond en mensen die onder bewindvoering staan vanwege schulden. Van alle arme volwassenen in 2017 had ongeveer de helft een migratieachtergrond. Niet-westerse migranten zijn vaker arm dan westerse migranten. Het armoederisico verschilt per land van herkomst. Bij mensen met een niet-westerse achtergrond hebben migranten uit vluchtelingenlanden het hoogste armoederisico. Het aantal mensen dat door schulden onder toezicht van een bewindvoerder kwam te staan is de afgelopen jaren fors gestegen. Waren er in 2013 nog ongeveer 35.000 mensen onder bewind vanwege schulden, in 2018 waren dat er al ruim 56.000. Een stijging van zo’n 60 procent.

Blijf op de hoogte

Sociaal werkers zijn in de meeste gevallen betrokken bij de ondersteuning en hulp aan mensen die in armoede dreigen te geraken of die al in de schuldhulpverlening zitten. Het is voor deze professionals ook belangrijk om op de hoogte te zijn van de projecten, de beleidsregels en van de ontwikkelingen op het gebied van armoede en schuldhulpverlening. En niet te vergeten willen sociaal werkers graag lezen over nieuwe ideeën en opinies over methoden en werkwijzen. In dit dossier zet Zorg+Welzijn alles bij elkaar op het gebied van armoede.

Uitgelicht congres

Wijkteam congres: samenwerken in de praktijk

Van der Valk Hotel Veenendaal

Jaarcongres Georganiseerde criminaliteit en ondermijning

ReeHorst