Armoede en Schuldhulpverlening

Safety net

‘Knoop de gaten in het sociaal vangnet dicht’

De coronacrisis raakt niet alleen de klassiek kwetsbare groepen, ook nieuwe groepen krijgen te maken met armoede, zoals zzp’ers en werknemers met flexcontracten. Hoogleraar sociologie Godfried Engbersen maakt zich ernstige zorgen over jongeren en hun toekomstperspectief.

Z+W TV: Goed oplossen van schulden óók verantwoordelijkheid van schuldeisers

Schuldeisers moeten een veel grotere rol krijgen in de schuldhulpverlening. Dat vindt Marc Mulder, ervaringsdeskundige bij Movisie. ‘Schuldeisers kiezen nu voor de kortste weg: we leggen het probleem bij de schuldenaar. Dat brengt de uiteindelijke oplossing echter alleen maar verder weg.’

‘Schulden vertroebelen de relatie met de cliënt’

Anya Wiersma begeleidt ex-gedetineerden die schulden hebben en bij het beheer van hun financiën. Geen overbodige luxe, want meestal komen mensen uit de gevangenis in de samenleving zonder dat ze een inkomen of uitkering hebben. ‘Ik houd mijn cliënten gemotiveerd door steeds muizenstapjes te maken en te laten zien dat ze vooruit gaan.’
Professionalisering

Wat wil je betekenen voor je cliënt?

Professionals hebben verschillende ideeën over wat hun rol is in het begeleiden van cliënten. De een vindt dat ze naast haar cliënt moet staan, de ander focust zich op activering en een derde wil vooral dat de cliënt krijgt waar hij of zij recht op heeft. Bewustzijn van je eigen perspectief en dat van collega's gaat willekeur bij de hulp aan cliënten tegen.

Leerkring legt stukjes van de armoedepuzzel bij elkaar

In Assen en in Stadskanaal hebben interdisciplinaire leerkringen geleid tot brede samenwerking. Betrokken zijn ambtenaren, zorg- en welzijnsprofessionals, woningbouwcorporaties en ook vrijwilligers. Doel is een antwoord te vinden op de vraag hoe gezinnen uit de vicieuze cirkel van overerfbare armoede kunnen komen.
Christine Kuiper is adviseur Sociale Innovatie bij Movisie

Blog: Stop met dweilen en doe de kraan dicht

Armoede en schulden staan nu al een paar jaar hoog op de agenda. Toch nemen ze onvoldoende af. Sterker nog, ze nemen zelfs toe. Hoe gaan we dit taaie vraagstuk tackelen?
Wat werkt in aanpak armoede en schulden?

Gemeente moet regie nemen in aanpak armoede en schulden

Er zijn zo veel aanpakken van armoede en schulden, welke werkt nu echt? Op die praktische vraag zocht Movisie-adviseur Christine Kuiper een antwoord. ‘Je kunt zeggen: “Het zijn fraudeurs” als mensen zich niet aan de complexe regels houden, of hen helpen de formulieren in te vullen.’
Eenzaamheid

Actie tegen eenzaamheid: weten, willen en kunnen

‘Met een psychologische benadering bereik je gemiddeld meer dan met allerlei sociale activiteiten tegen eenzaamheid.’ Dat blijkt uit onderzoeken en literatuurstudie, zegt Jan Willem van de Maat van Movisie.
Zelfredzaamheid

‘Participatie van burgers vraagt omslag sociaal werkers’

Wat zien we terug van de participatiesamenleving? Wil Verschoor van Movisie maakt de balans op. ‘Sociaal werkers maken een omslag van helpen naar ondersteunen. Een andere rol in je werk is onvermijdelijk.’
Participatie

De kwetsbare burger participeert nog niet zo goed

De participatiesamenleving vertoont nog een alleszins elitair karakter. Dat constateert Movisie aan de hand van een onderzoek. Niemand weet eigenlijk nog wat er met de participatiesamenleving wordt bedoeld.

Over armoede en schuldhulpverlening

Van armoede naar schuldhulp en er weer uit

Meer dan 220.000 huishoudens leven langdurig, dat is langer dan vier jaar, onder de lage-inkomensgrens en in Nederland leven volgens het Sociaal en Cultureel Planbureau meer dan 1 miljoen mensen met problematische schulden. Wat kunnen professionals doen om mensen uit de armoede en schulden te krijgen?

Lees meer

De Nationale Ombudsman constateerde in het Jaarverslag 2016 dat schulden, armoede en toegang tot voorzieningen die hulp kunnen bieden de belangrijkste thema’s worden in de komende jaren. ‘Vasthouden aan zelfredzaamheid als norm werpt drempels op, waardoor mensen worden uitgesloten van voorzieningen en hulp.’

Het Sociaal en Cultureel Planbureau berekende dat één tot anderhalf miljoen huishoudens in Nederland te maken heeft met problematische schulden. Ook al kunnen zij in aanmerking komen voor schuldhulpverlening, de problemen blijken niet altijd gemakkelijk op te lossen. Omdat cliënten snel opgeven of boos te worden, weinig flexibel blijken te zijn en ook afspraken niet altijd nakomen.

Schuldhulp

De noodzaak groeit om mensen die financieel in de problemen komen met schuldhulpverlening en armoede-steun te helpen. Sinds een paar jaar is dat de taak van de gemeente. Dat betekent dat elke gemeente die taak om mensen te ondersteunen ook verschillend kan invullen. Enkele gemeenten zijn begonnen met een experiment om mensen in de bijstand ook een klein eigen inkomen te laten verdienen of onbetaald werk toe te staan. Met als doel de leefsituatie te verbeteren en eventueel beter aan betaald werk te kunnen komen.

Er zijn verschillende projecten waarin sociaal werkers helpen om burgers uit de schulden te houden of schulden te saneren. Belangrijk blijkt te zijn om tijdig de financiële problemen – die meestal gepaard gaan met sociaaleconomische problemen – op het spoor te komen. Zoals het meldpunt EMMA – Eerder Melden, Minder Achterstanden, waar de sociaal werker van het jaar 2017 – Mariska Overgaag – mede oprichter van is: ‘Mensen zijn opgelucht als er iemand van EMMA voor de deur staat. Wij komen niks halen, maar iets brengen.’

Armoedebestrijding

De gemeente Alphen aan den Rijn is begonnen met een bijzondere aanpak voor armoedebestrijding: Mobility Mentoring. Het idee is om de stressfactoren weg te nemen bij mensen met financiële problemen. Die stressfactoren kunnen van alles zijn: huisvesting, gezondheid, psychische problemen. Stress zorgt ervoor dat het voor mensen moeilijk wordt om problemen doelmatig aan te pakken. Mensen kunnen dan lastig prioriteiten stellen en hun impulsen te controleren. De methode komt uit de VS en leidt ertoe dat mensen in staat zijn ook hun problemen aan te pakken. De overheid heeft in 2016 bepaald om kinderen die in armoede moeten leven te helpen. Het aantal kinderen dat in Nederland in armoede opgroeit is hoog. Ondanks dat de economie is aangetrokken en er vanuit gemeenten en Rijk aandacht besteedt wordt aan het terugdringen van armoede, groeit tien tot twaalf procent van de kinderen op in armoede. De overheid financiert daarom via de gemeente projecten om kinderen te helpen die in langdurige armoede moeten leven en daarbij in hun sociale welbevinden worden gehinderd.

Sociaal werkers zijn in de meeste gevallen betrokken bij de ondersteuning en hulp aan mensen die in armoede dreigen te geraken of die al in de schuldhulpverlening zitten. Het is voor deze professionals ook belangrijk om op de hoogte te zijn van de projecten, de beleidsregels en van de ontwikkelingen op het gebied van armoede en schuldhulpverlening. En niet te vergeten willen sociaal werkers graag lezen over nieuwe ideeën en opinies over methoden en werkwijzen. In dit dossier zet Zorg+Welzijn alles bij elkaar op het gebied van armoede en schuldhulpverlening.

Uitgelicht congres

Congres Armoede en Schulden

ReeHorst

Congres Mensen met verward gedrag in de wijk

ReeHorst

Lustrum: Dag van de sociaal werker

ReeHorst