Armoede en Schuldhulpverlening

Safety net

‘Knoop de gaten in het sociaal vangnet dicht’

De coronacrisis raakt niet alleen de klassiek kwetsbare groepen, ook nieuwe groepen krijgen te maken met armoede, zoals zzp’ers en werknemers met flexcontracten. Hoogleraar sociologie Godfried Engbersen maakt zich ernstige zorgen over jongeren en hun toekomstperspectief.

Onderzoek naar maatwerk bij schulden van zwerfjongeren

Kwetsbare groepen als zwerfjongeren kampen met grote problemen. Ze hebben vrijwel allemaal schulden, ook bij overheidsorganisaties. Rigide incassoprocedures verergerden tot voor kort de problemen meer dan dat zij deze oplosten. Met de Brede Schuldenaanpak en de Rijksincassovisie komt daarin verandering. Maar vooralsnog zijn er ook nog knelpunten, zo blijkt uit onderzoek van Regioplan.

‘Overheidsinstanties geven te weinig ruchtbaarheid aan hun maatwerkregelingen’

Regioplan benoemt drie knelpunten bij het verbeteren van overheidsincasso bij zwerfjongeren. We leggen ze voor aan een casemanager en een schuldhulpverlener die dagelijks met deze doelgroep te maken hebben. Herkennen zij de knelpunten? Zijn er nog meer?
Waarom faalt hulp als de problemen zich opstapelen?

Waarom faalt hulp als de problemen zich opstapelen?

Onderzoekers Harry Kruiter en Floor Kellerman van het Instituut voor Publieke Waarden laten in hun nieuwe onderzoeksrapport zien hoe mensen met een stapeling van soms slechts twee of drie problemen uitgesloten worden van hulp. ‘Het is de harde waarheid over onze welvaartsmaatschappij dat wij nog steeds niet in staat zijn om deze mensen te helpen.’
Professionalisering

Wat wil je betekenen voor je cliënt?

Professionals hebben verschillende ideeën over wat hun rol is in het begeleiden van cliënten. De een vindt dat ze naast haar cliënt moet staan, de ander focust zich op activering en een derde wil vooral dat de cliënt krijgt waar hij of zij recht op heeft. Bewustzijn van je eigen perspectief en dat van collega's gaat willekeur bij de hulp aan cliënten tegen.

Mensen met een licht verstandelijke beperking en schuldenproblematiek

De aandacht voor mensen met een licht verstandelijke beperking (LVB) met schuldenproblematiek groeit. Het is een kwetsbare groep, die vaak wordt overvraagd en die - onder andere door de verstandelijke beperking - een groter risico heeft om in schulden te komen. Professionals dienen zich bewust te zijn van hun mogelijkheden en beperkingen, om zo beter maatwerk te bieden.

‘Onorthodoxe’ maatregelen om schuldenproblematiek te verminderen

Dat slechts een klein deel van het aantal mensen dat schulden heeft in beeld komt bij hulpverleners, is bekend. Maar wat kun je doen om ook die andere mensen te bereiken? De gemeente Tilburg hoopt hier met het Schuldenoffensief een stap in te zetten.

Column IPW: Het Groot Transformatie Woordenboek

Het lokale sociaal domein wordt volwassen, maar de transformatie gaat door. Daar is taal voor nodig. Veel taal. Passende taal, duidelijke taal. Wij helpen u op weg met onze definities van de belangrijkste vijftig begrippen. Van ‘sociaal professional’ via ‘vraag achter de vraag’ tot ‘ nadenken’.
Eenzaamheid

Actie tegen eenzaamheid: weten, willen en kunnen

‘Met een psychologische benadering bereik je gemiddeld meer dan met allerlei sociale activiteiten tegen eenzaamheid.’ Dat blijkt uit onderzoeken en literatuurstudie, zegt Jan Willem van de Maat van Movisie.

Gemeenten willen nu echt doen wat nodig is

Maatwerk. Bestuurders hebben er de mond van vol. Professionals weten hoe ingewikkeld het is. Vijf gemeenten gaan experimenteren, kondigden ze oktober 2016 aan. Wat gaan ze doen?

Over armoede en schuldhulpverlening

Van armoede naar schuldhulp en er weer uit

Meer dan 220.000 huishoudens leven langdurig, dat is langer dan vier jaar, onder de lage-inkomensgrens en in Nederland leven volgens het Sociaal en Cultureel Planbureau meer dan 1 miljoen mensen met problematische schulden. Wat kunnen professionals doen om mensen uit de armoede en schulden te krijgen?

Lees meer

De Nationale Ombudsman constateerde in het Jaarverslag 2016 dat schulden, armoede en toegang tot voorzieningen die hulp kunnen bieden de belangrijkste thema’s worden in de komende jaren. ‘Vasthouden aan zelfredzaamheid als norm werpt drempels op, waardoor mensen worden uitgesloten van voorzieningen en hulp.’

Het Sociaal en Cultureel Planbureau berekende dat één tot anderhalf miljoen huishoudens in Nederland te maken heeft met problematische schulden. Ook al kunnen zij in aanmerking komen voor schuldhulpverlening, de problemen blijken niet altijd gemakkelijk op te lossen. Omdat cliënten snel opgeven of boos te worden, weinig flexibel blijken te zijn en ook afspraken niet altijd nakomen.

Schuldhulp

De noodzaak groeit om mensen die financieel in de problemen komen met schuldhulpverlening en armoede-steun te helpen. Sinds een paar jaar is dat de taak van de gemeente. Dat betekent dat elke gemeente die taak om mensen te ondersteunen ook verschillend kan invullen. Enkele gemeenten zijn begonnen met een experiment om mensen in de bijstand ook een klein eigen inkomen te laten verdienen of onbetaald werk toe te staan. Met als doel de leefsituatie te verbeteren en eventueel beter aan betaald werk te kunnen komen.

Er zijn verschillende projecten waarin sociaal werkers helpen om burgers uit de schulden te houden of schulden te saneren. Belangrijk blijkt te zijn om tijdig de financiële problemen – die meestal gepaard gaan met sociaaleconomische problemen – op het spoor te komen. Zoals het meldpunt EMMA – Eerder Melden, Minder Achterstanden, waar de sociaal werker van het jaar 2017 – Mariska Overgaag – mede oprichter van is: ‘Mensen zijn opgelucht als er iemand van EMMA voor de deur staat. Wij komen niks halen, maar iets brengen.’

Armoedebestrijding

De gemeente Alphen aan den Rijn is begonnen met een bijzondere aanpak voor armoedebestrijding: Mobility Mentoring. Het idee is om de stressfactoren weg te nemen bij mensen met financiële problemen. Die stressfactoren kunnen van alles zijn: huisvesting, gezondheid, psychische problemen. Stress zorgt ervoor dat het voor mensen moeilijk wordt om problemen doelmatig aan te pakken. Mensen kunnen dan lastig prioriteiten stellen en hun impulsen te controleren. De methode komt uit de VS en leidt ertoe dat mensen in staat zijn ook hun problemen aan te pakken. De overheid heeft in 2016 bepaald om kinderen die in armoede moeten leven te helpen. Het aantal kinderen dat in Nederland in armoede opgroeit is hoog. Ondanks dat de economie is aangetrokken en er vanuit gemeenten en Rijk aandacht besteedt wordt aan het terugdringen van armoede, groeit tien tot twaalf procent van de kinderen op in armoede. De overheid financiert daarom via de gemeente projecten om kinderen te helpen die in langdurige armoede moeten leven en daarbij in hun sociale welbevinden worden gehinderd.

Sociaal werkers zijn in de meeste gevallen betrokken bij de ondersteuning en hulp aan mensen die in armoede dreigen te geraken of die al in de schuldhulpverlening zitten. Het is voor deze professionals ook belangrijk om op de hoogte te zijn van de projecten, de beleidsregels en van de ontwikkelingen op het gebied van armoede en schuldhulpverlening. En niet te vergeten willen sociaal werkers graag lezen over nieuwe ideeën en opinies over methoden en werkwijzen. In dit dossier zet Zorg+Welzijn alles bij elkaar op het gebied van armoede en schuldhulpverlening.

Uitgelicht congres

Congres Armoede en Schulden

ReeHorst

Congres Mensen met verward gedrag in de wijk

ReeHorst

Lustrum: Dag van de sociaal werker

ReeHorst