Armoede en Schuldhulpverlening

Safety net

‘Knoop de gaten in het sociaal vangnet dicht’

De coronacrisis raakt niet alleen de klassiek kwetsbare groepen, ook nieuwe groepen krijgen te maken met armoede, zoals zzp’ers en werknemers met flexcontracten. Hoogleraar sociologie Godfried Engbersen maakt zich ernstige zorgen over jongeren en hun toekomstperspectief.
geld

Roeland van Geuns: ‘Verhoog de bijstand’

Minder armoede is mogelijk, maar het kost geld en banen. Dat stellen de onderzoekers van het SCP en CBS in het rapport ‘Kansrijk armoedebeleid’. Een effectieve manier om armoede te verminderen is de bijstandsuitkering te verhogen. Of dat daadwerkelijk banen kost, betwijfelt Roeland van Geuns, lector Armoede interventies aan de Hogeschool van Amsterdam.
Participatie
János Betkó is beleidsadviseur Inkomen bij de gemeente Nijmegen.

COLUMN Tegenstrijdigheid in ons sociale stelsel

Bij het onderzoek dat we hier in Nijmegen hebben gedaan naar de Participatiewet werd ik weer eens met de neus op de feiten gedrukt: veel mensen in de bijstand hebben serieuze problemen. Deze mensen kunnen niet zomaar fulltime werken. Sommigen zelfs nooit.
kopzorgen

Wat zijn de maatschappelijke gevolgen van de coronacrisis?

Hoe gaat het met de mantelzorgers? En wat kunnen we aan armoede- en schuldenproblematiek verwachten de komende tijd? Dertien onderzoekers van het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) stelden zich deze en andere vragen, op basis van de huidige wetenschappelijke kennis.
'Mensen in armoede zijn niet per se arme mensen'

‘Mensen in armoede zijn niet per se arme mensen’

Armoede treft in Nederland bijna één miljoen mensen. Ook op Wereldarmoededag, donderdag 17 oktober, gaat het werk van de Quiet Communities gewoon door. In negen steden ondersteunen ze mensen die niet kunnen rondkomen, met gratis producten en diensten. Zoals in Maastricht. 'Carnaval is voor mij nu te duur.'

Miljoenennota betekent een magere plus voor minima

De plannen die het kabinet met Prinsjesdag presenteerde hebben ook gevolgen voor de koopkracht van mensen met een smalle beurs. Het Nibud berekende wat de Miljoenennota betekent voor huishoudens met een bijstandsuitkering.
Participatie

Sociaal-culturele activering biedt toekomstperspectief voor tegenprestatie

Staatssecretaris Van Ark roept gemeenten op meer werk te maken van de tegenprestatie conform de wet. Maar gemeenten worstelen met nut en noodzaak ervan. Hoe kan de tegenprestatie meer van betekenis zijn? Een verkenning rondom Leeuwarden Fryslân Culturele Hoofdstad biedt perspectief.
Wet- en regelgeving

Eén op vijf mensen in bijstandsexperiment kan parttime werken

Het experiment met soepelere bijstandsregels laat in Wageningen positieve resultaten zien. Dat blijkt uit een tussenrapportage. Meer mensen dan gemiddeld stromen uit naar betaald werk. Ook blijkt dat 25% van de mensen die extra kunnen bijverdienen de mogelijkheid vinden om parttime werk te doen.

Signalement van het CBS: Verzwijgen witte inkomsten belangrijkste reden schending inlichtingenplicht

Bijna 62 duizend personen hadden in 2017 een openstaande bijstandsvordering vanwege het schenden van de inlichtingenplicht. Twee derde van deze personen ontving in dat jaar ook een bijstandsuitkering. De belangrijkste reden voor een bijstandsvordering was het verzwijgen van witte inkomsten. Dit blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).
Hulp bij ethische dilemma’s

DILEMMA Wat zou jij doen?

‘Steeds weer loop ik ertegenaan dat hulp- en ondersteuningstrajecten vastlopen omdat cliënten niet kunnen voldoen aan de eisen om een bijstandsuitkering te krijgen.’ Biljana Bori is wijkteammedewerker. Zij voegt toe: ‘Mijn cliënten voldoen niet aan de eisen vanwege bijvoorbeeld grote schulden door een onoverzichtelijke administratie of een vechtscheiding waarbij de ex-partner weigert bepaalde documenten te overleggen. Zo kom je in een vicieuze cirkel terecht waardoor de begeleiding ernstig stagneert. Ik begrijp heel goed dat er gecontroleerd moet worden op rechtmatigheid van een bijstandsuitkering, maar ik mis compleet de samenwerking met het wijkteam. Wat kan ik doen?’

Over armoede en schuldhulpverlening

Van armoede naar schuldhulp en er weer uit

Meer dan 220.000 huishoudens leven langdurig, dat is langer dan vier jaar, onder de lage-inkomensgrens en in Nederland leven volgens het Sociaal en Cultureel Planbureau meer dan 1 miljoen mensen met problematische schulden. Wat kunnen professionals doen om mensen uit de armoede en schulden te krijgen?

Lees meer

De Nationale Ombudsman constateerde in het Jaarverslag 2016 dat schulden, armoede en toegang tot voorzieningen die hulp kunnen bieden de belangrijkste thema’s worden in de komende jaren. ‘Vasthouden aan zelfredzaamheid als norm werpt drempels op, waardoor mensen worden uitgesloten van voorzieningen en hulp.’

Het Sociaal en Cultureel Planbureau berekende dat één tot anderhalf miljoen huishoudens in Nederland te maken heeft met problematische schulden. Ook al kunnen zij in aanmerking komen voor schuldhulpverlening, de problemen blijken niet altijd gemakkelijk op te lossen. Omdat cliënten snel opgeven of boos te worden, weinig flexibel blijken te zijn en ook afspraken niet altijd nakomen.

Schuldhulp

De noodzaak groeit om mensen die financieel in de problemen komen met schuldhulpverlening en armoede-steun te helpen. Sinds een paar jaar is dat de taak van de gemeente. Dat betekent dat elke gemeente die taak om mensen te ondersteunen ook verschillend kan invullen. Enkele gemeenten zijn begonnen met een experiment om mensen in de bijstand ook een klein eigen inkomen te laten verdienen of onbetaald werk toe te staan. Met als doel de leefsituatie te verbeteren en eventueel beter aan betaald werk te kunnen komen.

Er zijn verschillende projecten waarin sociaal werkers helpen om burgers uit de schulden te houden of schulden te saneren. Belangrijk blijkt te zijn om tijdig de financiële problemen – die meestal gepaard gaan met sociaaleconomische problemen – op het spoor te komen. Zoals het meldpunt EMMA – Eerder Melden, Minder Achterstanden, waar de sociaal werker van het jaar 2017 – Mariska Overgaag – mede oprichter van is: ‘Mensen zijn opgelucht als er iemand van EMMA voor de deur staat. Wij komen niks halen, maar iets brengen.’

Armoedebestrijding

De gemeente Alphen aan den Rijn is begonnen met een bijzondere aanpak voor armoedebestrijding: Mobility Mentoring. Het idee is om de stressfactoren weg te nemen bij mensen met financiële problemen. Die stressfactoren kunnen van alles zijn: huisvesting, gezondheid, psychische problemen. Stress zorgt ervoor dat het voor mensen moeilijk wordt om problemen doelmatig aan te pakken. Mensen kunnen dan lastig prioriteiten stellen en hun impulsen te controleren. De methode komt uit de VS en leidt ertoe dat mensen in staat zijn ook hun problemen aan te pakken. De overheid heeft in 2016 bepaald om kinderen die in armoede moeten leven te helpen. Het aantal kinderen dat in Nederland in armoede opgroeit is hoog. Ondanks dat de economie is aangetrokken en er vanuit gemeenten en Rijk aandacht besteedt wordt aan het terugdringen van armoede, groeit tien tot twaalf procent van de kinderen op in armoede. De overheid financiert daarom via de gemeente projecten om kinderen te helpen die in langdurige armoede moeten leven en daarbij in hun sociale welbevinden worden gehinderd.

Sociaal werkers zijn in de meeste gevallen betrokken bij de ondersteuning en hulp aan mensen die in armoede dreigen te geraken of die al in de schuldhulpverlening zitten. Het is voor deze professionals ook belangrijk om op de hoogte te zijn van de projecten, de beleidsregels en van de ontwikkelingen op het gebied van armoede en schuldhulpverlening. En niet te vergeten willen sociaal werkers graag lezen over nieuwe ideeën en opinies over methoden en werkwijzen. In dit dossier zet Zorg+Welzijn alles bij elkaar op het gebied van armoede en schuldhulpverlening.

Uitgelicht congres

Congres Armoede en Schulden

ReeHorst

Congres Mensen met verward gedrag in de wijk

ReeHorst

Lustrum: Dag van de sociaal werker

ReeHorst