Joke Zwanikken: ‘Ereprijs is erkenning van Verwenzorg’

Psychiatrisch verpleegkundige Joke Zwanikken-Leenders neemt vandaag de vijftiende Ereprijs van het Fonds Psychische Gezondheid in ontvangst. Zij krijgt de prijs voor haar grote inzet voor de verwenzorg in Nederland. ‘Je kunt wel zeggen dat het mijn persoonlijke missie is.’
Joke Zwanikken: 'Ereprijs is erkenning van Verwenzorg'

Door Olga van Hattum –

Een dagje uit, naar het theater of uit eten. Voor mensen die chronisch ziek zijn,

eenzaam zijn of een psychiatrische aandoening hebben, is het vaak onbereikbaar.

Joke Zwanikken probeert daar al zeven jaar lang verandering in te brengen.

Ze is erg blij met de prijs. ‘Niet voor mezelf, maar voor de doelgroep, vanwege

de landelijke erkenning die het inhoudt.’


name=Verwenzorg>Verwenzorg
is bedoeld voor wie niet zelf kan organiseren,

vertelt Zwanikken. ‘Het is een vorm van maatschappelijk ondernemen. Ik wil ‘het

volk’, zoals ik het maar even noem, beter uitleggen wat er aan de hand is. Want

chronisch zieken hebben ook behoeften, net als u en ik. Het gaat ook om het

kweken van begrip.’

De verwenzorg heeft volgens haar een positief effect op de hele maatschappij.

En ook in de politiek is er draagvlak, zoals bij de staatssecretaris

van VWS. ‘Mevrouw Ross heeft ook verwenzorg gedaan. Kinderen hebben toen

ballonnen opgelaten met daaraan een wens. Die wensjes werden ook vervuld. En het

ging dan niet om ‘Bart Smit-verwenzorg’, zoals ik dat dan noem, maar om

aandacht.’

DraagvlakVerwenzorg zou eigenlijk in het

instellingsbudget of in de zorgverzekering moeten worden opgenomen, vindt

Zwanikken. ‘Heel veel verwenzorg is geen verwenzorg maar reguliere zorg. De

dingen die nu extra zijn, deden we vroeger erbij.’ Maar het moet geen beleid

worden, zegt ze fel. ‘Je kunt er geen protocol van maken of er nota’s over

schrijven. Dat is de dood in de pot. Al die vergaderingen, dat kost alleen maar

geld. Hou daar toch mee op! Van dat geld kun je ook een paar mensen blij

maken.’

Draagvlak binnen de instelling is wel van belang, benadrukt ze. ‘Als de

Raad van Bestuur er niet achter staat, hou dan maar op! Ik nodig ze altijd uit,

en dan zie ik in twee minuten of het lukt of niet.’ Ze voegt eraan toe: ‘Meestal

lukt het.’ Het succes van verwenzorg heeft volgens haar niets te maken met de

hogere eisen die mensen stellen aan de zorg. ‘Ik denk dat mensen vooral hogere

eisen stellen aan het ‘menszijn’.’

Fulltime

Zwanikken heeft het er druk mee. Zo druk zelfs, dat ze inmiddels fulltime met verwenzorg bezig

is. De Reinier van Arkelgroep, haar werkgever in Den Bosch, heeft haar

daarvoor toestemming gegeven. De verwenzorg is goed op gang gekomen sinds ze er

zeven jaar geleden mee begon. Het was een sneeuwbaleffect, vertelt ze. Ze wordt

regelmatig benaderd door verpleegkundigen en het is niet meer nodig bedrijven om

medewerking te vragen.

Zwanikken: ‘Ik schooi nooit, maar je moet wel eerst uitleggen waar het om

gaat. En je moet niet over sponsoring praten, daar houden ze niet van. Ik

schrijf geen brieven, maar ik stuur wel eens een ‘kersenkaartje’ [kersen zijn

het ‘logo’ van verwenzorg – red.] met een verzoek. Op die manier kregen we

bijvoorbeeld eens toegangskaarten voor het Dick Bruna-huis in Utrecht. Ook

konden we een keer met 230 kinderen naar de Efteling. Het ging om een bom geld,

maar het mocht gewoon.’

AcceptatieEr is altijd een manier, volgens Zwanikken.

‘Het ligt voor het oprapen. Maar de psychiatrie, waar ik altijd in gewerkt heb,

is daar nooit goed in geweest: ‘die mensen zijn zielig, die willen dat allemaal

niet’. Maar die mensen vinden het hartstikke mooi.’ Want het langetermijneffect

van verwenzorg is heel groot, zegt ze. ‘Het begint al van tevoren, met de

uitnodiging. En maanden later hebben de deelnemers het er nog over.

Bovendien vergroot zo’n uitje het gevoel van eigenwaarde.’ Acceptatie is

een sleutelwoord. ‘Mensen hebben het gevoel ergens deel van uit te maken en

welkom te zijn. We hadden eens een diner in het mooiste huis van Vught. De

mensen zaten toen vier uur aan tafel! Terwijl het eten in een instelling normaal

in tien minuten klaar is.’

Het gaat niet alleen om groepsuitjes. Ook individuele wensen worden

vervuld. ‘Voor sommige mensen is een kopje koffie in een restaurant al een

uitje. Maar we willen het daarbovenuit tillen. Een mevrouw wilde bijvoorbeeld

eens een tochtje maken met een vliegtuigje. Iedereen zegt dan: ‘dat kan niet’.

Maar het kan wél! Je moet het normaliseren.’

Gedreven

Verwenzorg is dan ook voor iedereen, vertelt Zwanikken. ‘Ik mix

verschillende instellingen en doelgroepen: jong, oud, gehandicapt, psychiatrisch

patiënt, alles door elkaar. En als het kan een hotemetoot erbij. Zo maken ze

kennis met elkaar op een bijzondere manier. Ik denk wel eens “Hoe zal dat

lopen”, maar het gaat altijd goed.’ Maar de minst mondige groep vindt Zwanikken

toch het belangrijkst. ‘We moeten vooral de mensen benaderen die zo ziek zijn

dat ze niet meer zelf kunnen vragen.’Joke Zwanikken is een gedreven vrouw.

‘Ik ga eind van dit jaar uit dienst, maar ik blijf dit gewoon doen. Ik wil

blijven ondernemen, en dingen met mensen blijven doen.’

Prof. dr. Paul Schnabel, voorzitter van het Fonds, reikt de prijs

uit tijdens de Publieksdag van het Fonds Psychische Gezondheid vandaag

(donderdag 18 mei) in het NBC in Nieuwegein.

Publicatie: Verwenzorg, gewoon doen! Rob Bruntink en

Joke Zwanikken-LeendersElsevier gezondheidszorg, MaarssenISBN 90 3522 66

31Bestellen bij
href=”http://www.productonline.reedbusiness.nl/product.asp?catalog%5Fname=RBI&category%5Fname=&product%5Fid=026H8%28Octopus%29&cookie%5Ftest=1″

target=_blank name=”Boek Verwenzorg”>Reed Business Information

Link: Site
href=”http://www.verwenzorg.nl” target=_blank name=Verwenzorg>Verwenzorg

Geef je reactie

Om te kunnen reageren moet je ingelogd zijn. Heb je nog geen account, maak dan hieronder een account aan. Lees ook de spelregels.